Όποιος πολύ το λαχταρά να ζήσει

"Αν φτιάχνω δέκα γερανούς τη μέρα θα φτιάξω χίλιους σε πόσες μέρες;" Δεν ξέρω αν το υπολόγισε. Δεν είναι και δύσκολη πράξη αλλα δεν είναι και λίγες οι μέρες, πάντως δεν πτοήθηκε και ξεκίνησε. Η αφορμή ήταν μια ανάρτηση της Χαράς. Διαβασα για το κάλεσμά του Makiko Sese να φτιαχτούν γερανοί (σας θυμίζω μια πολύ ωραία αναρτηση του Νίκιπλου που εξηγεί τον συμβολισμό των χαρτινων γερανών, η αναρτηση είναι εδώ), να συγκεντρωθούν ηλεκτρονικά οι φωτογραφίες 1000 γερανών(μαζευτηκαν ήδη πολλοί περισσότεροι), σε μια παγκόσμια κίνηση στήριξης του ιαπωνικού λαού που δοκιμάζεται σκληρά σε μια συμφορά που δεν τελειώνει γρήγορα. Η Σαββίνα έφτιαξε το ίδιο βραδυ που της είπα την ιστορία, μη σου πω την ίδια στιγμή, ενα γερανό χρησιμοποιώντας ενα μικρό χαρτακι σημειώσεων, νατος ο γερανός της

τον φωτογράφισε η μαμά,τον e-ταχυδρομήσαμε και μετα η χειροτεχνισσα αποφασισε- χαρά στο κουράγιο της!- να φτιάξει αλλους 999.  Γιατί; Για να κανει, λέει, μια ευχή, την οποία δεν ξερει ακόμη, αλλα έχει πολλές μέρες να την σκεφτεί και να αποφασίσει ποια θα είναι. Μια χαρά!
Ο δρόμος δεν εχει πιο μεγάλη αξία από τον σκοπό; Και η λαχταρα που λεει ο στιχος στον τιτλο της αναρτησης. Στίχος του Ιάκωβου Καμπανελη, εγινε τραγούδι απο τον Μανο Χατζιδάκι.

Διαβαζα χθες για τον θάνατο του Ιάκωβου Καμπανέλη. Τα χρόνια που έζησε, γεμάτα ζωή, δυσκολα. "Δύσκολα χρόνια, με φόβο αλλά και ελπίδες για να αγωνιστούμε και να νικήσουμε τις δυσκολίες με το πάθος και το μυαλό μας", είχε πει ο ίδιος. Με πολλά ή λίγα λόγια τον αποχαιρετησαν πολλοί. Από τα πιο πλήρη δημοσιογραφικά κείμενα νομίζω κι αυτό. Στο Αρχείο της ΕΡΤ υπαρχουν ντοκυμαντερ όπου ο ίδιος μιλάει για τη ζωή και το έργο του, από την ιστορία των χρόνων μου και το Μονόγραμμα. Θυμήθηκα μια συνέντευξή του, την είχα διαβασει πριν απο λίγα χρόνια. Την βρήκα ψάχνοντάς την στο διαδίκτυο (θα γινόταν αυτό πριν αρκετα χρόνια;). Είναι αυτή, Ιούλιος του 2008, στο BHMAmen, στην Δέσποινα Λάδη.
Αποσπάσματά της:
"Eχουν συμβεί μερικά γεγονότα στη ζωή μου όπου αυτό που ήταν δυστυχία έγινε τύχη χρυσή. Πιστεύω πάρα πολύ στην τύχη. Είναι φοβερό πράγμα, «διαβολεμένο». O καημός μου που δεν μπόρεσα να πάω στο πανεπιστήμιο, γιατί έπρεπε να δουλεύω από πολύ μικρός και κατάφερα να τελειώσω μονάχα μια νυχτερινή τεχνική σχολή, μου έσωσε αργότερα τη ζωή. Γιατί, όταν βρέθηκα στο στρατόπεδο συγκεντρώσεως του Μαουτχάουζεν, αντί να με στείλουν σε κάποιο εξωτερικό συνεργείο, όπου οι συνθήκες ήταν φριχτές, βλέποντας ότι ήμουν τεχνικός σχεδιαστής με έβαλαν να αντιγράφω τα στοιχεία των κρατουμένων σε καρτέλες. Μήνες αργότερα, όταν εργαζόμουν στο τεχνικό τους γραφείο, ο επικεφαλής SS που μας φρουρούσε κατηγόρησε εμένα και κάποιους άλλους για συνεργασία σε κατασκοπεία. Μας πήγαινε για εκτέλεση, αλλά, καθώς επιστρέφαμε στο στρατόπεδο από ένα εργοτάξιο, μια μοτοσικλέτα που ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση τον σκότωσε και έτσι γλιτώσαμε"

"Οταν βγήκα από το στρατόπεδο συγκεντρώσεως, είχα μια αίσθηση ματαιότητας και έβλεπα τη ζωή με την ωριμότητα ενός γέρου. Αυτή η εμπειρία μου αφαίρεσε στη μελλοντική μου ζωή την τάση που έχει κάθε άνθρωπος να είναι κάποιες στιγμές κακός. Δεν παριστάνω τον άγιο, δεν λέω ότι το κατάφερα. Αλλά ο συναισθηματικός μου κόσμος, η διανόησή μου, η προσωπικότητά μου, συγκροτήθηκαν εκεί. Αν δεν είχα ζήσει αυτή την εμπειρία, δεν θα ήμουν αυτός που είμαι"

"Οφείλω πολλά στη γυναίκα μου. Παρ’ ότι περάσαμε πολύ δύσκολα χρόνια, δεν την πείραζε που δεν μπορούσα να της εξασφαλίσω μια ευχάριστη ζωή. Αγάπησε όχι μόνο τον άνθρωπο αλλά και τον συγγραφέα Καμπανέλλη και με τα χρόνια έγινε ο καλύτερος κριτής της δουλειάς μου."

"Πυρήνας της ευτυχίας είναι η αγάπη στους δικούς μας. Δεν συγκρίνω καμία χαρά από τη συγγραφική μου ζωή με τη χαρά που παίρνω παίζοντας σκάκι με τη μεγάλη μου εγγονή ή ακούγοντας τα παραμύθια που μου διηγείται η μικρή. Είναι οι πιο ουσιαστικές ώρες ευτυχίας μου." 

 Ο Έκτορας κι η Ανδρομάχη από το "Παραμύθι χωρίς όνομα", μια παρασταση που ανέβηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 1959 από το Νέο Θέατρο σε σκηνοθεσία Βασίλη Διαμαντόπουλου. Τα τραγούδια, σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, κυκλοφόρησαν σε δίσκο το 1965. Σε αυτό το μουσικό έργο θυμασαι τον Πρόλογο;
"Κι ήταν που λέτε μια φορά
οπού είχαμε ένα βασιλιά
καλό ανθρωπάκι.
Έτσι μας άφησε η χαρά
κι έτσι μας ήρθε η συμφορά
και το φαρμάκι."

Τον Σιδερά;
"Ώρα κακή στο σιδερά
κακό έστησε καρτέρι.
Κι ο μάστορης το δίκιο του
ζητάει κι ας το ξέρει
κάλλιο το χέρι να χτυπά
σε δίκοπο μαχαίρι.

Μωρ' είναι δύσκολο πολύ
να βγεί η αλήθεια στο κλαρί
σαν πρωτοπέταχτο πουλί
και να λαλεί και να λαλεί"

Αυτα κι αλλα πολλά ξανα-ήρθαν με την είδηση του θανατου του Ιάκωβου Καμπανελη χθες. Και μαζί κι αυτό το τραγούδι, "Άσμα Ασμάτων", σε δικούς του στίχους και μουσική του Μίκη Θεοδωράκη. Φετος, την 28η Οκτωβρίου, στην εκπομπή, αναμεσα σε αλλα τραγούδια, διαλεξα να ακούσουμε κι αυτό. Ένας ακροατής εκείνη τη μέρα, εξοργίστηκε, περασμενης ηλικίας, μου τηλεφωνησε και φωναζοντας μου ειπε αυτα τα τραγούδια για τους εβραίους παίζεις σήμερα; Ευγενικά, ήσυχα αλλα και αυστηρά του είχα απαντησει πως ακριβώς αυτό και αλλα τραγούδια διάλεξα να ακούσουμε σήμερα, ειδικά εμείς, στην Θεσσαλονίκη. Την πόλη που έζησε σκληρά, πληρώνοντας με το αίμα δικών της ανθρώπων, και μιας ολόκληρης κοινότητας, της εβραϊκής, στον δευτερο παγκόσμιο πόλεμο.
Αυτες τις μέρες διαβαζω ενα βιβλίο και μπροστα μου ζωντανευει όλη αυτή η εποχή. "Σφαγείο Σαλονίκης" (εκδ. Ψυχογιός), του Θάνου Δραγούμη (πρόκειται για λογοτεχνικό ψευδώνυμο, καπου παει το μυαλό μου αλλά δεν θα σου πω). Ενδιαφερον βιβλίο, διαβαζω για πραγματα που δεν ήξερα, καποια με ζορίζουν πολύ, αλλά έτσι και για αυτό δε μεγαλώνουμε; Ο Στεφανος και η Έμμα, που τόσο λαχταρούν να ζήσουν, έγιναν αυτες τις μέρες οι άνθρωποι που γνωρίζω σελίδα τη σελίδα, ενός καλογραμμενου βιβλίου. Οι περιγραφές της Έμμας απο τον Στεφο είναι μεσα και σε αυτό το τραγούδι.

Μια φορα κι εναν καιρό...

...πριν απο αρκετούς αιώνες, λεει ο Αριστοφάνης, ενας αθηναίος πολιτης ο Χρεμύλος πήγε στους Δελφούς για να ρωτησει τον Απόλλωνα ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να διαπαιδαγωγήσει τον γιό του. Έτσι όπως ήταν ο κόσμος στην εποχή του, να τον συμβουλέψει να γίνει αντί τίμιος, παλιάνθρωπος κι απατεώνας αφού αυτοί καλοπερνάνε στην εποχή του; Και ο θεός του απαντησε, με μια φραση που φαινεται άσχετη της ερώτησης, θα πεις, αλλα τότε έτσι απαντούσε συχνά ο θεός οπότε μην παραξενευεσαι, να ακολουθήσει όποιον θα συναντησει εξω απο το μαντείο. Ο Χρεμύλος φευγοντας απο το μαντείο βρηκε κι ακολούθησε εναν τυφλό γερο. Αποκαλύπτεται ότι αυτός ήταν ο Πλούτος. Τον φερνει λοιπόν στο σπίτι του ο Χρεμύλος και φροντίζει ώστε ο τυφλός Πλούτος να βρει ξανα το φως του, καθώς τον πηγαίνει, μαζί με τον δούλο του Καρίωνα, στο Ασκληπειίο κι εκεί ο θεός τον θεραπευει.
Έχει ήδη προηγηθεί στο έργο ο αγώνας, η ανταλλαγή δηλαδή επιχειρημάτων αναμεσα στην Πενία που ισχυρίζεται πως εκείνη φερνει ισορροπία και ευτυχία στην κοινωνία των ανθρώπων και τον Χρεμύλο που υπερασπίζεται την επιλογή του να θελει τον πλούτο στο σπίτι του, και να διώξει εκείνη. 
Αφού λοιπόν ο Χρεμύλος θεραπεύει τον Πλούτο, εκείνος πια δε συναναστρεφεται όπως πριν που ήταν τυφλός, φαύλους και απατεώνες, αλλα διαλεγει να κανει πλούσιους μόνο τους εναρετους, τίμιους και δίκαιους. Πραγματι, ετσι γίνεται. Ο δίκαιος ανταμοίβεται όπως πρεπει, ο συκοφαντης τα χανει όλα. Ο δίκαιος παρουσιάζεται για να αφιερώσει στον Πλούτο το παλιό ρούχο του και τα παπούτσια του και ένας συκοφάντης φοβερίζει ότι θα τους καταγγείλει όλους, γιατί καταλύουν τη Δημοκρατία. Σοβαρα και κωμικά αλλαζουν όλα. Σε ενα ιδιαίτερα κωμικό επεισόδιο, μια γραία γυναίκα παραπονιέται που πια δεν περνα ο παρας της και δεν μπορεί πλεον να αγοραζει τον ερωτα του νεαρού εραστή της, καθώς αφού είναι κι εκείνος πλούσιος τώρα πια δεν χρειαζεται τα χρήματά της και απομακρύνεται απο κοντα της. Τέλος έρχεται ο Ερμής και ο ιερέας του Δία και ζητούν δουλειά. Ο Χρεμύλος δηλώνει ότι θα επαναφέρει τον Πλούτο, εκεί όπου ήταν ανέκαθεν, δηλ. στον οπισθόδομο του Παρθενώνα. Όλοι μαζί, τέλος, με δάδες αναμμένες οδηγούν τον Πλούτο στην Ακρόπολη.   
 Αυτή είναι η υπόθεση του "Πλούτου", και πανω κατω οι ήρωές του. Μελαγχολική κωμωδία, αν το σκεφτείς. Μια ουτοπία είναι η ιστορία του. Μια ουτοπία που μόνο στα παραμύθια υπαρχει; Ίσως. Κι από την άλλη, εχει σημασία να σταθούμε λίγο στην Πενία τη φτώχεια δηλαδή. Στον Αριστοφανη η Πενία δεν είναι η φτώχεια του ζητιάνου, ούτε η ανεχεια, με τα λογια του ποιητή είναι αυτό που θα λεγαμε, δουλεύω και ζω, το μετρημένο και με κόπο έχειν. Πάνω κάτω δηλαδή αυτό που ισχυρίζονται και αλλοι, φιλόσοφοι και όχι μόνο προγενεστεροι και σύγχρονοι του Αριστοφάνη. Σήμερα αυτή η άποψη εχει αρκετα στοιχεία προτεσταντισμού, ίσως. Αυτό είναι μια μεγάλη συζήτηση που αφορα και το βασικό θεμα με το οποίο ξεκίνησαν όλα στην κωμωδία του Αριστοφάνη. Θυμάσαι, ήταν η ερωτηση του Χρεμυλου, πώς να μεγαλώσει, με ποιες αξίες το παιδί του.
Φευγοντας απο την παρασταση που είδα χθες στο θεατρο Δασους, σκεφτόμουν ότι όλοι θελουμε να ζησουμε μια καλή ζωή. Ακόμη κι αν αυτή, κατα τη γνωμη μου σωστα, δεν την ταυτίζουμε με τις πολυτελειες και τις υπερβολές του lifestyle, νομίζω, σίγουρα την συνδεουμε με την οικονομική δυνατότητα να ζούμε καλά, δηλαδή με αξιοπρεπεια και καλή ποιότητα ζωής. Όμως, με τα μεχρι πριν λίγο καιρό δεδομένα, ένιωθα ότι κατι δεν παει καλά. "Διαλεξε δουλειά να βγαλεις λεφτα, αυτό είναι το βασικό". "Τόσα ζητα, κι αυτός θα στα δωσει, κι αυτός απο καπου αλλού τα πηρε πολλά κι εύκολα"."Τι θα πει έντιμος, πας καλά; όλοι κλέβουν". "Είσαι κορόιδο που δουλευεις, δε βλεπεις στην υπηρεσία που δεν δουλευει κανενας, εσύ ανόητος είσαι;". Και ξαφνικά ήταν τόσο δυσκολο πια να πείσεις ενα παιδί ότι στη ζωή δουλευουμε για να ζήσουμε, όχι μόνο να βιοποριστούμε αλλα να ζήσουμε κανοντας κατι που μας ευχαριστεί και δινει νοημα και δημιουργικότητα στη ζωή μας, δεν δουλευουμε μόνο για να βγαζουμε λεφτα, και πως επισης κοπιάζουμε (αλλη παλια λεξη αυτή) για να αποκτήσουμε κάτι. Πώς όλα θελουν κόπο, απο τα απλά, τους βαθμούς στο σχολείο (θελουν διαβασμα, δεν φταινε μόνο οι καθηγητες για τους χαμηλούς βαθμούς), το επιθυμητό σωμα (ναι, δεν βρεθηκε ακόμη το χαπι της μεταμόρφωσης σε μια μερα), τις σχεσεις (θελουν χρόνο, θεληση, υπομονή) και ο καταλογος θα μπορούσε να εχει τα παντα της ζωής μας, νομίζω. Αντι για αυτό το "γρηγορα και όλα, χωρίς κόπο" ήταν το ιδανικό. Κι αν ακουγόταν κατι διαφορετικό ήταν γραφικό. Τι είναι αυτα που μου λες, αφού οι αλλοι ζουν αλλιώς, κάνεις πως δεν το βλεπεις; έλεγαν τα παιδια. Άδικο είχαν;
Τώρα βεβαια, τα πραγματα εχουν αλλαξει πια. Είναι όλα, όχι για όλους μαλλον, αλλα για τους πιο πολλούς πιο δύσκολα ή παρα πολύ δύσκολα.
Από την άλλη, δεν μου αρεσει καθόλου που διαφοροι λενε τώρα "να γίνουμε φτωχοί να στρώσουμε". Για να στρώσουμε, για να αλλαξουν τα πραγματα που καθε λογικός άνθρωπος καταλαβαινε ότι είχαν ξεφύγει απο καθε μετρο και ηθική, είναι απαραίτητο να επιδιώκουμε να γίνουμε φτωχοί; Προτιμώ, να γίνουμε προκομμένοι, να στρώσουμε. Να δουλεψουμε, να γίνουμε λιτοί, ουσιαστικοί, να στηριζόμαστε στη δουλειά μας και την αξία μας, οποια είναι αυτή, ναι. Αυτα που πρεπει να ξαναβρούμε εχουν αξία, νομίζω.
Και μπορεί να μοιαζουν παρηγορια ή για αλλους συμβιβασμός τα λόγια της παραστασης (αυτα δεν ξερω αν είναι λόγια του Αριστοφανη ή προσθηκη των συντελεστων της) "δε γίνεται, δε γίνεται, τίποτα να μη λείπει/δε γινεται όλη τη ζωή να μη νιώσουμε λύπη/ θα ζησουμε με τη δουλειά, γιατί κανείς δεν είδα/χωρίς αγώνα να μπορεί να νιώσει την ελπίδα", μπορεί όμως να είναι και η σκληρή αλήθεια.

