Δυο πρόσωπα, ιστορίες και η Ιστορία

Μια γυναίκα. Μυθιστοριογράφος, ποιήτρια και δοκιμιογράφος, η Herta Müller, στα πενήντα έξι της χρόνια είναι η φετινή τιμώμενη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Για μια ακόμη φορά η Σουηδική Ακαδημία βραβευει μια λογοτεχνική φωνή που αναδεικνύει τις ζωές των άλλων, εναν κόσμο που πόσο και αν τον ξερουμε είναι ενα ζήτημα...
Η Χέρτα Μίλλερ στο έργο της αναφερεται στη ζωή των ανθρωπων στο καθεστώς του Τσαουσέσκου.
Αντιγράφω απο το ΒΗΜΑ:
"Η κυρία Χέρτα Μίλερ γεννήθηκε στις 17 Αυγούστου του 1953 στο γερμανόφωνο χωριό Νίτσκιντορφ της Ρουμανίας, κοντά στην Τιμισοάρα και το 1987 μετανάστευσε στη Δυτική Γερμανία με τον σύζυγό της, συγγραφέα Ρίχαρντ Βάγκνερ, καθώς στη Ρουμανία δεν της επέτρεπαν να εκδόσει τα έργα της, στα οποία επέκρινε ανοικτά το ολοκληρωτικό καθεστώς, όπως διευκρινίζει η Σουηδική Ακαδημία.
Η Μίλερ έζησε από κοντά τη διαβόητη μυστική αστυνομία του Τσαουσέσκου Securitate όταν στα τέλη της δεκαετίας του '70 εργάσθηκε ως μεταφράστρια σε ένα εργοστάσιο και αρνήθηκε να γίνει πληροφοριοδότης."
Η Σουηδική Ακαδημία αιτιολογώντας την απόφασή της επισημαίνει ότι η Χερτα Μίλλερ «με την πυκνότητα της ποίησής της και την ειλικρίνεια της πρόζας της, σκιαγραφεί το σύμπαν των στερημένων».

Στοιχεία για την Herta Müller και: εδώ



Η Ιωάννα, η αδελφή μου, μου έστειλε πριν απο τρεις μέρες αυτό το βίντεο

Ποιος είναι ο Giorgio Gaber;

Ρίξε μια ματιά εδώ

Σου λένε κάτι τα λόγια του στο βίντεο; Για μενα μπορώ να σου πω...είναι μέσα αγαπημένοι μου άνθρωποι, πολύ αγαπημένοι... η δική τους ζωή και κομμάτια της δικής μου.

Ιστορία και ιστορίες, ιστορίες και Ιστορία.

"δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα βιβλίο..."

Άδειασαν τα γραμματοκιβώτια απο προεκλογικά φυλλάδια, άδειασαν και οι δρόμοι της Θεσσαλονίκης. Σφαιρατα πήγαινε το αστικό στο κέντρο. Τα ελικόπτερα που βλεπουν τα πρωινά την κίνηση στους δρόμους της πόλης δεν είχαν δουλεια σήμερα. Μάλλον πολλοί είναι οι ετεροδημότες. Από αύριο θα είναι αλλιώς. Θα γυρίσουν όλοι, ίσως.
Από σήμερα βέβαια νεα βδομάδα, νεα κυβέρνηση. Άλλοι χαρούμενοι, άλλοι ζεματισμένοι απο το χθεσινό αποτελεσμα της κάλπης. Άφού με τα πρωτα αποτελέσματα ήρθε ενας αναστεναγμός ανακούφισης, αρχίσαμε να μιλάμε με την Ιωαννα, να σχολιάζουμε, εμ, βλεπεις μας έφυγε κι η αγωνία αν θα μπει ο Συριζα στη βουλή...
Να ρωταω μετα τη μαμά μου πότε θυμαται να είχε τετοια ποσοστα δεξια παραταξη σε εκλογές στην Ελλάδα και να χάνεται η απαντηση σε χρονια που δεν είχα γεννηθεί.
Το μετρο, τα λίγα και σοβαρά λόγια, η ευγένεια και η ψυχραιμία να είναι το μετρο μου για να εκτιμήσω πώς μιλάνε οι πολιτικοί στα κανάλια, όσο συνεχιζόταν η αναμεταδοση των αποτελεσμάτων.

Στο μεταξύ, πριν και μετα τις εκλογές, χίλια πραγματα στο μυαλό μου.
Χίλια και ένα.