Ο Αριστοφάνης διδαξε τον Πλούτο το 388π.χ., 37 ολόκληρα χρόνια μετα το πρωτο εργο τους Αχαρνής, και λίγα, μόλις, τρια χρονια πριν το θανατό του, λεγεται οτι πεθανε γυρω στα 67. Είναι το τελευταίο σωζώμενο εργο του.

Η παρασταση "Πλούτος" του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία Διαγόρα Χρονόπουλου, απο το Θεατρο Τεχνης σε συμπαραγωγή με το ΔΗΠΕΘΕ Βόλου, ανεβαίνει για τελευταια δευτερη βραδια σήμερα στη Θεσσαλονίκη, στο θεατρο Δασους.

Πρόκειται για το τρίτο ανέβασμα απ΄ το «Θέατρο Τέχνης» της τελευταίας απ΄ τις σωζόμενες κωμωδίες του Αριστοφάνη. Την ανέβασε πρώτα, το 1957, στο τότε θέατρο του Μάνου Κατράκη στο Πεδίον του Άρεως, ο Κάρολος Κουν- που ΄χε πρωτοκαταπιαστεί με το έργο το 1936 όταν το παρουσίασε με τους μαθητές του στο Κολέγιο. Το καλοκαίρι του ΄94, μετά το θάνατο του Κουν, τον «Πλούτο ανέβασε- στην Επίδαυρο πια- ο Μίμης Κουγιουμτζής. Η παράσταση επαναλήφθηκε το επόμενο καλοκαίριτου 1995- και το 2001. Σημειωτέον ότι, όπως και τώρα, το ρόλο του Χρεμύλου ερμήνευε, 1994, ΄95 και 2001, ο Αλέξανδρος Μυλωνάς. 
(από "Το τέταρτο κουδούνι" του Γιώργου Δ.Κ. Σαρηγιάννη, Πέμπτη 4 Μαρτίου 2010)

Συντελεστες της παράστασης

Μετάφραση : Γιάννης Βαρβέρης, σκηνοθεσία : Διαγόρας Χρονόπουλος, σκηνικά-κοστούμια : Πάρις Μέξης, μουσική : Χρήστος Λεοντής / μουσική διδασκαλία: Μαρίνα Χρονοπούλου, χορογραφία : Σοφία Σπυράτου, φωτισμοί : Λευτέρης Παυλόπουλος.

Διανομή: Πενία: Κάτια Γέρου, Καρίων: Μάνια Παπαδημητρίου, Χρεμύλος: Αλέξανδρος Μυλωνάς,
Πλούτος: Δημήτρης Λιγνάδης, Βλεψίδημος: Κώστας Βελέντζας, Γυναίκα: Αναστασία Γεωργοπούλου, Δίκαιος: Κωστής Καπελώνης, Συκοφάντης: Λευτέρης Λουκαδής, Γριά: Βασίλης Λέμπερος, Νέος: Αλέξανδρος Πέρρος, Ερμής: Θοδωρής Αντωνιάδης, Ιερέας: Κώστας Βελέντζας.
Χορός: Κώστας Βελέντζας, Θοδωρής Αντωνιάδης, Ηλεάνα Μπάλλα, Μαρία Κόμη-Παπαγιαννάκη, Βασίλης Λέμπερος, Αναστασία Γεωργοπούλου, Αλέξανδρος Πέρρος, Πανάγος Ιωακείμ, Βένια Σταματιάδη, Νίκος-Ορέστης Χανιωτάκης, Ορφέας Χατζηδημητρίου, Θάλεια Γρίβα, Πάρις Θωμόπουλος, Γεράσιμος Σκαφίδας

Συνέντευξη του Διαγόρα Χρονόπουλου, στην εφημ Αγγελιοφορος, στην Γιωτα Σωτηροπούλου, εδώ

Ακριβώς στη μεση του καλοκαιριού

Ακριβώς στη μέση του καλοκαιριού.
Μ' αρεσει που μπήκα το πρωί στο google και είδα ότι θυμήθηκαν τον Josef Frank

Ακριβώς στη μέση του καλοκαιριού.
Με ζεστη πολλή. Να θες να είσαι όλη μέρα στη θαλασσα, λεγαμε με τη Γεωργία, πριν λίγο. Αφού δε γίνεται, το λέγαμε και γελούσαμε, τουλάχιστον.

Τόση ζεστη είχε και χθες το βραδυ που έπαιξαν οι "Αχαρνής", η μεγαλη καλοκαιρινη θεατρική παραγωγη του Κ.Θ.Β.Ε.  στο θεατρο Δασους. Καραγκιόζης, θεατρο δρόμου, μπουλουκια, μιούζικαλ, τσίρκο αλλα και λαικό παταρι, όλοι κι όλα μαζί, ήρθε και η παραβαση, για το συγκεκριμενο έργο νομίζω μεγαλο στοιχημα η απόδοσή του σε καθε παρασταση, και με αποτελείωσε. Πλακατ, ο Γρηγόρης Λαμπρακης, ποιητές, Ελύτης, Σεφερης, ανταρτες, η νεοελληνικη μας μυθολογία των ηρώων του 21, δικό μου το θεμα εδώ το παραδεχομαι, δεν είναι το καλυτερο μου να στηρίζομαι σε πρόσωπα και μυθους,  ο Κολοκοτρώνης αναμεσα τους, σαν ποιητής; ελπίζω τουλαχιστον μόνο σαν ήρωας, για οποιους είναι ετσι, εστω, όχι σαν ποιητής -μήπως να θυμηθούμε τι εκανε στην Τριπολιτσα; διόλου ποιητικό θα έλεγα-, εκεί παραδόθηκα πια. Καλές στιγμές, χαμενες στο σύνολο, εχανα την ατμόσφαιρα, κέφι και μπριο και ταλεντο καλλιτεχνών που πολυ εκτιμώ και προσπαθειες δεν μπορούσα πια να τα παρακολουθήσω και στενοχωριόμουν. Γιατί; Γιατί το ήθελα πρώτα πρωτα. Γιατί ήθελα να τιμήσω τον κόπο των συντελεστών, τη δουλειά τους. Γιατί περίμενα να είναι αλλιώς; Μπορεί. Είχα και λόγους, είχα δει τόσες φορες δουλειές τους, τόσα χρόνια τους παρακολουθώ και θελω να παρακολουθώ ό,τι κάνουν. Μπορεί παλι κι επειδή όταν όλα ουρλιαζουν να θελω τα πραγματα να μου μιλάνε βαθια, ακούω πιο πολύ την δυνατη κουβεντα που δεν μου φωναζει, παντα μου συμβαίνει αυτό. Δεν μας αλλαζουν τα συνθηματα, μπορεί κι ούτε μόνο τα συναισθηματα, κι ούτε κι ο λόγος των ποιητών φωναζει, το μεσα μας αλλαζει κι ετσι και τον κόσμο, αλλα παλι αυτό μπορεί να είναι απλα δική μου άποψη.

Ακριβώς στη μέση του καλοκαιριού.
Απο αύριο, για λίγες μέρες, θα είμαστε παρεα στην εκπομπή δυο ώρες. Εχει άδεια η Φωτεινή και θα είμαστε 10-12 μαζί στο ραδιόφωνο, όταν μετα θα λείψω εγώ, το ίδιο δίωρο θα είστε παρεα με τη Φωτεινή.

Ακριβώς στη μέση του καλοκαιριού, το λες και στην καρδια του,
θα είμαστε αυριο στην εκπομπή, 11-12, παρεα με τη Νατασσα Μποφίλιου.
Σαν αερακι, που εχουμε αναγκη όλοι σήμερα.
Το πρωτο τραγούδι θα είναι σίγουρα αυτό



Για τα υπόλοιπα, ποιο αλλο θες;

«Κάποτε κέρδισες τα πάντα και τά’χασες μεμιάς»

«Η μέρα τούτη θα σε γεννήσει 
και θα σε σβήσει» 

Αμφι-Θέατρο
Σοφοκλέους «Οιδίπους τύραννος»
σκηνοθεσία του Σπύρου Ευαγγελάτου


Ένα βασίλειο συμπαγές. Άσπρο, φωτεινό. Έτσι μοιάζει. Τα κομμάτια που ενώνονται και το αποτελούν αστράφτουν στο φως. Στην πλάτη του παλατιού, ένα κομμάτι του βασιλικού στέμματος, ίσως έτσι το έβλεπα εγώ, προβάλει τις σκιές των ανθρώπων. Αυτά που βλέπεις, αλλιώς είναι στη σκηνή κι αλλιώς εκεί. Οι άνθρωποι γίνονται σκιές, τα άσπρα ρούχα τους γκριζωπά, το σώμα τους στη σκηνή, η ψυχή τους στη σκιά. Ο καθένας φορά τα δικά του ρούχα, έχει τον χαρακτήρα και τα χαρακτηριστικά του. Κι όλοι πάνω από τα ρούχα και το ρόλο τους φέρουν κάτι κοινό, μια θολή σκιά, ένα κοινό κοστούμι, την αθέλητη ίσως αρρώστιά τους, το σύννεφο που σκεπάζει αυτό που είναι κι αυτό που ξέρουν ό,τι είναι κι έχουν.
Ένας τόπος. Η Θηβα. Ένα βασίλειο δυνατό ξανά μετα από μια παλιά καταστροφή και ο σωτηρας της ο βασιλιάς Οιδίποδας. Παντρεμενος με την γυναίκα του Λάιου, του προηγούμενου βασιλιά, που εχει δολοφονηθεί από έναν άγνωστο. Αντρας έξυπνος, δίκαιος και γενναίος ο Οιδίπους. Ευτυχισμένος. Έτσι φαίνεται. Έως ότου έρχεται ο καιρός που καινούρια συμφορά μεγάλη καταστρέφει την πόλη. Όλα στείρα, τίποτα γόνιμο, όλα πεθαίνουν, τίποτα δε γεννιέται. Ο βασιλιάς αναζητά το φταίχτη, πρέπει να βρεθεί και να φύγει το μίασμα από την πόλη. Και ο Οιδίποδας μαθαίνει ποιος πραγματικά είναι. Όλα σε μια μόνο μέρα. «…Θ’ αποδειχθεί των τέκνων του πατέρας κι αδελφός/ και της γυναίκας που τον γέννησε ο γιος και σύζυγός της/ και του πατέρα του φονιάς κι ομόκλινος»
Ο Τειρεσίας, ο μάντης, το μόνο ανθρώπινο πλάσμα αυτού του κόσμου που υπήρξε και άντρας και γυναίκα, ο μόνος ήρωας που δε χρειαζεται (όπως και η Ιοκάστη, η οποία όταν μαθαίνει ποια είναι, πεταει το κοινό επανω-φορι, μενει με το δικό της κόκκινο ρουχο και πεθαίνει) αυτό το πάνω ίδιο με άλλους ρούχο, εκείνος ξερει, το τραγικό και της ζωής του και των άλλων, λεει την αλήθεια.
«Το παν θα βγει στο φως»
Τα μέχρι τότε δεδομένα κλονίζονται, το παλάτι διαλύεται, το συμπαγές κομματιάζεται, οι άνθρωποι γκρεμίζονται, το άσπρο σκοτεινιάζει. Η αλήθεια όσο κι αν οι άνθρωποι θα προτιμούσαν να μην την δουν ποτέ, αλλάζει τον κόσμο
Ο Οιδίπους στο τελος, όπως ο μαντης είχε πει «Πριν έβλεπε το φως, τώρα τυφλός/ πλούσιος πριν, παμπτωχος τώρα,/με το ραβδί του συντροφιά, φυγάς,/σε ξενο τόπο θα πορευεται».                            
Ένα συγκλονιστικό κείμενο του Σοφοκλή. Διάλογοι, πρόσωπα, χαρακτήρες που ακόμα και σήμερα να απορείς για το μέγεθος, την αξία, την μαεστρία που χτίστηκαν. Όσες φορες κι αν το διαβασω, όσες κι αν το δω στη σκηνή, παντα εχω στο βαθος του μυαλού μου τη σκεψη, ότι ένα μόνο μερος από το όλον, κάθε φορα, εχω καταλαβει. Ότι εχει κι άλλα στοιχεία που ακόμα δεν τα "διαβασα", δεν τα βλεπω ακόμα καθαρα. Κι όσο μια παρασταση, ενώ μου είναι κατανοητή, μου γεννα και καινούρια ερωτήματα σε σχεση με το κείμενό της, το πρωτο στοίχημα σε μενα τουλαχιστον, το εχει κερδίσει. «Οιδίπους τύραννος», τολμηρό το θεμα του, τι σύγχρονο μπορεί να σε σοκαρει πιο πολύ από την ιστορία αυτού του ήρωα, την ιστορία αυτή καθεαυτή αλλα και την ερμηνεία της με οποιαδήποτε προσεγγιση, κοινωνική, ψυχολογική, πολιτική ακόμη ή όποια άλλη και παραπλευρα από την ιστορία και τη μοίρα της μάνας και γυναίκας του, των παιδιών και αδελφών του; Δυνατή διαπραγματευση, διαλογοι απολυτα μετρημένοι, ήρωες που παλευουν με το αναπόφευκτο, το είναι και το φαίνεσθαι, την αγαπη που δεν είναι μόνο μία, το νόμισμα που εχει δυο πλευρες τουλάχιστον, τους νόμους των ανθρωπων, την ηθική, την ύβρι, τις πραξεις και τις συνεπειες, την αλαζονεία των λεξεων, τραγική ειρωνία πουθενα πιο ανατριχιαστική από εδώ.

Η παρασταση 
που είδα, παρασταση σκηνοθεσίας. Δεν είναι αυτονόητο αυτό, παντα. Αναδεικνύει το κείμενο (εδώ βοηθησε πολύ νομίζω και η μεταφραση) τους ήρωες, τα νοήματα, τα συναισθηματα. Να σου πω την αλήθεια δεν πηγα στην παρασταση για τους πρωταγωνιστες, σχεδόν ποτε δεν παω με αυτό το κριτήριο, έτσι κι εδώ. Και είδα μια παρασταση σκηνοθετη με άποψη, σοβαρη, για το όλον. Όταν είναι έτσι, νομίζω ακόμα και όσα σημεία δεν μου αρεσουν, και υπήρχαν σημεία που δε μου άρεσαν, και ερμηνείες, πρωταγωνιστικές και μη, επίσης, τα προσπερνώ, δεν είναι αυτά τα βασικά, αρκεί να έχω βασικό νήμα να παρακολουθησω. Σκηνοθετης, μαέστρος. Είχα καιρό να το δω τόσο έντονα και μου είχε λείψει.
Σε μια παρασταση πιστευω, εχεις τρεις επιλογες. Η μία να ξεχωρίζεις καποιους συντελεστες. Μου συμβαίνει συχνά. Ενας ή καποιοι καλοί ή πολύ καλοί ηθοποιοί, μια σκηνογραφική δουλειά, ο φωτισμός, η μουσική, χωριστα και επιμερους. Η δευτερη, να καταλαβαίνεις ότι ίσως είναι μια καλή σκηνοθετική ιδεα που ατυχησε στα επιμέρους. Και η τρίτη, η σπανιότερη περίπτωση, να εναρμονίζονται έτσι όλα, ώστε να αναδεικνύεται μια σημαντική σκηνοθετική δουλειά, κι όσο τα επιμερους ακολουθούν το βηματισμό της τόσο να αναδεικνύονται κι αυτα με τη σειρα τους. Αν δεν το καταφερνουν, τα λες αδύναμα, λιγότερο ή περισσότερο, όμως αν ο σκηνοθετης το κουμανταρει το υλικό του δεν χαλανε τόσο εύκολο το συνολο. Αυτό το συνολικό αλλα και το ειδικό, σε παει κατευθείαν στον σκηνοθετη σε αυτές τις παραστασεις. Έβλεπα, ας πούμε, το σκηνικό αλλα και τα κοστούμια χθες και σκεφτόμουν. Τι ιδέα! Όχι μόνο του σκηνογραφου, αλλα όσο αυτό μεταλλάσσονταν, γίνονταν εργαλείο των νοηματων, που εγω τουλαχιστον εισεπρατα, από το εργο και το συγκεκριμενο ανεβασμά του, της σκηνοθετικής σύλληψης και εφαρμογής. Το ίδιο με τη μουσική, με τον δυτικό τρόπο της. Ή με τον φωτισμό. Οι συντελεστες μου εμοιαζαν φορείς των νοημάτων. Και να σου πω την αληθεια, αυτό μου φαίνεται το πιο δύσκολο στο θεατρο, η ενσαρκωση, η παρασταση του λόγου και της λογικής του. Η υποκριτική, η μουσική, οι φωτισμοί, τα σκηνικά, τα κοστούμια, η κίνηση, οι σκηνές που η μια διαδεχονταν εύρυθμα την άλλη, και μεσα και πίσω από όλα αυτά μια βαθια καλλιέργεια ενός σκηνοθετη που μπορεί τόσο εντεχνα να τα διαχειριστεί όλα σε ένα σύνολο, αναδεικνύοντας αυτό που είναι το πιο σημαντικό στο θεατρο το ίδιο το έργο.                               
Το κείμενο του Σοφοκλή είναι, ακόμα, τολμηρό και πολυσήμαντο, εως τις μέρες μας, στις αρχες του 21ου αι. Για μενα που δεν είμαι ειδική νομίζω μας αφορα ακόμη. Και φαίνεται τρελό, πώς το έκανε αυτό ο Σοφοκλής, τότε, χιλιάδες χρόνια πριν, σε αυτό το έργο του, κι εμείς, τώρα, οι άνθρωποι του δυτικού πολιτισμού ανακαλυπτουμε σε αυτό τα βασικά, ή έστω καποια από τα πιο βασικά μας ερωτηματα. Από την άλλη, η συγκεκριμενη σκηνοθεσία του Σπ.Ευαγγελάτου δεν φοβηθηκε την τόλμη του, αντίθετα, το φωτισε σε δύσκολα σημεία, όπως στον έρωτα Ιοκαστης-Οιδίποδα, και το ανεδειξε με ερωτηματα γυρω από το τι είναι ο έρωτας, τι ο θανατος κι η μοίρα των ανθρωπων, η οικογενεια, η εξουσία, η υποταγη.


Αν ένα μου πεις να θυμηθώ,
είναι οι σκιες των ανθρωπων στο στοιχείου του σκηνικού που έμοιαζε, ετσι το είδα εγω τουλάχιστον, με βοηθούσε και η θεαση του σκηνικού απο την θεση που παρακολουθούσα την παρασταση, κομματι του στεμματος, της βασιλικής κορώνας, της εξουσίας - ανθρώπινης, πολιτικής;- σκιες που εκαναν πιο δυνατα τα συναισθηματα αγωνίας, απελπισίας, υποταγής στη μοιρα που έφτιαξαν χρησμοί αλλα και η ζωή, οι πραξεις και τα λόγια των ανθρώπων.

Μετάφραση: Κ.Χ. Μύρης
Σκηνοθεσία: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος
Σκηνικά-κοστούμια: Γιώργος Πάτσας
Μουσική: Γιάννης Αναστασόπουλος
Διανομή: Οιδίπους: Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης Ιοκάστη: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη Κρέων: Νίκος Αρβανίτης Τειρεσίας: Μάνος Βακούσης Εξάγγελος: Θανάσης Κουρλαμπάς Ιερεύς: Νικόλας Παπαγιάννης Άγγελος: Κώστας Ανταλόπουλος Θεράπων: Σωτήρης Τσακομίδης
Χορός: Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Νικόλας Παπαγιάννης, Δημήτρης Παπανικολάου, Λευτέρης Πολυχρόνης, Βασίλης Πουλάκος, Βαγγέλης Ψωμάς, Τίνα Αλεξοπούλου, Μαρία Πανίδου, Έλενα Χατζηαυξέντη, Κώστας Ανταλόπουλος, Θανάσης Κουρλαμπάς, Σωτήρης Τσακομίδης


Μία ακόμη, δεύτερη και τελευταία παράσταση σήμερα, στη Θεσσαλονίκη, στο θεατρο Γης, στις 21.30


Στη συνεχεια,
Υπαίθριο Θέατρο Πάρκου Εγνατία, Αλεξανδρούπολη 14/07/2010
Αμφιθέατρο Τ.Ε.Ι., Σέρρες 15/07/2010
Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων 16/07/2010 και 17/07/2010
Αρχαίο Ωδείο της Πάτρας 19/07/2010
Αρχαίο Θέατρο Ήλιδας 20/07/2010
Σαινοπούλειο Αμφιθέατρο Σπάρτης 21/07/2010
Δημοτικό Κηποθέατρο Πρέβεζας 22/07/2010
Υπαίθριο θέατρο Ε.Η.Μ, Γιάννενα 23/07/2010
Δελφοί 24/07/2010
Βεάκειο Θέατρο, Πειραιάς, 26/07/2010

καλοκαίρι στο χέρι κι άλλα

Μ' ένα καλοκαίρι στο χερι (Μπέττυ, ευχαριστώ πολύ! δια χειρός Δεσποίνης ήρθε το γούρι μου), χίλιες δυο σκέψεις, αποφάσεις, χαρα που σήμερα τα είπαμε στην εκπομπή, τόσα που θελω να σας γραψω, γιατί δεν θα γλυτώσετε μόνο με αυτα που ακούτε στην εκπομπή, εννοείται..., εχω και ανυπομονησία να διαβασω ενα καινούριο, στα ελληνικά, βιβλίο του Σαβατέρ, ενα τραγούδι να γυρίζει στο μυαλό μου απο χθες (ψεμματα απο μήνες πρεπει να σου πω, αλλα τελος παντων), ενα ευχαριστώ που θελω να πω στις φίλες μου, εκείνες ξερουν γιατί, ενα λιίγο μεγαλύτερο στην Ευτερπη, α ρε φιλεναδα τι εκανες προχθες... Περιμένω το Σαββατο που θα δω τη Σαββίνα στην κατασκήνωση, αχ, πόσο μου λείπει, ο Γιώργος στη δουλειά μου λεει συνεχεια, εγώ στο είπα, της έχεις αδυναμία, και η Μαριαννα συμπληρώνει, ναι, αλλα κι όταν ο Άγγελος ήταν στην ηλικία της έτσι δεν έκανες; Έτσι ακριβώς, Μαριάννα, έτσι ακριβώς. Η μαμα μου όταν ήμασταν μικρες μας έλεγε, καθώς ήμαστε πολλές αδελφες, η αγαπη δε μοιραζεται, πολλαπλασιάζεται. Πόσο δίκιο έχει.
Από τη μια είναι αυτό, από την άλλη είναι και η φτιαξιά μου τετοια. Τώρα η μικρή με χρειαζεται πιο πολύ, πριν ήταν ο μεγαλος, εκείνος τώρα δε θελει πολλά -πολλά, διακριτικά του δίνω πολύ χώρο, τον χρειάζεται, του λεω συχνα είμαι εδω για ό,τι θες, αλλα δεν κολλαω πάνω του, ε, παραμεγάλωσε, εδώ που τα λεμε. Τον αφήνω να ερχεται αυτός, και ευτυχώς έρχεται και μιλάμε για ό,τι φανταζεσαι. Να, προχθες τρεις τη νύχτα μιλούσαμε για νεωτερη ευρωπαική ιστορία, πρεπει να του συστησω να διαβασει ενα βιβλίο που διαβασα περσι, αφού τα μισα που του λεω, έτσι κι αλλιώς, από αυτό το βιβλίο είναι. Παρεμπιπτόντως, αν καταλαβεις ότι το, στην εφηβεία, παιδί σου, αρχίζει κατα τις 12, τη 1, τις 2 να εχει διαθεση για συζήτηση, και μάλιστα απαιτητική, κοσμολογικού, ιστορικού, φιλοσοφικού περιεχομενου, μην απορήσεις, και κυρίως μην ανησυχήσεις στιγμή. Λένε ότι οι έφηβοι όταν ο δικός σου εγκεφαλος θελει να ξεκουραστεί, αργα τη νύχτα, εκείνων είναι σε απίστευτη εγρήγορση. Και σε διαβεβαιώ, έτσι είναι. Δυο ή ώρα νύχτα, με την οδοντόβουρτσα στο χερι ήρθε να με βρει στο γραφείο καποια στιγμή, όπου επιτελους τελείωνα κατακοπη μια συνεντευξη, και τι με ρωτησε..."αν ο Χίτλερ εκανε αυτήν αντί για εκείνη την κίνηση λες να ήταν αλλος ο χαρτης της Ευρώπης σήμερα; " Και η μανα απαντησε - πώς να το διώξεις το παιδί, γίνεται;- πολύ ενδιαφερον αγαπη μου, εσύ τι λες, γιατί σιγα μην μπορούσα να απαντησω η δόλια, μόνο το κρεβατι μου σκεφτόμουν εκείνη την ώρα.
Έτσι που λες, καθε παιδί με τις αναγκες του, κι εγώ, ευτυχώς, μεγαλωμένη με μια μαμα - μην της το πεις, δεν πρεπει αλλα θα στενοχωρηθεί, ειναι να τα βαζεις με τις μαμαδίστικες ενοχές;- αρκούντως αφηρημένη να το πω, ανεξαρτητη να το πω, και μαζί τόσο δραστήρια αφήνοντας μας χώρο και αέρα να αναπνέουμε, κυρίως η μικρή μου αδελφή κι εγώ, οι μικρές της κόρες, όπως και να το πω δεν τη θυμαμαι κολλημένη πανω μου με τίποτα, κατιτίς δικό της το πήρα, μαλλον.
Και έτσι να σου πω την αλήθεια και γενικά αφήνω χώρο στους ανθρώπους που συναναστρεφομαι,δεν κολλαω πανω τους, δεν μπορώ να τους ελεγχω δε, που μπορεί και να είναι ο απόλυτος βαθμός εξαρτημένης σχεσης, με τίποτε. Αμα θελετε επιστατη, μη με προτιμήσετε, για το καλό σας το λέω... Χα, χα, το προσπαθησα σε επίπεδο σχεσης διαπροσωπικής, δε λενε πρεπει να τον ελεγχεις τον αλλο, να τον κρατας δεμενο για σιγουριά, για ασφαλεια, ε, κανα δυο φορες, πολύ παλιά, που είπα ας το κανω να γίνω κανονική γυναίκα, απετυχα θεαματικά. Αμα με δεις πόσο αποτυχημενα το κανω, θα πεθανεις στο γελιο. Δεν μπορώ, βρε, τα γελια βαζω, μουτζώνω τον εαυτό μου, παίρνω ενα ξυνό ύφος χαλια, την "αποστολή" εις περας δεν μπορώ να τη φερω. Έχω όμως μια απίστευτη ικανότητα να καταλαβαίνω σχεδόν αμεσως, ποιος σερνει ποιον απο τη μύτη. Δεν το λεω όμως να μην εχουμε παρεξηγήσεις. Άλλωστε αν καποιος θελει να ανηκει σε σφαίρα επιρροής και να νομίζει ότι αυτός αυτα δεν τα σηκώνει, ποια είμαι εγώ να του καταστρεψω το μύθο; Και για να μη νομίζεις ότι είμαι καλή και ανώτερος άνθρωπος και προτιμώ την ανεξαρτησία θα σου πω γιατί το κάνω καταβαθος, να με απομυθοποιήσω κι εμένα, να είμαι σωστή. Απο περηφανια το κάνω. Και απο εγωισμό. Άμα καποιος με αγαπαει θελω να είναι ελευθερος να με αγαπει. Ούτε αναγκασμενος, ούτε υποχρεωμένος, ούτε φυλακισμένος. Να διαλεγει να με αγαπάει θελω. Όποιος κι αν είναι, συγγενής, φίλος, παιδί μου, ο ανθρωπος της ζωής μου. Να ξαναδιαλεγει καθε μέρα να είναι μαζί μου. Αλλιώς δε θέλω. Απο περηφανια το κάνω, μπορεί κι επειδή πιστευω ότι μόνο αυτή η αγαπη μετραει, όχι απο καλοσύνη. Ετσι απλά. Έχω μεγαλη ιδέα για τον εαυτό μου, λες; Μπορεί.