Περπαταω στην πόλη, ήλιος σήμερα, πριν λίγο άρχισε να ψιχαλίζει, σταματησε σε δυο λεπτα.
Το πρωί, είδα στο blog του Νίκου και της Βένιας, στο μονοπάτι τους,(www.tomonopatimou.blogspot.com), φθινοπωρινές εικόνες, σαν αυτήν:

Σκέφτηκα, τι καλά που θα ήταν τώρα που φευγει η ΔΕΘ από το κεντρο τςη Θεσσαλονίκης να φτιάξουμε ενα τετοιο μεγαλο πάρκο στην καρδιά της πόλης. Είσαι να το ονειρευτούμε; Φαντάζεσαι πώς θα ήταν οι Κυριακές μας, οι ανάσες μας κάθε μέρα σε αυτήν την πόλη που έχει λιγότερο πρασινο απο, σχεδόν, κάθε άλλη ευρωπαϊκή πόλη; Τώρα θα μου πεις ποιος θα τα βαλει με τους εργολάβους, τους πολιτικούς που θα εχουν τους δικούς τους σοβαρούς λόγους να γίνουν όλα τσιμέντο, προνομιούχες μεζονέτες; Άμα σου πω εμείς, θα με πιστέψεις ή θα γελάσεις;
Πάντως, εγώ, όταν αρχισα να ξεφυλίζω το βιβλίο για το οποίο θελω να σου μιλήσω δεν το περίμενα ότι θα είναι ενα από τα ωραιότερα βιβλία που διαβασα ποτέ. Φερνάντο Σαβατέρ (Fernando Savater) "Μιλώντας στο γιο μου για την ηθική και την ελευθερία", εκδόσεις Πατάκη.

Δεν τον ήξερα τον συγγραφέα.

Ισπανός, καθηγητής φιλοσοφίας, εχει γραψει φιλοσοφικά, λογοτεχνικά και πολιτικά δοκίμια, αφηγήματα και θεατρικά έργα, διαβαζω στο "αυτί" του βιβλίου.
Όσο διαβαζα τόσο καρφωνόμουν σε όσα γραφει.
Ούτε δεκαπέντε χρονών είμαι, όσο περίπου ο γιος του όταν του απευθύνει όσα γραφει στο βιβλίο, ούτε πρωτη φορα άκουγα να μου μιλάνε γα ηθική. Κι όμως... Χαιρόμουν να διαβαζω εναν ανοιχτόμυαλο αριστερό διανοούμενο να μιλά με τέτοια σαφήνεια για την ηθική και την καλή ζωή, με σοβαρότητα, χιούμορ και γνώσεις. Σε κάθε κεφάλαιό του μου έδινε, το αγαπημένο μου πάντα, "δουλειά για το σπίτι", ερωτήσεις για να σκεφτώ, πραγματα για να ψάξω μόνη μου και να με πανε κι αυτα σε άλλα καινούρια πραγματα. Τίποτα δεν είναι έτσι γιατί "απλώς ...έτσι είναι..." ή "πρεπει", ή γιατί "ετσι είναι αφού το λεω εγώ". Για τα πραγματα και τις απόψεις υπαρχει γιατί, λόγος, αιτιολόγηση. Νομίζω ότι ντεμέκ "αριστεροί", μονίμως θυμωμένοι, οργισμένες αδικαίωτες μεγαλοφυίες, αδικημένοι απο τη ζωή και το σύστημα, εκείνοι που λενε συχνά "ας αλλαξει το σύστημα και μετα θα αλλαξω κι εγώ", εκείνοι που όλο σε άλλους ρίχνουν το φταίξιμο για ό,τι συμβαίνει, ωραίο αλλοθι στη δική τους τεμπελιά...ναι, σίγουρα δεν θα βρουν πολλά στο βιβλίο αυτό. Μηπως θα είναι η πρώτη φορα;
Ο συγγραφέας γραφει στη εισαγωγή του: "Το βιβλίο αυτό δεν είναι τίποτα περισσότερο απο ένα βιβλίο... Είναι σχεδιασμένο και γραμμένο για να το διαβάζουν οι έφηβοι. Πιθανόν να έχει να διδάξει πολύ λίγα στους δασκάλους τους. Στόχος του δεν είναι να κατασκευάσει πολίτες που να σκέφτονται καλά- πόσω μάλλον πολίτες που να σκέφτονται άσχημα- αλλα να ενθαρρύνει την εξέλιξή τους σε ανθρώπους που θα σκέφτονται ελεύθερα."
Τώρα, να σου πω την αλήθεια, αυτα λεει ο συγγραφέας, αλλα μιας και ξερω και ξερεις και ξερουμε ουκ ολίγους μεγάλους, και δασκάλους και γονεις ή απλως ενηλικες που εχουν ένα...θεματάκι με τη φραση "σκεφτομαι ελευθερα", ούτε οι ίδιοι είναι, ούτε τα παιδιά τους θελουν να γίνουν ελευθεροι άνθρωποι, μήπως να του ρίχναμε όλοι μια ματιά του βιβλίου, λεω, μήπως;
Το "Μιλώντας στο γιο μου για την ηθική και την ελευθερία" μετεφρασε στα ελληνικά η Αγαθή Δημητρούκα. Εξαιρετικά, νομίζω. Θυμάμαι παντα τον Μαρωνίτη να μας λεει στο πανεπιστήμιο, στην μεταφραση το πρωτο απαραίτητο είναι όποιος μεταφραζει να ξερει καλά την γλώσσα στην οποία θα αποδώσει το πρωτότυπο κείμενο. Η Αγαθή Δημητρούκα μεταφραζει σε στρωτα, σωστα ελληνικά το γραπτό με πολλά στοιχεία προφορικότητας κείμενο του Σαβατέρ.
Στην αυριανή εκπομπή φιλοξενούμενη θα είναι η Αγαθή Δημητρούκα. θα μιλήσουμε για το συγκεκριμενο βιβλίο, για το επόμενο που ήδη μεταφραζει, του ίδιου συγγραφέα, για τους δικούς της στίχους, τα δικά της βιβλία. Χαίρομαι που θα είμαστε μαζί αύριο στην Καλημέρα.