Τώρα άστα αυτα, να πάμε μεχρι τη Λακκιά, εκεί όπου το περασμένο Σαββατο δυο κεραμίστες, η Χριστίνα Willis και ο Γιαννης Σταγγίδης, και πολλοί φίλοι τους έχτισαν εναν παραδοσιακό φούρνο. Δεν μπορούσα να είμαι, το ρεπορταζ ήρθε ομως με φωτογραφίες και πρόσκληση για νεο ραντεβού το Σεπτεμβριο, στις 18, όταν θα ψήσουν τον φούρνο. Τι λες; Πάμε;
Να, πώς ξεκινησαν, απο το χώμα

μετα, εφτιαξαν τον φούρνο

και η ομαδα εργασίας,

Σε λίγο θα ανηφορίσω για το Θεατρο Δασους για τις Τρωάδες του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία του ΒαγγέληΘεοδωρόπουλου, από Θέατρο του ΝέουΚόσμου. Στο ρόλο της Εκαβης η Λυδία Κονιόρδου. Σε λίγη ώρα ξεκινά και μια παρασταση, την είχα δει το χειμώνα και μου είχε αρεσει πολύ, η Σελεστίνα του Χοσέ Ριβέρα, απο το Μικρό Θεατρο, θα παίξει στο Μ.Μ.Σ.Τ. , όπου φετος ανεβηκαν πολλές και πολύ ενδιαφερουσες και θεατρικές παραστασεις.
Για αυτα και άλλα πολλά και καινούρια θα τα πούμε αύριο.

μια συνεντευξη

Γνωριζόμαστε χρόνια πολλά, είκοσι, και παραπανω. Ήμουν στα πρωτα πρωτα χρόνια στο ραδιόφωνο. Θυμαμαι με ρώτησε, τότε, μπορεί και στην πρωτη μας συνεντευξη, πες μου ενα τραγούδι που σου έρχεται στο νου, "στο άδειο μου πακετο", του είχα πει, το σημείωσε σε ενα πακετο τσιγαρων και μου χαμογελασε, πού το θυμηθηκα τώρα, τόσα πραγματα εχουμε πει τόσα χρόνια, αυτό μου ήρθε τωρα στο νου, ελα, ντε...
Πριν δυο βδομαδες, ήταν μεσημέρι, μιλούσαμε για ώρες, απέναντι η θαλασσα, καποια λόγια εγιναν συνεντευξη, τα άλλα, καθώς μιλούσαμε, συμφωνούσαμε, διαφωνούσαμε, ερωτησεις, απαντήσεις, λόγια για να τα θυμομαστε, αυτα τα ίδια ή την αίσθησή τους. Ο Σταματης Κραουνάκης, φετος, είναι ο Δικαιόπολις στους Αχαρνής που ανεβαζει το Κ.Θ.Β.Ε. , σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζακη, αυτό το καλοκαίρι. Δελφοί, Υπαίθριο Θέατρο Φρύνιχος (2 Ιουλίου2010), Καβάλα, Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων (9Ιουλίου2010), Θέατρο Δάσους (14&15Ιουλίου2010), Επίδαυρος, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου (23&24Ιουλίου2010)

Και ηθοποιός φέτος; Πώς έγινε αυτό;Με πήρε ο Χατζάκης τηλέφωνο ένα μεσημέρι το Γενάρη με τον Καραντινάκη και μου λέει «λέμε να κάνουμε τους Αχαρνής, θες να κάνεις τη μουσική;» Λέω «ναι, έρχομαι». Λέει «Να κάνεις και τον Δικαιόπολι». «Με τον Αριστοφάνη έχω ένα πάθος, επειδή πάω κι έρχομαι στα θέατρα πολλά χρόνια», του λέω, «δεν θεωρώ ότι θα είχα την αντοχή να υποστώ την κούραση που τραβάει ένας ηθοποιός» και κυρίως όταν άνοιξα και διάβασα το έργο, ζήτησα δυο μέρες άδεια να το διαβάσω, και όταν είδα πόσα λόγια έχει ο Δικαιόπολις, τρελάθηκα. «Παιδιά δεν θα τα καταφέρω να τα θυμηθώ» τους είπα. «A» μου λέει ο Σωτήρης, «για αυτό μην ανησυχείς, ούτε θα το καταλάβεις πώς θα τα μάθεις». Τέλος πάντων, αυτό που είπα στον εαυτό μου για να πω μπαίνω στην περιπέτεια, είναι ότι πέρσι θα 'λεγα όχι από φόβο, από ευθύνη, βαρεμάρα, κούραση, τώρα είπα ναι γιατί σκέφτηκα ότι του χρόνου δεν θα μπορώ ίσως.
Ο λόγος; Λέω,είναι μία μεταιχμιακή στιγμή. Του χρόνου μπορεί να μην μπορώ, από κούραση, απόαντοχή, από υγεία, από γήρας… Λέω, ίσως είναι η στιγμή που με περιμένει, κιαυτό σαν τι; Σαν γνώση. Έχοντας αυτό το πάθος με τον Αριστοφάνη χρόνια ήταν σανκάποιος να μου λεγε έλα να κάνεις ένα μεταπτυχιακό να δεις και το θέμα από μέσα.Κι έλεγα χθες σε ένα φίλο μου που με ρωτούσε, τι βιώνεις τώρα, ότι το σημαντικότεροείναι ότι από αυτή τη θέση συνειδητοποιώ την τεχνική της δομής του συγγραφέα μεεντελώς διαφορετικό τρόπο, που τόσες φορές έχω κάνει μουσικές και μεταφραστικήδουλειά κτλ

Τι είναι αυτό που βλέπειςτώρα στο εργαστήριό του; Μοντέρνος, απίστευτα μοντέρνος, η τεχνική, η δομή,η οικονομία, πώς εμφανίζει, εξαφανίζει, πώς δημιουργεί συνθήκες ανάσας στουςηθοποιούς, δεδομένου ότι τότε τρεις υποκριτές, τρεις άνθρωποι έτρεχαν τηδουλειά, και το πρώτο πράγμα που ανακάλυπτα είναι πού μου δίνει δικαιώματα να‘χω λίγη ανάσα. Ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο του αυτού του έργου είναι ημεγάλη στιγμή που γράφεται, γίνεται κόλαση, είναι πέμπτος χρόνος τουπελοποννησιακού πολέμου. Λέει στην αρχή «αχ, πόσα, τόσα πόσα μου δαγκώνουν την καρδιά». Η Ελλάδα είναι ανάστατη,καίγονται καράβια, πόλεις, έρχονται κάθε άνοιξη και ρημάζονται τα αμπέλια,ξεπατώνονται οι ελιές από τη ρίζα και καίγονται, ξεπουλάνε οι σύμμαχοι για ένασακί αλάτι. Και η ώρα που ο τύπος αυτός, ο Δικαιόπολις, ων γεωργός, παίρνει τηναπόφαση να κάνει αυτήν την κόντρα και μάλιστα είναι κάτι που το δοκίμαζα πολύστην πρόβα, είναι πολύ επικίνδυνη. Και δοκίμασα κάτι που μου άρεσε πάρα πολύ. Τηνώρα που λέει, εγώ ορκίζομαι, βάζω το κεφάλι μου στο χασαπόξυλο για στοίχημα, ανδεν σας πείσω, είναι αυτός ο ελληνικός τσαμπουκάς που λέμε τον όρκο πριν καλάκαλά συνειδητοποιήσουμε τι έχουμε πει και μετά αν έχουμε μπέσα είμαστευποχρεωμένοι να τα καταφέρουμε. Και νομίζω ότι τη στιγμή που μπήκα σε αυτήν τηνσκέψη βρήκα ένα πολύ βασικό κλειδί γιατην ερμηνεία του Δικαιόπολι. Υπάρχει μια φράση του που εμένα με συγκινεί πολύ όταντη λέω στην παράσταση, την ώρα που διώχνει το Λάμαχο για τον πόλεμο, «γλεντάωθα πει υπάρχω».

Υπάρχει κάτι που σεβοήθησε πολύ στη μελέτη του ρόλου; Ναι, η μουσική.

Τι εννοείς; Σανπαρτιτούρα τον μελέτησες; Ναι. Έτσι έμαθα το ρόλο. Κι ακόμα δοκιμάζω, τηνότα που θα ξεκινήσω, πού θα καταλήξω, το ρυθμό. Ο Γεωργουσόπουλος μου είπε ότιαυτός είναι ο δρόμος. Και με παιδιά που μίλησα, και με τη Λυδία, γιατί πρέπεινα σου πω ότι τους ηθοποιούς φίλους που με αγαπάνε τους εκμεταλλεύτηκα όλους.Και όλοι μου είπανε πολύ σοβαρά πράγματα. Η Ανίτα Σαντοριναίου μου είπε μιαπολύ δασκαλίστικη φράση, μου είπε, μετά το Λαζάνη πίστευα ότι δεν θα υπάρχει άλλοςνα παίξει τον Δικαιόπολι, θα το κάνεις πολύ καλά, δεν έχεις παρά να βάλεις ένααγκίστρι στην άκρη της γλώσσας σου και με μέτρο να τραβήξεις έξω αυτά που σεπονάνε για αυτόν τον τόπο. Η Βούρτση μου λέει, τη μετάφραση, αν η μετάφρασηείναι καλή μη φοβάσαι τίποτα. Και η μετάφραση εδώ είναι Γεωργουσόπουλος, μεβοήθησε πάρα πολύ, και τη δούλεψα κι εγώ, δεν την αποστήθισα ψυχρά, την έκανασώμα στη γλώσσα μου, άλλαξα θέσεις λέξεων, πήγα το ρήμα στο τέλος, χωρίς νααλλάξω λέξη, την έφερα όπως μιλάω. Εκεί που με βοηθούσε ο ρυθμός τηναποστήθιζα, ή αλλού έπρεπε εγώ να φτιάξω το ρυθμό. Αυτό το παιχνίδι με γοήτευσεγιατί το κάνω και σαν συνθέτης.

Έλεγες πριν ότι οΑριστοφάνης σε αυτό το έργο είναι πολύ μοντέρνος, επάνω στο τραπέζι που δίπλατου μιλάμε έχεις μια σειρά με καντάτες του Μπαχ, και μου έλεγες το ίδιο, «αυτόείναι μοντέρνο». Πώς αυτά τα κλασικά είναι μοντέρνα, τι είναι μοντέρνο; Νομίζωότι εκτός από το περιεχόμενο αυτό που τα κάνει μοντέρνα είναι η δομή.Ανακαλύπτει κανείς τη θεατρικότητα που έχουν οι καντάτες του Μπαχ ενώ είναιεκκλησιαστική μουσική. Ακούς, κόρο, σόλο, ντουέτα, μπαινοβγαίνουν φωνές, κιαυτή είναι η μουσική που ακούγαν οι άνθρωποι στην εκκλησία τους. Άρα τι ζωήζούσαν. Εδώ ο Αριστοφάνης καταγγέλλειαπουσία πνευματικότητας, ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι να καταλαβαίνουν, τα ίδια.Όμως με ένα επίπεδο άλλο.

Τι εννοείς; Ότιακόμα και ο απατεώνας ήταν καλύτερης ποιότητας. Γιατί φαίνεται από αυτό πουλέει για να τους πειράξει ότι απευθύνεται σε ένα μυαλό που δεν είναι ηλίθιο,τιποτένιο.

Είχες ασχοληθεί άλληφορά με τους Αχαρνής; Όχι. Είχα ένα μεγάλο εχθρό, τη μνήμη και την αγάπηπου είχα για τη μουσική του Διονύση,διότι ανήκω στη γενιά που την ανακάλυψε, αγάπησε, κι εγώ ως φοιτητής Παντείου έφερατο Σαββόπουλο υπό τα άγρια μάτια της ΚΝΕ να παίξει όλους του Αχαρνής με τοκείμενο που δυστυχώς δεν υπάρχει στο δίσκο. Ήταν εξαιρετικό. Όμως, διαβάζονταςτο έργο η μουσική του Διονύση δεν έχει γραφτεί για παράσταση, είναι ένααυτόνομο έργο με δικιά του αισθητική και γραμμή, θα έλεγα νεορομαντική σε σχέσημε τη σκληρότητα που έχει το έργο. Και απλώς χρειάστηκε να μην πάω καθόλου προςτα κει.

Και να πας προς ταπού; Σε άγριους ελληνικούς ρυθμούς. Σε μονόχορδες καταστάσεις, τσάμικο,καρσιλαμά, ρεμπέτικο Μικράς Ασίας. Ήθελα να πάω όσο πιο παλιά μπορούσα.

Πώς σου φαίνεται πουένα τέτοιο κείμενο γράφτηκε από έναν 25χρονο, όπως ήταν τότε ο Αριστοφάνης; Κιαν το καλοσκεφτούμε και ο Τσιτσάνης τόσο χρονών έγραψε τα καλύτερα ίσωςτραγούδια του, και πόσοι ακόμη. Κακά τα ψέματα, κι εγώ στα νιάτα μου έγραφα πολύ καλύτερα πράγματααπό αυτά που γράφω τώρα. Εγώ νομίζω όχι, αλλά ναι. Γιατί τότε, μπορεί να μην ξέρειςτι γράφεις, αλλά η ψυχή σου είναι πιο φορτσάτη, πιο φορτσάτη η μηχανή. Τώραυπάρχει μια επίγνωση. Πάντα αναζητάς, τι; Αυτό που ξανά θα κινητοποιήσει ένααίσθημα. Το όπλο που θα μπορέσει ξανά να πυροδοτήσει ένα αίσθημα στην κερκίδα.

Και τώρα πια τι λες,τι πυροδοτεί την κερκίδα; Η αλήθεια μόνο πια. Αν δουν οι άνθρωποι τηναληθινή κραυγή θα συγκινηθούν.

Και ποια η διαφορά μετο μελό; Με το μελό μπορεί να βάλεις τα κλάματα αλλά την επόμενη στιγμή τοξεχνάς, δεν το έχεις πάρει μαζί σου. Αν κάτι σε δονήσει αληθινά αυτό είναισυγκίνηση.

Έχεις το δέος της Επιδαύρου;Όχι. Δεν ξέρω τι θα πάθω, μπορεί να κλάσω μέντες στην Επίδαυρο την ώρα που θαβγω και θα δω το κοινό, παρόλα αυτά δέκα μερες πριν ανέβω στη Θεσσαλονίκη πήγα τηΜεγαλη εβδομάδα κι έμεινα μόνος μου στη παλιά Επίδαυρο, πήγαινα κάθε πρωί στο θέατρο6-9 πριν φτάσουν οι τουρίστες εκτός από ένα πρωί που με παρακάλεσε η ξεναγός, μου λέει έχω κάτιΓερμανούς θέλετε να το διαβάσετε να σας ακούσουν; Λέω ναι, στείλτους επάνω ναδω αν ακουστώ α ακούγομαι, μετά κατεβήκανε τους εξήγησα ότι είμαι μουσικός καιθα κάνω αυτό το πράγμα με αυτή τη σκέψη. Όχι, αυτό που προσπαθώ αυτή τη στιγμήείναι καταρχήν να μάθω τα λόγια

Άγχος; Ναι αλλάσε πληροφορώ ότι πρώτος απ’ όλους τους συναδέλφους τα έμαθα. Διάβασα πάρα πολύ.Δεν θυμάμαι τον εαυτό μου, ούτε στα πανεπιστήμιανα έχω διαβάσει τόσο και γύρω γύρω, όχι μόνο το ρόλο μου, με ενδιέφερε να τα ξέρωόλα γιατί ξέροντας την κάθε λεπτομέρεια, από πού προέρχεται ένα αστείο, από πούμια συνθήκη, μπορείς να βοηθήσεις το κοινό. Έχω ένα σημείο στο μονόλογο που το παλεύωακόμα. Μιλάει για μια ιστορία, η Σέριφος τροφοδοτούσε με σκυλιά την Αθήνα, και κάνειμια ολόκληρη παράγραφο σε σχέση με αυτό το γεγονός. Εγώ ξέρεις καμιά φορά πιστεύωγια το κοινό, γιατί δε μ’ αρέσει να τα δίνω κι όλα νιανιά. Άμα εσύ ξέρεις ξέρεικαι το κοινό. Άμα εσύ ξέρεις την αιτία, ξέρεις το αίσθημα, το φωτίζεις με το αίσθημάσου δε χρειάζεται να το κάνεις πολλή επεξήγηση.

εκείνος κι εκείνος

"Εκείνος κι εκείνος", σε κείμενα του Κώστα Μουρσελα. Ήταν μια σειρα 132 τηλεοπτικών θεατρικών μονόπρακτων (τα 45 είχε σκηνοθετήσει ο Φώτης Λαζαρίδης, τα 43 Βασίλης Διαμαντόπουλος και τα 15 ο Κώστας Ζώης) που μεταδόθηκαν αρχικά απο το 1972 εως το 1974. Οι ήρωες, δυο περιθωριακοί τύποι, μπεκετικές φιγούρες επί το ελληνικότερον, ο Σολων και ο Λουκάς, ερμηνευμένοι από τον Βασίλη Διαμαντόπουλο (Λουκάς) και τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο (Σόλων), φιλοσοφούσαν, συνομιλούσαν, σχολιάζοντας τον εαυτό τους και την κοινωνία.
Η σειρα είχε σημειώσει πολύ μεγαλη επιτυχία στην ελληνική τηλεόραση.
Το 1988-89 κάποια από τα σενάρια του Κώστα Μουρσελά ξαναγυρίστηκαν για την τηλεοραση της ΕΡΤ, με το αρχικό πρωταγωνιστικό δίδυμο, τον Βασίλη Διαμαντόπουλο και τον Γιώργο Μιχαλακόπουλο, και με σκηνοθέτη, τον Κώστα Κουτσομύτη. Απο την δευτερη αυτή περίοδο τα δύο παραπανω βίντεο.

Φετος το Κ.Θ.Β.Ε. ανεβαζει, εως και τις 15 Ιουνίου, καποια απο τα μονόπρακτα αυτα, σε σκηνοθεσία του Γιαννη Ρηγα, με τους ηθοποιούς Γιάννη Ηλιόπουλο και Γιώργο Καύκα σε ολιγόλεπτες «παραστάσεις» σε καφε, μουσεία και αλλους απρόβλεπτους χώρους, της Θεσσαλονίκης. "Εκείνος και... Εκείνος", Σόλων και Λουκάς. Ισως συναντηθηκατε ήδη, ίσως τους συναντησεις σε καποια βόλτα σου. Κάτι εχουν να σου πουν και ίσως σε βρουν.

Ερωτικό Συμπόσιο

Χθες το βραδυ, στο θεατρο Αμαλία, η Πειραματική Σκηνή της Τέχνης παρουσιασε το "Ερωτικό συμπόσιο"
Aρχαία ελληνικά επιγράμματα και σαιξπηρικά τραγούδια μεταφρασμένα από τον Νίκο Χουρμουζιάδη. Λόγια που μιλούν για τον έρωτα που φερνει χαρα, λύπη, γελαει, πειραζει, παραπλανα, καίει, τον έρωτα σε όλες τις ηλικίες των ανθρώπων, σε όλη τη ζωή τους.
"Η μουσική αυτή παράσταση, με θεματικό άξονα τον έρωτα, βασισμένη σε μεταφράσεις του Νίκου Χουρμουζιάδη και σε μουσικές από έργα που εκείνος σκηνοθέτησε στην Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», προγραμματίστηκε, όχι τυχαία, όταν ο θίασος έκλεινε τα τριάντα του χρόνια. Είναι επομένως και μια εκδήλωση τιμής στον πολύτιμο συνεργάτη και συνοδοιπόρο ολόκληρης της τριαντάχρονής μας διαδρομής."
Νικηφόρος Παπανδρέου
Η βραδια είχε μια ιδιαίτερη φόρτιση. Το ενιωθες στους ηθοποιούς. Τραγουδούσαν οι παλιότεροι για τα τριαντα χρόνια τους επανω σε αυτό το ίδιο σανίδι, για τον εαυτό τους αλλά στιγμές ενιωθα και για τους δικούς τους που είχαν φύγει, ο Χρήστος Αρνομαλλης πολλές φορές πέρασε από το μυαλο μου. Ήταν σαν να τραγουδούσαν και για εκείνον. Και για αλλους που έχουν φύγει. Οι νεώτεροι, συνεχεια του θιάσου. Γράφω, νεωτεροι και τους εχω δει τόσες φορες σε εργα της Πειραματικής, είναι πια κομματι και ιστορία του θιάσου. Εμείς, το κοινό. Κάποιοι, θεατες από τα πρωτα βήματα της Πειραματικής. Άλλοι όπως εγώ. Το 85, ήρθα απο το χωριό μου στη Θεσσαλονίκη για σπουδές και το Αμαλία ήταν το πρωτο θεατρο που γνωρισα. Μετα, το Υπερώο και το Κρατικό.
Ήθελα να εχω το κείμενο της παραστασης. Να σου αντιγράψω επιγραμματα, στίχους, λόγια που μιλούν για τον έρωτα να δεις πόσο ίδιος είναι ο ερωτας, πώς ο πόθος και ο ίμερος τους είναι ίδιος σαν τον δικό μας κι ας πέρασαν αιώνες. Θα το κάνω. Και θα δεις.
Μετα βγαίνοντας απο το θεατρο, πηγαίνοντας για το σπίτι πανσεληνος στον ουρανό. Ολοστρόγγυλη η σελήνη. Μια λαμπερή μπαλα, λες και ήταν Αυγουστος, Γενάρης. Έκανε ο ουρανός το σκηνικό του για να συμπληρώσει την όμορφη βραδιά.
(η φωτογραφία από τον Δύσπιστο)

Στην παρασταση "Ερωτικό Συμπόσιο", έπαιζαν και τραγουδούσαν οι ηθοποιοί:
Μομώ Βλάχου, Κυριάκος Δανιηλίδης, Αθηνά Ευσταθίου, Νίκος Κουμαριάς, Άννα Κυριακίδου, Μένη Κυριάκογλου, Νίκος Λύτρας, Στάθης Μαυρόπουλος, Μάριος Μεβουλιώτης, Στέλλα Μιχαηλίδου, Δημήτρης Ναζίρης, Νανά Παπαγαβριήλ, Μαριέττα Σπηλιοπούλου, Έφη Σταμούλη. Στην τελικο χαιρετισμό παρούσα και η Ελενη Δημοπούλου. Και ο Κώστας Βόμβολος καθ'όλη τη διαρκεια της παραστασης, επι σκηνής, στο πιανο να παίζει και ο θίασος να τραγουδα, ενα τραγούδι ερμήνευσε κι ο ίδιος. (Τον θυμασαι στο τραγούδι της Νόρας; Πρεπει να ακούσεις και αυτό που είπε χθες)
Έκτακτη συμμετοχή: Άγγελος Παπαδημητρίου.
Συντελεστές
Μετάφραση, Νίκος Χουρμουζιάδης
Σύνθεση κειμένων, Νίκος Χουρμουζιάδης
Μουσική επεξεργασία, Κώστας Βόμβολος
Κίνηση, Στέλλα Μιχαηλίδου
Εικαστική επιμέλεια, Απόστολος Βέττας και Ιωάννα Μανωλεδάκη
Σκηνοθεσία, συλλογική
Μουσική σύνθεση, Κώστας Βόμβολος, Ηρακλής Πασχαλίδης, Γιώργος-Εμμ. Λαζαρίδης
Οργάνωση παραγωγής, Βασίλης Τζαφέρης

Εγώ, ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, είμαι απ' τα μαύρα δάση...

Είχε γεννηθεί σαν σήμερα, στις 10 Φεβρουαρίου  του 1898 στο 'Αουγκσμπουργκ της Βαυαρίας. Η μητέρα του, Σοφία Μπρεχτ, το γένος Μπρέτσινγκ, καταγόταν από το Μέλανα Δρυμό. Από τα μαύρα δάση.
Μπέρτολτ Μπρεχτ - Bertolt Brecht (10 Φεβρουαρίου 1898 - 14 Αυγούστου 1956)
Δραματουργός, συγγραφέας, ποιητής, θεωρητικός του θεάτρου και σκηνοθέτης.

Η φωτογραφία είναι απο εδώ

Η Roadartist ανεβασε μια πολύ ωραία αναρτηση. Διαβαζοντάς την, γύριζε στο μυαλό μου αυτό που της έγραψα μετα. Πραγματικά, όσα χρόνια περνούν, μεγαλώνω εγώ; Διαβαζω κι αλλα κείμενά του; Τον καταλαβαίνω αλλιώς; Μάλλον όλα αυτα συμβαίνουν και αλλα πολλά ίσως, πάντως το σίγουρο είναι ότι με τον Μπρεχτ έχω ακόμη ανοικτούς λογαριασμούς. Χωρίς να τον μυθοποιώ - πάει τελειωσε εδώ και χρόνια αυτή η περίοδος της ζωής μου, είδα και "μύθους" πώς ήταν στ'αλήθεια, άσε μη σου πω... μεγαλωσα κιόλας να έχω αναγκη μύθους - μπορώ όμως τώρα να καταλαβω περισσότερο από πριν αυτό που έγραφα στην roadartist. Πόσο ήταν και είναι σε πολλές περιπτώσεις και σήμερα, μπροστά, στη σκέψη, στη φόρμα, στον τρόπο, στο ύφος, από τα στερεότυπα στα οποία για διαφορετικούς λόγους, πολιτικούς και κουλτούρας του καθενός, έχει κατηγοριοποιηθεί.

Ένα εξαιρετικό άρθρο, της Μίρκας Θεοδωροπούλου, για τη ζωή και το έργο του Μπρεχτ με πολλά ουσιαστικά στοιχεία για την εποχή του επίσης , διάβασα εδώ.

Ξέρεις, σε διάφορες στιγμές, μου έρχονται στίχοι του, λόγια του, στο μυαλό. Την θυμάσαι την τελευταία σκηνή της ταινίας "Πέτρινα Χρόνια"; Θα μπορούσαν, λέω, να την περιγράφουν με τον καλύτερο τρόπο αυτα τα λόγια του Μπρεχτ: "Τις δυσκολίες των βουνών τις ξεπεράσαμε. Τώρα έχουμε να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες των πεδιάδων"
Από την άλλη, δεν μπορώ να βγαλω απο το μυαλό μου, ποιήματα του σαν αυτά:
"Εκείνος που αγαπώ
μου 'πε
πως μʼ έχει ανάγκη.
Γιʼ αυτό
φυλάγομαι καλά
προσέχω στο δρόμο μου και
φοβάμαι κάθε σταλα βροχής
μηπως με σκοτώσει ξαφνικά."

"...μπορεί νʼ ανταμώσουμε ξανά,
όμως εκεί που μʼ είχες αφήσει
πάλι δε θα με βρεις."