("Αντικατοπτρισμοί", μουσική: Μάνος Χατζιδάκις, Στίχοι: Αγαθή Δημητρούκα, ερμηνεία: Αλίκη Καγιαλόγλου)

Οκτώβριος ήρθε...

Καλό μήνα! Οκτώβριος από σήμερα. Πρώτη μέρα του. Μου αρέσει αυτός ο μήνας. Τον έναν λόγο που μου αρέσει να στον πω. Τον Σεπτέμβριο ξεκινάνε όλα. Στα χαμένα, μπερδεύομαι, οργανώνω, προσπαθώ, σαν μια παράσταση στην πρεμιέρα και λίγο μετά. Μαθαίνω την καινούρια σκηνή, πατάω τα βήματα σιγά σιγά μετά με φόρα, τον παίρνω τον αέρα, θέλει λίγο χρόνο. Είναι κάτι στιγμές που λες «τι μέρα είναι, τι ώρα είναι και ποια χρονιά…», μετά μαθαίνω. Κάθε μέρα έχει τις ώρες και τις δραστηριότητές της, τα προγράμματα μπαίνουν με μαγνητάκια στο ψυγείο, κάνεις υπομονή και όλα στρώνουν. Αυτός είναι ο Οκτώβρης.

Το σκέφτομαι πολλά χρόνια. Δεν ήμουν ποτέ του ξενυχτιού, έτσι κι αλλιώς. Άνθρωπος που δεν πίνει, δεν καπνίζει, κλασικός ξενέρωτος τύπος, δεν μου αρέσει να ξενυχτάω. Επίσης μου αρέσει να ξυπνάω πολύ νωρίς το πρωί. Σήμερα που σηκώθηκα στις 6 χωρίς ξυπνητήρι, χάρηκα πάρα πολύ. Ήμουν πολύ ζορισμένη καιρό τώρα και δυσκολευόμουν στο πρωινό ξύπνημα, σήμερα όμως σαν να βρήκα, επιτέλους, το ρυθμό μου.
Επειδή λοιπόν, είμαι όπως είμαι, σε κραιπάλη και ξενύχτι δεν θα συναντηθούμε. Σπάνια, μπορεί να συμβεί, αλλά αυτή είναι και η ομορφιά για μένα. Να έχεις την επιλογή να το κάνεις μια φορά. Να μην πίνεις, αλλά αν χρειαστεί, αν το νιώσεις, να έχεις την πολυτέλεια μια φορά να το κάνεις, να μεθύσεις από χαρά ή από λύπη. Τέλος πάντων, σταματάω εδώ. Τι είναι αυτό που σκέφτομαι όμως; Ότι θέλω να πηγαίνω σε παραστάσεις, μουσικές και άλλες που ξεκινάνε νωρίς, παρουσιάζουν κάτι ολοκληρωμένο, χαίρεται η ψυχή σου, αφήνεις ό,τι έζησες να βρει τη θέση του μέσα σου, τελειώνουν μια λογική ώρα, επιστρέφεις στο σπίτι, αν είσαι τυχερός κουβεντιάζεις με ένα άνθρωπο αμέσως μετά για αυτό που είδες, άκουσες, κοιμάσαι σχετικά νωρίς, ξυπνάς το πρωί και πας στη δουλειά σου χωρίς το χθεσινό βράδυ να χαλάει όλη την επόμενη μέρα. Αυτό θέλω. Για λίγες φορές το μήνα, το πολύ πολύ. Κάθε μέρα, αποκλείεται, δεν το αντέχω να σου πω την αλήθεια, άσε που αν το κάνεις κάθε μέρα πότε θα δεις τους δικούς σου ανθρώπους; Καλό το έξω αλλά όχι και συνέχεια…
Έτσι ήταν στη συναυλία της Luz Casal πριν από αρκετές μέρες. Ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε νωρίς, παρουσίασε ό,τι είχε, ωραίοι μουσικοί, ωραία τραγούδια , μια ερμηνεύτρια που τραγούδησε με την ψυχή της έστω και σε αντίξοες συνθήκες, το πρόγραμμα τελείωσε νωρίς, μια χαρά.