Τώρα βεβαια, στα γερμανικά είναι ίσως αλλιώς τα ποιήματά του. Ξέρεις γερμανικά; Μπορείς να μεταφρασεις αυτό; Είναι απο το έργο "Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν".
"Ich will mit dem gehen, den ich liebe.
Ich will nicht ausrechnen, was es kostet.
Ich will nicht nachdenken, ob es gut ist.
Ich will nicht wissen, ob er mich liebt.
Ich will mit ihm gehen, den ich liebe."

Θα βρεις κι αλλα ερωτικά ποιήματά του εδώ

Να κι ένα μικρό ηχητικό απόσπασμα από την παρασταση  "Μάνα Κουράγιο" (1971) σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή. Η μεταφραση είναι του Πέτρου Μάρκαρη. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο η Κατίνα Παξίνου.

Το Αναπάντεχο

Ο ουρανός φορτωμένος χιόνι. Λες; Μακάρι.
Πρωινό Παρασκευής. Μπροστα ενα Σαββατοκύριακο.
Αλλα ξεκινούν, αλλα τελειώνουν.
Τελευταίες παραστασεις για "Το αναπαντεχο" του Fabrice Melquiot, σε μεταφραση του Πέτρου Σεβαστίκογλου. Ενα θεατρικό κείμενο, εναν μονόλογο που έγραψε ο Μελκιό το 2001.

Η Λιάν, η ηρωίδα του έργου, ζει μετα την την απώλεια του μαύρου εραστή της που «χάθηκε, ένα βράδυ εκεί που δεν το περίμενε». Μόνη, με τα μπουκαλακια των αναμνησεών της. Κάθε μπουκαλακι, (αυτήν την σημειολογία θα μου άρεσε να την τονίσει περισσότερο η παρασταση) αλλο χρώμα, αλλη μνήμη, αλλες εικόνες, αλλα συναισθήματα. Σαν τα χρώματα ενός ουρανιου τόξου που ανοίγει σιγα. Από την καταιγίδα και τη θύελα στο μετα και την αρχή της λιακαδας.
Η Λιάν φτανει στον πατο. Της λείπει αβασταχτα ο αγαπημένος της, απελπίζεται, θυμώνει μαζί του, με τον εαυτό της, με τον κόσμο όλο, οργίζεται, υπαρχει και δεν υπαρχει.
"Η Λιάν σου λεει έλα, η Λιάν θέλει να έρθεις, η Λιάν χορευει με την μοναξιά της μεσα στο παγωμένο δωμάτιο, τη βρίσκει φρικτή χορευτρια, τη μοναξιά της"
Ανεβαίνει πάνω, σιγα σιγα.
"Όταν θα μιλάω για σενα τίγρη μου θα λεω θυμάμαι.
Θα λεω αγαπησα.
Θα λέω αγαπάω αλλα δεν έχει πια νόημα.
Θα λεω ότι πέθανες ένα βράδυ εκεί που δεν το περίμενα.
Όταν θα μιλάω για τον έρωτα θα λεω ότι δεν υπάρχει τίποτα να ελπίζεις.
Γιατί η ζωή είναι αυτό που μας συμβαίνει όταν κανουμε κάτι άλλο.
Μπορεί να είναι κι έτσι" 
Αντιδρά. Ξαναζεί. Με τύψεις, με ενοχές που το σώμα της ξαναζεί μετα από τον δικό του έρωτα. Ταξιδευει στον κόσμο και μέσα της. Ο τίγρης της δεν είναι πια εδώ. Η ζωή της περιμένει το επόμενο φως.
"Το Αναπαντεχο.
Το γράφει εδώ.
Ανάμεσα στο χτες και το αύριο, γλύκα μου τίγρη μου
Μια λέξη για να με κρατήσει όρθια.
...Μια λέξη για να κρατηθώ όρθια, σήμερα. Ούτε αναμνήσεις, ούτε μέλλον..."
Η Μαρίνα Γκούμλα είναι η Λιαν της παραστασης. Απαιτητικό το κείμενο, δυνατή η ερμηνεία της.
Οι υπόλοιποι συντελεστες της παραστασης,  σκηνοθεσία: Γρηγόρης Παπαδόπουλος, σκηνικός χώρος: Μαρίνα Γκούμλα, μουσική:Μαρία Γεωργελή, κινησιολογική επιμέλεια: Ευανθία Σωφρονίδου, φωτισμοί: Χρήστος Γιαλαβούζης, βοηθός σκηνοθέτη: Μαριάννα Αβραμάκη, βοηθός φωτιστή: Πολύβιος Σερδάρης, τεχνική υποστήριξη: Πολύβιος Σερδάρης, Βικτώρια Ζουμπρίτσκαγια.
Στο Θέατρο Τεχνης Ακτίς Αελίου (Χριστοπούλου 12) μεχρι την Κυριακή 24 Ιανουαρίου.

Τον Φαμπρίς Μελκιό μας πρωτογνώρισε στην Ελλαδα ο Πέτρος Σεβαστίκογλου πριν απο έξι χρόνια με το ανεβασμα της "Μοιρασιάς του Διαβόλου", μιας εξαιρετικής παραστασης που είχε σκηνοθετήσει ο ίδιος για το Κ.Θ.Β.Ε.( τότε σε μτφρ της Μαρίας Ευσταθιαδη, σκηνικά - κοστούμια του Κένι Μακ Λέλαν, μουσική του Θανάση Παπακωνσταντίνου, χορογραφία της Αμάλια Μπένετ και έπαιζαν οι: Αμαλία Γκούμα, Σίμος Κακάλας, Γιώργος Καυκάς, Δήμητρα Λαρεντζάκη, Θόδωρος Οικονομίδης, Αρης Τσαμπαλίκας) Σε δική του μεταφραση κυκλοφορούν και τα δύο θεατρικά κείμενα στα ελληνικά του Μελκιό, "η μοιρασια του διαβόλου" και "το αναπάντεχο", εκδ.Κεδρος.

Παρασκευή

Πηγαίνοντας στο ραδιόφωνο, τα πράσινα υφασμάτινα δέντρα μπροστά στη ΧΑΝΘ ανεμίζουν, τα φωτα στα μεταλικά κεριά στην κάτω πύλη της Έκθεσης αναβοσβήνουν ακόμη, ο αέρας φυσάει με ορμή στην Αγγελάκη, στριφογυρίζω για τον αποφεύγω για λίγα δευτερόλεπτα, ο αέρας στα στενά της πόλης, στις κάθετες αυτές λουρίδες δρόμων στο κέντρο της, έχει τρελλά κέφια, έρχεται δυνατός, από το βουνό πρός τη θάλασσα.
Μια ακόμη μέρα. Παρασκευή. 2009. 9 Ιανουαρίου.

Αν θυμάσαι τη δεκαετία του '70, αν ήσουν παιδί τότε, θα θυμάσαι ίσως, μας βοηθούσαν πολύ και ταινίες, τηλεοπτικές, ξένες, σειρές σε αυτό, ότι τα χρόνια μετά το 2000, λέγαμε ότι θα είναι κάπως. Μεταλικά, διαστημικά σχεδόν ή και απολύτως, μηχανικά, χωρίς συναίσθημα φοβόμασταν, χωρίς πάθη και πάθος ανησυχούσαν κάποιοι, με την τεχνολογία να κυριαρχεί στη ζωή μας. Άλλοι άνθρωποι, άλλη ζωή από το '70. Και φτάσαμε στο 2009, είμαστε άλλοι άνθρωποι, είναι αλλες εποχές, ζούμε άλλη ζωή και μαζί είμαστε οι ίδιοι άνθρωποι, μπορεί και να μη ζούμε πολυ διαφορετικές εποχές.



Χθες μιλούσα με τον Πέτρο Ζηβανό, κάναμε μια συνέντευξη για το περιοδικό CITY με αφορμή μια παράσταση που σκηνοθέτησε και παρουσιάζεται αυτόν τον καιρό στην Θεσσαλονίκη, "Αγάπη, Πίστη, Ελπίδα" του Χόρβατ. Μου είπε, μια εποχή πεθαίνει, μια καινούρια γεννιέται, ακόμα δεν έχει προβάλλει ολόκληρη, αυτό είναι κρίση. Το κράτησα. Όπως κι εκείνην την ευχή, της χριστουγεννιάτικης κάρτας των εκδόσεων ΤΟΠΟΣ, σε αυτές τις εκδόσεις χρωστάω μερικά από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα μέσα στο 2008,"η κρίση μας κάνει πιο δυνατούς ...αναγνώστες".


Από τον καινούριο δίσκο των Διάφανων Κρίνων.
Ο Θάνος Ανεστόπουλος το βράδυ της Κυριακής θα είναι στο Έντεχνο.
Μπάινω τρέχοντας στην εκπομπή. Blogεπιστρέφω μετά για λεπτομέρειες...

Ό,τι μένει...

"Καλά", μου λέει ένας φίλος πριν λίγες μέρες, "όλος ο κόσμος για τη Μαντόνα μιλάει, είναι λέεμ η καλλιτέχνης και η συναυλία του αιώνα, εσύ καθόλου περίεργη δεν είσαι να μάθεις πώς ήταν, τι έγινε;". Μετά για να δω τι γίνεται από αλλη μεριά όμως, ρώτησα κάποια στιγμή να μάθω τι λένε για αυτήν την συναυλία οι δεκατετράχρονοι. Ρωτάω λοιπόν το γιό μου για να έρθει πληρωμένη η απάντηση. "Τι δουλειά έχουμε εμείς με τη Μαντόνα ρε μαμά, με αυτήν θα ασχολούμαστε;" Ασχολούνται όμως με τους Iron Maiden, εκεί θα ήθελαν να πάνε, στους Linkin Park, εννοείται, είναι και της εποχής τους, και τους Βeatles τους ανακαλύπτουν, καλά-καλά εγώ δεν είχα γεννηθεί όταν διαλύθηκαν. Τότε σκέφτηκα ότι μετά από τριάντα χρόνια κανείς δεν θα ανακαλύψει τη Μαντόνα, θα την μελετάνε ίσως για το πώς χτίζεις μια καριέρα, πώς γίνεσαι σώου γούμαν, αλλά με τη μουσική και τα τραγούδια της, με τη μουσική της πορεία θα ασχολείται κανείς; Θα την ακούν ίσως με νοσταλγία κάποιοι που την άκουγαν στα νιάτα τους αλλά για τα παιδιά που έρχονται η εικόνα της, το μεγαλο ατού της σημερα, θα είναι μια παλιαντζαρία, δεν θα μιλάει. Εκείνο που μένει, και δεν πα να γράφτηκε πριν από χίλια χρόνια, θα 'ναι πόσο θα μπορεί να τους μιλήσει τότε η μουσική, οι στίχοι η ενέργεια της αλήθειας της στιγμής ή και περισσότερο σε ένα τραγούδι, σ' εναν δίσκο που μπορεί να ανακαλύπτεται και μια ζωή μη σου πω. Με αυτήν την δύναμη καλλιτέχνες όπως η Μαντόνα δε νομίζω ότι έχουν καμία σχέση.

Την Παρασκευή είδα μια παράσταση για την οποία είχα ακούσει και διαβάσει πολλά, όταν την είδα όμως κατάλαβα τι είναι. "Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος Δράκος" από δυο ΔΗΠΕΘΕ, Β.Αιγαίου και Πάτρας, σε κείμενο και σκηνοθεσία του Δήμου Αβδελιώδη. Με τον καραγκιόζη δεν είχα ποτέ ιδιαίτερη σχέση λατρείας. Είχα διαβάσει αρκετά, και λόγω σπουδών, για αυτόν, είχα δει κάποιες παραστάσεις-αρκετές καθόλου καλές-, είχα ακούσει με τα παιδιά μου ηχογραφημένες παραστάσεις του Ευγένιου Σπαθάρη, μέχρι εκεί. Καταλάβαινα ότι αρέσει πολύ στην κόρη μου, στην παράσταση περίμενα τις αντιδράσεις της. Στην παράσταση ηθοποιοί με απίστευτη κίνηση και δύναμη υποδύονταν τους βασικούς ρόλους στο θέτρο σκιών του καραγκιόζη. Η ιστορία εύκολα αντιληπτή και στους πιο μικρούς που ήταν στην αίθουσα, φαινόταν από τις αντιδράσεις τους. Δν ήξερα γιατί τον Μέγαλέξανδρο τον υποδύεται κορίτσι, μόλις το είδα το κατάλαβα.

Μια παράσταση απλή και σύνθετη, σαφής και ποιητική, λιτή και σπουδαία, με ρυθμό και τεχνική, με μαστοριά. Έφυγα και αφού είχα γελάσει πολύ, είχα μαγευτεί όσο λίγες φορές, με το τελευταίο χειροκρότημα ήδη σκεφτόμουν τι ήθελα να πάω σπίτι να διαβάσω (για τους υπηρέτες στην κομμέντια ντε λ'αρτε, ας πούμε), αναρωτιόμουν πού σταματούσε το όνειρο και πού άρχιζε το ξύπνημα στην υπόθεση του έργου, τι είναι τελικά ο καραγκιόζης πράγματα που δεν τα ήξερα ερα κι ούτε μπορούσα καν να φανταστώ. Είχα λοιπόν "δουλειά για το σπίτι", το καλύτερό μου.

Το Σάββατο ο δρόμος μας πήγε στο Κιλκίς, στο 10ο Διεθνές Φεστιβάλ Κουκλοθεάτρου και Παντομίμας. Βραδιά Έναρξης. Ένα μικρό απόσπασμα από την παράσταση "ιστορίες σε πακέτο" των "El Picaporte", της Cecilia Gechtman και του Pablo Palacios, από την Αργεντινή και την Ουρουγουάη, κρίμα που δεν έχω να σας δείξω ένα, έστω μικρό, βιντεο. Τρυφερό χιούμορ με μαριονέτες και γυμνά χέρια.
Μετά ανέβηκε στη σκηνή ένας καταπληκτικός καλλιτέχνης από τις Η.Π.Α., ο Wolfe Bowart, με την παράστασή του "Lalaluna". Ηθοποιός, μίμος, ταχυδακτυλουργός. Πριν το Κιλκίς, την Ελλάδα, ήταν στη Βραζιλία, μετά φεύγει για Αυστραλία. Ένα μικρό δείγμα από τη δουλειά του, την παράστασή του που μας μάγεψε, μας έκανε να γελάσουμε σαν να είμαστε όλοι μικρά παιδιά και μας έκανε να τον θαυμάσουμε απίστευτα, στο βίντεο που ακολουθεί, περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα http://www.lalaluna.com/ . Η παράσταση παίζει σήμερα στις 8 το βράδυ στην Καλαμαριά, στο Δημοτικό Θέατρο, αν μπορείτε μην την χάσετε.