Έτσι και χθες στο Μέγαρο. «Elisa Monte Dance». Επτά χορευτές με τεχνική, χάρη και συναίσθημα. Μου άρεσε η παράστασή τους. Ειδικά το κομμάτι τους «Volkmann Suite» με τη μουσική του M. Nyman. Ήταν σαν να ζωντάνευε ο πίνακας του Ματίς «ο χορός». Ωραία βραδιά. Και ξεκίνησαν νωρίς, παρουσίασαν τη δουλειά τους, τελείωσε η βραδιά νωρίς.
Ματίς, Ο χορός, 1910, (διαστάσεις 260Χ391 εκ.)

Τα πρωινά, κατεβαίνω τις σκάλες, πριν φύγω από το σπίτι κοιταω στο γραμματοκιβώτιο. Αυτές τις μέρες είναι συνέχεια γεμάτο. Φάκελοι υποψήφιων βουλευτών, λογαριασμοί, διαφημιστικά. Για μια στιγμή κάνω την σκέψη να πετάξω τα διαφημιστικά στην ανακύκλωση και να στείλω τους λογαριασμούς στους υποψηφιους…
Τι στο καλό, όλο «μαζί είμαστε», «μαζί θα συνεχίσουμε», «πλάι-πλάι» και στο τέλος μόνη μου πληρώνω τους λογαριασμούς, μη σου πω και το λογαριασμό…
Μετά σοβαρεύομαι, βάζω τους λογαριασμούς στην τσάντα, υπολογίζω πότε θα πληρωθώ, άρα πότε θα πληρωθούν κι αυτοί. Μόνο τα διαφημιστικά πετάω στην ανακύκλωση όπως παίρνω το δρόμο για τη δουλειά. Σβήνω όλα τα μηνύματα από το κινητό μου, δεν έχουν το θεό τους, στέλνουν αβέρτα – κουβέρτα, ό,τι ώρα νάναι, μηνύματα για να τους ψηφίσω, να σταθώ δίπλα τους...
Το αποκορύφωμα χθες, απόγευμα πηγαίνω να πάρω τη μικρή από το βόλεϊ, κτυπάει το κινητό.
Παρακαλώ,εγώ, καλησπέρα, εκείνη, είμαστε από το γραφείο του κ. τάδε. Μάλιστα. Θα θέλαμε αν σας πούμε ό,τι έχετε ευχαρίστηση για τον κ. τάδε. Στέκομαι, κολώνα. Συγγνώμη, τι εννοείτε, ρωτάω, άλλα μέσα μου η κυρία υπομονή την κάνει με μικρά βηματάκια και κάτι θέλει να γελάσει δυνατά. Ε, να, αν μπορείτε να τον σταυρώσετε και αυτόν, θα τον σταυρώσετε, έτσι δεν είναι; Αχ, τι να της πω, κι αυτή μια δουλειά κάνει.
Μα το καλύτερο είναι στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Εκεί στα spam mail, ανακατεύονται ο «υπουργός πετρελαίων από τη Νιγηρία» που μου υπόσχεται μια αμύθητη περιουσία, οι διαφημίσεις Viagra, τα κορίτσια που ρωτάνε αν κάποιος θέλει να τα δει γυμνά, σεμνά το λέω, και τα νέα των υποψήφιων βουλευτών. Τόσο καλά… Ωραία παρέα κάνουν…
Να σου πω την αλήθεια κάποιων την ενημέρωση θέλω να την διαβάζω, τους θεωρώ σοβαρούς ανθρώπους, τα mail τους τα στέλνω στα εισερχόμενα για να τα διαβάσω μετά, αλλά οι περισσότεροι είναι για τα πανηγύρια, και συγγνώμη, αδικώ πολύ τα πανηγύρια.
Άντε να δούμε πάλι τι βουλή θα έχουμε από Δευτέρα. Να έχει και ένα νόημα και να συμφωνείς και να διαφωνείς, γιατί με τα σούργελα τι να διαφωνήσεις;
Γιατί εντάξει, να ψηφίσουμε όλοι το ίδιο κόμμα, δε γίνεται, και ποιος θα το ήθελε δηλαδή να είμαστε όλοι ίδιοι; Αλλά, να ψηφίσουμε τους καλύτερους, δεν μπορούμε; Έντιμους, ικανούς, εργατικούς, σοβαρούς ανθρώπους δεν μπορούμε να βρούμε; Λες να μην μπορούμε; Πάλι λες να ψηφίζουμε όποιον πιο πολύ μας μοιάζει στον καθρέφτη;