(αν δεν βλέπεις το βίντεο στο youtube, δοκίμασε κι εδώ:http://www.lalaluna.com/movie.html )
Τελευταία παράσταση της βραδιάς στο Κιλκίς από τη Σερβία και τον θίασο "Πινόκιο", στο πάρκο πια, "Max Metalik". Μια τεράστια πεντάμετρη μεταλική φιγούρα, ο Μαξ , μαι μηχανή με συναισθήματα. Η Σαββίνα τράβηξε βίντεο αλλά δεν ξέρω πώς να το "τραβήξω" από το κινητό για να "φέρω" στο blog. Αν το καταφέρω θα το ανεβάσω.

Παρεμπτιπτόντως, αλλά καθόλου τυχαία μάλλον, όλες οι παραστάσεις είχαν πολύ όμορφη μουσική.

Καλό θέατρο. Παραστάσεις υψηλών προδιαγραφών. Καλλιτέχνες σημαντικοί. Πολύ γέλιο. Ερωτήσεις. Δουλειά για το σπίτι. Ό,τι έμεινε από αυτό το Παρασκευσάββατο. Λίγο ήταν;

Για την Κυριακή δεν σου γράφω τίποτα γιατί ήταν γεμάτη "επιχείρηση χειμωνιάτικα, ρούχα, χαλιά, ντουλάπες κλπ κλπ", αχ...
Εμ, κάθε μέρα δεν είναι Λαμπρή...

Καλή, καλή, καλή εβδομάδα!!!

Porgy&Bess

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σήμερα και αύριο, 10 και 11 Ιουλίου στην Θεσσαλονίκη, στη Μονή Λαζαριστών, και από την ερχόμενη Πέμπτη έως το ερχόμενο Σάββατο στην Αθήνα, έρχεται από την Αμερική και ανεβαίνει το "Porgy and Bess", ένα έργο του George Gershwin, ένα μιούζικαλ ή μαύρη όπερα, όπως την αποκαλούν επίσης.
Είναι ένα έργο με ιστορία που αξίζει να ψαξουμε λίγο. Σήμερα στην εκπομπή ο Λευτέρης Κογκαλίδης μας είπε πολύτιμα στοιχεία για το έργο αυτό. Αντιγράφω στο blog από ένα δικό του κείμενο στο οποίο μιλά για το Porgy and Bess, με λεπτομέρειες ίσως άγνωστες στους περισσότερους, τα εξής:

"Μια νύχτα του 1926 ο συνθέτης George Gershwin διάβαζε το μυθιστόρημα του Dubose Heyward “Porgy”. Το βρήκε τόσο ενδιαφέρον ώστε κάθισε και το διάβασε ολόκληρο ως το πρωί. Και μετά έστειλε μια επιστολή στον συγγραφέα, που όχι μόνο τον επαινούσε με ενθουσιώδεις χαρακτηρισμούς, αλλά του αποκάλυψε ότι τον ενδιέφερε να το διασκευάσει με μουσική για το Θέατρο.
Ο Heyward κολακεύτηκε. Συναντήθηκαν και συμφώνησαν να συνεργαστούν. Αλλά τα χρόνια περνούσαν χωρίς ο Gershwin να ξεκινάει.
Το θυμήθηκε οκτώ χρόνια αργότερα όταν η Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης, που ως τότε παρουσίαζε μόνο γαλλικές, ιταλικές ή γερμανικές όπερες του ζήτησε μια αμερικάνικη όπερα.
Την ίδια ημέρα ο συγγραφέας επικοινώνησε μαζί του και απαίτησε να έχει γρήγορα μια απάντηση διότι ζητούσαν τα δικαιώματα δύο άλλοι σπουδαίοι συνθέτες της εποχής, ο Jerome Kern και ο Oscar Hammerstein.
Μερικά χρόνια πριν ο Γκερσουιν έλεγε στον συγγραφέα «Δεν είμαι έτοιμος να γράψω μια όπερα» αλλά τώρα ένιωθε ότι είχε φθάσει η ώρα. Το λιμπρετο θα έγραφε ο Heyward, ενώ στους στίχους χρειάστηκε η συνεργασία του επαγγελματία στιχουργού Ira Gershwin, του αδερφού του.
Το έργο αναφέρεται στους έρωτες, στα όνειρα και στην ζήλεια των ηρώων που είναι όλοι μαύροι και ζουν στο γκετο των μαύρων στην πόλη Τσάρλεστον της νότιας Καρολίνας – σε μια περιοχή που ονομάζεται Catfish Row.
Οι μελωδίες του Γκερσουιν βασίστηκαν στη νέγρικη, φολκλορική μουσική: στα σπιριτσουαλ, στα τραγούδια εργασίας, στις φωνές του δρόμου, στο scat singing.
Ο συγγραφέας πρότεινε τον τίτλο «Ποργκι και Μπες», από τα ονόματα των δύο κεντρικών ηρώων. Ο Γκερσουιν ενθουσιάστηκε γιατί θύμιζε τίτλους από όπερες όπως «Τριστάνος και Ιζόλδη», «Σαμψών και Δαλιδά», «Πελέας και Μελισάνθη».
Η πρεμιέρα δόθηκε στο θέατρο Colonial της Βοστώνης, στις 30 Σεπτεμβρίου 1935 ενώ από τις 10 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς μεταφέρθηκε στο Μπροντγουαιη, όπου δόθηκε σε 124 παραστάσεις ...
(οι παραστάσεις κάθε άλλο παρά πολλές είναι αλλά ας μην ξεχνάμε για πόσο δύσκολη περίοδο μιλάμε. Τα δικαιώματα των μαύρων στις περισσότερες πολιτείες των Η.Π.Α. είναι ανύπαρκτα και το "καθώς πρέπει" κοινό δεν ανεχόταν ένα τόσο ρηξικέλευθο έργο για την εποχή του, αυτό εξηγεί και την αντιμετώπιση κριτικών και κοινού απέναντι στο έργο και την παράσταση στην οποία αναφέρεται το κείμενο στη συνέχεια)
"Η πρώτη αυτή αμερικάνικη φολκλορική όπερα που παραμένει ως σήμερα το αριστούργημα του μουσικού θεάτρου αντιμετωπίστηκε με αρνητικά σχόλια από τους κριτικούς που ενοχλήθηκαν από την κυριαρχία των μαύρων στην παράσταση.
Η μουσική όμως ήταν πολύ πιο δυνατή από το ίδιο το έργο και σύντομα τα τραγούδια άρχισαν να κυκλοφορούν σε δίσκους, να ακούγονται από το ραδιόφωνο και να κερδίζουν το κοινό. Έτσι το έργο επικράτησε, οι κριτικές άρχισαν να υμνούν την μουσική ευφυΐα του Γκερσουιν.
Το τραγούδι της παράστασης που ξεχώρισε από την πρώτη στιγμή ήταν το Summertime, το οποίο έγινε αμέσως δισκογραφική επιτυχία της Billie Holiday.
Η παράσταση αρχίζει μ’ αυτό το τραγούδι, που είναι ένα νανούρισμα για να κοιμηθεί το μωρό της Clara. Οι στίχοι είναι του συγγραφέα.
Τα άλλα πιο γνωστά τραγούδια: It ain’t necessarily so / I got plenty o’ nuttin’ / I loves you, Porgy / Bess, you is my woman now.
Το 1959 γυρίστηκε σε ταινία από τον Οtto Preminger με πρωταγωνιστές τους Sidney Poitier, Dorothy Dandridge, Sammy Davis Jr., Pearl Bailey, Diahann Carroll και χορογραφίες του Hermes Pan."

Η ιστορία του έργου εκτυλίσσεται στo Catfish Row, στο Charleston, έναν μικρό δρόμο ο οποίος συγκεντρώνει, σε μικρογραφία, το δράμα αλλά και τις ελπίδες της Αμερικάνικης μαύρης κοινότητας. Κεντρικοί ήρωες είναι η Bess, παντρεμένη με ένα βίαιο άνδρα και ο Porgy ένας ανάπηρος άντρας που είναι ερωτευμένος μαζί της.

Τα αποσπάσματα που κυκλοφορούν είναι από την ταινία.

(Στην ταινία, στα μέρη των τραγουδιών, τον Poitier ντουμπλάρει ο Robert McFerrin και την Dandridge η Adele Addison. Ο Davis και η Bailey τραγουδούν οι ίδιοι)





















Δες κι αυτό:



Kαι "Summertime" με την Ella Fitzgerald και τον Louis Armstrong



Ψάχνοντας στο youtube βρήκα και αυτό το βίντεο: (η Nina Timofeyeva και ο Mikhail Lavrovsky χορεύουν στα Μπολσόι, το 1975, σε χορογραφία του Mikhail Lavrovsky πάνω στη μουσική του George Gershwin από το "Porgy and Bess")

Θέατρο

Το πρωτοείδα στην Διεθνή Έκθεση Βιβλίου, πέρισυ. Κάτι είχα ακούσει για τη συγγραφέα του, αλλά ουσιαστικά μόνο το όνομά της ήξερα. Το διάβασα παραπάνω από μία φορές. Για καιρό το είχα δίπλα μου, διάβαζα, υπογράμμιζα, στεκόμουν κάθε φορά σε άλλη του φράση και παράγραφο. Δεν ήθελα ποτέ να γίνω ηθοποιός. Ναι, αγαπάω το θέατρο πολύ. Στις σπουδές μου ασχολήθηκα μαζί του και το μελέτησα όσο περισσότερο μπορούσα. Παρακολουθώ θέατρο. Αλλά μέχρι εκεί. Τι είναι λοιπόν αυτό που με τράβηξε τόσο στο βιβλίο αυτό;
Νομίζω το ότι η Στέλλα Άντλερ στο βιβλίο αυτό, δίνει βέβαια μαθήματα σε νέους ηθοποιούς, όλα όσα λέει όμως, με απολυτότητες ίσως καμιά φορά, είναι για όλους. Μέχρι ένα σημείο θα μπορούσε να είναι μάθημα ανοικτό για τον καθένα. Έτσι το είδα εγώ, έτσι με άγγιξε.

Κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο:

"Αυτό που ψάχνω είναι ο καλύτερος σας εαυτός. Πρέπει να γνωρίσετε τον καλύτερό σας εαυτό. Ο καλύτερος σας εαυτός δεν είναι ο καλύτερος του Μπάρρυμορ ή του Ολίβιε, ή ο δικός μου, είναι ο δικός σας. Κάθε άνθρωπος έχει τον τρόπο του. Και στον τρόπο αυτόν κάθε άνθρωπος είναι αστέρι. Κωλοτούμπες να κάνει ο Ολιβιε, ποτέ δεν θα μπορέσει να είναι εσείς. Μόνον εσείς μπορείτε να είστε εσείς.
Τι προνόμιο! Κανείς δεν μπορεί να φτάσει αυτό που εσείς μπορείτε, αν το φτάσετε. Λοιπόν, κάντε το. Χρειαζόμαστε τον καλύτερό σας εαυτό, τη φωνή σας, το σώμα σας. Δεν χρειαζόμαστε να σας δούμε να μιμείστε κανέναν, γιατί σε αυτό θα είστε δεύτεροι. Και το να είσαι δεύτερος δεν είναι καλύτερο από το να είσαι ο χειρότερός σου εαυτός."

"Σήμερα, πολλά πράγματα που περνάνε για υποκριτική δεν είναι τίποτε άλλο παρά να βρίσκεις τον εαυτό σου σε έναν χαρακτήρα. Αυτό δεν με ενδιαφέρει. Φυσικά πρέπει να φέρετε την εμπειρία σας για να σηκώσετε τους χαρακτήρες που παίζετε, πρέπει όμως να καταλάβετε από την αρχή ότι ο Άμλετ δεν είναι "ένας τύπος σαν κι εσάς"... Στο θέατρό μας οι ηθοποιοί συχνά δεν φτάνουν στο ύψος των χαρακτήρων. Μειώνουν τους χαρακτήρες στο δικό τους επίπεδο. Φοβάμαι πως ζούμε σε έναν κόσμο που τιμά τη μικρότητα. Υπερβάλλω; Ναι. Υπάρχουν εξαιρέσεις; Σίγουρα. Πολλές; Όχι."

"Ο Λώρενς Ολίβιε συνήθιζε να μιλάει για τη στιγμή που τελείωνε το μακιγιάζ και είχε φορέσει το κουστούμι του. Κοιτούσε τον εαυτό του μια τελευταία φορά στον καθρέφτη πριν φύγει από το καμαρίνι. Μερικές φορές, έλεγε,σε εκείνο το γρήγορο βλέμμα δεν ένιωθε πως αυτός που έβλεπε στον καθρέφτη ήταν ο εαυτό ςτου με μακιγιάζ και κοστούμι. μερικές φορές είχε πραγματικά την αίσθηση πως αυτός που κοίταζε μέσα στον καθρέφτη ήταν ο χαρακτήρας.
Μια νύχτα, ο Ολίβιε έπαιζε τον Οθέλλο και έκανε κάτι που θα πρέπει να ήταν μια πραγματικά ηλεκτρισμένη παράσταση. Μέχρι κι ο ίδιος είχε τρομάξει. Και το κοινό δεν μπορούσε να σταματήσει να χειροκροτάει. Η Μάγκι Σμιθ, που έπαιζε τη Δυσδαιμόνα, είχε επίσης μείνει άφωνη. Όταν έκλεισε η αυλαία, αντί να επιστρέψει στο καμαρίνι της, πήγε στο δικό του. Τον βρήκε να κάθεται εκεί μόνος του στο σκοτάδι.
"Λάρρυ", τον ρώτησε, "πώς το έκανες αυτό;"
"Δεν ξέρω", απάντησε. "Δεν ξέρω".
...Το ενδιαφέρον είναι ότι λίγο καιρό μετά από αυτή την ιστορική παράσταση, ο Ολίβιε μπήκε σε μια περίοδο μεγάλης καλλιτεχνικής κρίσης. Υποθέτω πως είναι αυτό που κάποιοι ονομάζουν κλιμακτήριο, ήταν όμως ασυνήθιστα ισχυρή. Είχε πεισθεί πως δεν ήξερε τίποτε για την υποκριτική. Κάθε φορά που ανέβαινε στη σκηνή φοβόταν ότι θα ερχόταν μια στιγμή στην παράσταση που θα έπρεπε να πάει στην άκρη της σκηνής, να ικετεύσει το κοινό να τον συγχωρέσει και να ζητήσει να κατεβάσουν την αυλαία, γιατί δεν θα μπορούσε στη συνέχεια να θυμηθεί τα λόγια του, ούτε να παίξει. Δεν συνέβη ποτέ, αλλά για χρόνια τον καταδίωκε η πιθανότητα ότι θα μπορούσε να συμβεί. Πολλά χρόνια αργότερα, περιέγραψε αυτή την κρίση σε μια συνέντευξη, και αναρωτιόταν αν είχε κάποια σχέση με εκείνη την νύχτα που πέτυχε μια από τις καλύτερες παραστάσεις της ζωής του χωρίς να ξέρει πώς.
Σε κάθε περίπτωση, σήμερα δεν συνηθίζουμε να βλέπουμε τέτοιες εμφανίσεις ηθοποιών. Θα μπορούσα να πω μέχρι και πως τις φοβόμαστε. Όπως είπα, ζούμε σε μια εποχή που τιμά τη μικρότητα…»

«Πόσοι άνθρωποι διαβάζουν χωρίς σκοπό; Πόσοι άνθρωποι διαβάζουν απλώς για να διασκεδάσουν; Είστε πολύ μεγάλοι σε ηλικία πια για να συνεχίσετε να το κάνετε αυτό. Δεν διαβάζουμε για πλάκα. Διαβάζουμε για να αποκτήσουμε γνώση. Ποιος από σας οδηγεί ακόμα ποδήλατο με βοηθητικές ρόδες; Κανείς. Είναι ώρα να διαβάζετε Δάντη, όχι Μίκυ Μάους.
…Στις μέρες μας έχουμε προσθέσει δέκα χρόνια στο μέσο όρο ζωής. Όμως δεν τα προσθέσαμε στο τέλος. Δεν προσθέσαμε δέκα χρόνια στην ωριμότητα. Τα προσθέσαμε στην εφηβεία. Είμαστε ακόμα «παιδιά» και είμαστε είκοσι οχτώ χρονών.
Δεν σας λέω να εγκαταλείψετε την αθωότητά σας. Είμαστε εδώ για να γυμνάσουμε την αθωότητά σας, να τη διατηρήσουμε, να τη γυαλίσουμε. Μην μπερδεύετε όμως την αθωότητα με την κατάσταση του εφήβου. Θέλω να είστε αθώοι, σοφοί και ενενήντα πέντε χρονών.»





Το βιβλίο της Στέλλας Άντλερ «Η Τέχνη του Ηθοποιού», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίνδικτος. Η μετάφραση είναι του Σύλλα Τζουμέρκα.

Λίγα λόγια για την Στέλλα Άντλερ εδώ και εδώ

Μπορείς να δεις κι εδώ


Το Πάσχα διάβασα στην Καθημερινή και αυτό το άρθρο





Αυτές τις ημέρες στη Θεσσαλονίκη έρχονται πολλές και καλές παραστάσεις να προστεθούν σε εκείνες που ήδη παίζονται.
Στο θέατρο Αμαλία, από τις 7 ως τις 27 Μαϊου με το γενικό τίτλο ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ η Πειραματική Σκηνή της "Τέχνης" παρουσιάζει πέντε ανήσυχες θεατρικές ομάδες, άλλες ήδη αναγνωρισμένες και άλλες νεοσύστατες, με κοινό χαρακτηριστικό την έρευνα πάνω στα κείμενα και τις σκηνικές φόρμες. Πρόκειται για τις ομάδες και τα έργα: Θεατρική ομάδα "JOUET" στην «Φιλονικία θεατρίνων στο σαλόνι του Μαριβώ», Καλλιτεχνική εταιρεία "ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ" στο έργο του Βίσνιεκ «Εθνικότητά μου, το χρώμα του ανέμου», Θεατρική εταιρεία "ΧΩΡΟΣ" στον «Απόκοπο» Του Μπεργαδή, Ομάδα σύγχρονου χορού "ΑΔΡΑΣΤΕΙΑ" στο «Το παιχνίδι του χρόνου» και Θεατρική ομάδα "ΚΑΝΙΓΚΟΥΝΤΑ" στο έργο «Η βοσκοπούλα»
Στο Δημοτικό Θέατρο Καλαμαριάς Μελίνα Μερκούρη από τον Πολιτιστικό Οργανισμό Δήμου Καλαμαριάς στις Θεατρικές Συναντήσεις που διοργανώνει από τις 7 Μαΐου μέχρι τις 8 Ιουνίου θα παρουσιαστούν ο «Πατέρας» του Στρίντμπεργκ σε σκηνοθεσία του Θανάση Παπαγεωργίου από το Θέατρο Στoά, το «Nordost» του Τόρστεν Μπουχστάϊνερ σε σκηνοθεσία του Νίκου Χατζόπουλου από το Θέατρο Τέχνης, το «Ένας στους δέκα» του Λαέρτη Βασιλείου από το Θέατρο του Νέου Κόσμου, σε σκηνοθεσία του ίδιου, το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ από το Τόπος Αλλού σε σκηνοθεσία του Νίκου Καμτσή και το «Σωτηρία με λένε» της Σοφίας Αδαμίδου σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου.
Αίφνης λοιπόν, έχουμε να δούμε πολύ και καλό θέατρο. Με έναν καλό προγραμματισμό λέω ότι μπορούμε να δούμε πολλές παραστάσεις, μη σου πω, αν πραγματικά το θέλεις, και όλες.

Εικόνες, Χορός, Τραγούδια, σε μια πόλη

Είδα τον Υπομέλανα Τόπο, του Δημήτρη Σωτηρίου, από το Χοροθέατρο του Κ.Θ.Β.Ε. Το είδα στη γενική δοκιμή, την Παρασκευή. Αυτό έχει σημασία - είχε ωραίο κοινό, νομίζω, ήθελαν να δουν, δεν έβαλαν τα καλά τους, δεν είχε επίσημους.

Θα προσπαθήσω ό,τι πω να είναι με όσο πιο λίγα λόγια μπορώ.

Είναι αυτό που αν σου αρέσει θα το κουβαλήσεις μέσα σου για καιρό. Θα σε πάει να διαβάσεις άλλα βιβλία, να περπατήσεις σε δρόμους της Θεσσαλονίκης, αλλά τι να σου πω, μπορεί και άλλης πόλης, να ξαναδείς φωτογραφίες και ντοκουμέντα, αυτά που τα λένε επίκαιρα νομίζω, άλλης επόχής με άλλο βλέμμα.

Υπομέλας τόπος είναι μια μικρή περιοχή νευρώνων στον εγκέφαλο όπου, ας πούμε, είναι το κέντρο της μνήμης μας. Ο Υπομέλας Τόπος, στο Βασιλικό Θέατρο, είναι τόπος μνήμης για τη Θεσσαλονίκη με αφορμή τα καμένα όνειρα των ανθρώπων της που έζησαν τη μεγάλη φωτιά του 1917. Σκηνοθεσία-χορογραφία: Δημήτρης Σωτηρίου, μουσική: Αλέξανδρος Ιωάννου, σκηνικά-κοστούμια: Αθανάσιος Κολαλάς, video art - επεξεργασία εικόνας: Λίλα Σωτηρίου, δραματουργική επεξεργασία: Σοφία Χατζηβασιλείου, βοηθός χορογράφος: Σύλβια Κατσαρού, οργάνωση παραγωγής: Ιωάννα Λιάκου. Χορεύουν: Μαρλέν Βερσιούρεν, Πόλυ Βόϊκου, Φάνια Γρηγορίου, Σοφία Καλπενίδου, Κωνσταντίνος Κατσαμάκης, Σταύρος Κόττας, Πέτρος Μάλαμας, Χάρης Πεχλιβανίδης, Έλενα Σγουραμάνη, Ηλίας Τσάκωνας, Πένυ Χριστοπούλου. Αυτοί είναι οι συντελεστές.

Είναι μια εγκατάσταση που δεν έχει πρωταγωνιστές. Όλοι, χορευτές, εικόνες, άνθρωποι από τα παλιά, τοπία, βλέμματα, ανάσες, μπαινοβγαίνουν σε μια συνεχή ροή από το χθες στο σήμερα κι αντίστροφα. Θα σου πω και κάτι που δεν το ένιωσα αμέσως. Μετά όσο ξαναθυμόμουν ό,τι είδα το σκεφτόμουν όλο και πιο πολύ. Μπορεί να κάνω λάθος, να μην ξέρω να κρίνω, απλώς πώς το σκέφτομαι θα σου πω. Μου άρεσε που δεν πρωταγωνιστούσαν οι χορευτές. Αν γινόταν θα ήταν το αναμενόμενο. Ίσως και το εύκολο. Το δύσκολο ήταν να γίνουν μέρος της εγκατάστασης σε ένα ρευστό σκηνικό. Να είναι εκεί και να μην φωνάζουν "κοίταξέ με", "εμένα κοίτα, τα άλλα είναι το φόντο μου". Κι όποτε αυτό το ένιωθες ήταν υπέροχο. Γιατί δεν υπήρχε το στερεότυπο πίσω με το φωτισμένο μπροστά.

Ο Σωτήρης, λίγο πριν φύγουμε, είπε κάτι που δεν θα το σκεφτόμουν όμως ναι, αυτό ήταν. Αν δεν κοιτάξεις την ώρα, είπε, δεν ξέρεις πόσο κράτησε. Αυτό ήταν! Η διάρκεια της εγκατάστασης - έχω ακούσει αυτή τη λέξη για πολλά πράγματα, εδώ ταιριάζει απόλυτα- αν την μετρήσεις με το ρολόι είναι μικρή. Όσο είσαι μέσα όμως είναι σαν να διευρύνεται ο χρόνος. Δεν μπορώ να σου το εξηγήσω αλλιώς. Είναι έτσι. Για μένα έτσι ήταν, τουλάχιστον.

Αμέσω μετά, περπατήσαμε στους δρόμους όπου το 1917 έκαιγε η φωτιά, φτάνοντας με τα πόδια πίσω από το δημαρχείο- κάπου εκεί δεν ήταν λένε η πρώτη εστία;

Μπήκαμε στο Καφωδείο Ελληνικόν. Φωτεινή Βελεσιώτου, Λάρρυ Χαριτίδης, Μάκης Πάντσιος, έπαιζαν εκείνο το βράδυ, όπως κάθε Παρασκευή. Μιλήσαμε με τη Φωτεινή, τι ωραίος άνθρωπος, πάντα χαίρομαι όταν την συναντώ. Κοιτάζω απέναντί μου, μια φωτογραφία παλιάς Θεσσαλονίκης. Από την πυρκαγιά. Διαβάζω: Αυγουστος 1917 (είχε και μέρα που δεν θυμάμαι τώρα), ώρα 7, κοίτα να δεις λέω, σήμερα όλα με μια κλωστή πώς δένονται...Το μαγαζί γέμισε σε λίγα λεπτά. Τις επόμενες ώρες μας πήραν οι καλλιτέχνες όλους μαζί τους, γίναμε σαν μια παρέα. Καλά τραγούδια, καλά παιξίματα, η Φωτεινή εξαιρετική, οι άντρες του σχήματος επίσης, ό,τι και να πω λίγο θα είναι. Στο διάλειμμα συναντώ και την Εύη, ήταν κι εκείνη εκεί και της είπε η Φωτεινή ότι ήμουν κι εγώ, εννοείται ότι μου είπε για τον Μεράντζα (θα είναι τελικά την Παρασκευή στην εκπομπή!)

Το πρόγραμμα συνεχίστηκε μέχρι αργά. Κάποια στιγμή μπηκε εμβόλιμα και ο Μιχάλης Ουζούνης που βρισκόταν τυχαία εκεί και συνόδεψε τραγούδια στο πιάνο. Ήρθε κι ένας άλλος ωραίος τύπος, ο Αλέκος Οικονόμου με φυσαρμόνικα και τα λαϊκά και τα παραδοσιακά έγιναν και μπλουζ. Ήταν καταπληκτικά. Τι παραπάνω να σου πω;

Το 100% τέλειο ταίρι;

Στο δρόμο για τη δουλειά συναντάς τυχαία το 100% τέλειο κορίτσι για σένα.
Θα της μιλήσεις; Θα τη σταματήσεις; Ή μήπως θα την αφήσεις να φύγει; Αλλά ακόμη κι αν την προλάβεις είναι αλήθεια το 100% τέλειο κορίτσι για σένα; Δεν είναι καν ο τύπος σου, κι όμως από πενήντα μέτρα μακριά το ξέρεις, το νιώθεις, αυτή είναι.
Όσο κι αν λογικά μέσα μας λέμε ότι το 100% τέλειο ταίρι είναι μια ουτοπία κανείς ποτέ δεν παύει να ελπίζει σ’ αυτήν.

Δεν ήταν ακριβώς θεατρική παράσταση. Μια θεατρική περφόρμανς ήταν περισσότερο, ένα δρώμενο που θα μπορούσε να παίξει μπροστά σου σε ένα μπαρ, έναν προθάλαμο, ενα πάρκο ίσως, στο δρόμο. Κράτησε λίγο. Νομίζω αν κρατούσε περισσότερο θα έχανε την ένταση και τη δύναμή του. Πάλι, δεν ξέρω. Αυτό που ξέρω ήταν ότι με πήρε μαζί του. Και έκλαιγα μπαινοντας μέσα του και στο ρυθμό αυτού του τραγουδιού που ακουγόταν σε αυτό που με ακούμπησε και λεγόταν "Όταν είδα το 100% τέλειο κορίτσι για μένα". Στον Χώρο Τέχνης 3ος Όροφος, στο μικρό φεστιβάλ που οργανώνει, μέχρι τις 18 Απριλίου, η Ομάδα Καλλιτεχνών Ούγκα Κλάρα το Σάββατο. Ήταν η ομάδα "Από 'δω και πέρα μόνο happy end". Σκηνοθέτησε η Γεωργία Μαυραγάνη, έπαιξαν ο Αντώνης Ντουράκης και η Βάσω Καβαλιεράτου. Μια ιστορία με αφορμή το ομώνυμο διήγημα, το οποίο συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο του Χαρούκι Μουρακάμι με τίτλο «Ο Ελέφαντας εξαφανίζεται». Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Κοάν.

Θα ξανάρθουν μαλλον, μου είπε ο Δημήτρης Σακατζής.

Να αλλάζεις το κόλπο.
Να κάνεις πίσω αντί για μπροστά.
Να κρατάς την πρώτη σκέψη
αντί για τη δεύτερη.
Να τη λες.
Να μην προσπαθείς να γίνεις η πιο δυνατή,
αλλά αντίθετα
να δείχνεις την αδυναμία.
Στην αδυναμία συναντιόμαστε.
Δεν είσαι μόνη σου.
Να σκέφτεσαι:
από 'δω & ΠΕΡΑ ΜΟΝΟ χάΠΙ ΕΝΤ...




Υ.Γ. Δεν έχει σχέση με την περφόρμανς αλλά με το μουσικό κομμάτι : φαντάζεσαι να έπαιζε ο κορυφαίος Παντελής Στόικος σε αυτό το κομμάτι; Εκεί να δεις!