Υ.Γ. Η Εύα χθες μου προώθησε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα του Νώντα που είχε και αυτό το απόσπασμα:
<<...Ελπίζω όσοι εξ υμών συμμετάσχουν εις την Κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μεθ' εμού ότι εις τας παρούσας περιπτώσεις, όσοι ευρίσκονται εις δημόσια υπουργήματα δεν είναι δυνατόν να λαμβάνουν μισθούς αναλόγως με τον βαθμό του υψηλού υπουργήματος των και με τας εκδουλεύσεις των, αλλ' ότι οι μισθοί ούτοι πρέπει να αναλογούν ακριβώς με τα χρηματικά μέσα, τα οποία έχει η Κυβέρνησις εις την εξουσίαν της... >>
(Ιωάννης Καποδίστριας Κυβερνήτης της Ελλάδαςπρος την Δ' Εθνοσυνέλευση)

Υ.Γ.2 Η Μαρία μου ζήτησε το πρόγραμμα του 11oυ Διεθνούς Φεστιβάλ Κουκλοθεάτρου και Παντομίμας Κιλκίς.
Μαρία, και το πρόγραμμα και επιπλέον πληροφορίες θα βρεις στην ιστοσελίδα του φεστιβαλ: www.kilkis-festival.gr.

Σαββατοκύριακο στο μουσείο (μέρος Β΄)...

Πρωί Κυριακής, 27 Σεπτεμβρίου. Τρίτη μέρα εκδηλώσεων στο πλαίσιο των Ευρωπαικών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Παραμύθια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, στις 11.30.
Μόλις φτάνουμε βλέπουμε την Ντίνα και τον Χρήστο, η Κασσάνδρα και η Νιόβη είναι ήδη κάτω.
Κατεβαίνουμε κι εμείς, η Σαββίνα κι εγώ, προς την αίθουσα εκπαιδευτικών προγραμμάτων, εκεί θα παρουσιάσουν παραμύθια η Ανθή θάνου και ο Παναγιώτης Κούλελης. Ρίχνω ματιές γύρω, ξανά, στον εσωτερικό αίθριο χώρο του μουσείου.

Μπαινουμε στην αίθουσα, είναι ήδη εκεί παιδιά, μαμάδες και μπαμπάδες. Τα παραμύθια ξεκινούν. Η λυγερή και το πουλί τ'αηδόνι, παραμύθια με μάγους, ξόρκια, γενναία παληκάρια και όμορφα κορίτσια.


Οταν η ώρα φτάσει 12.30, έρχεται η ώρα μας να παίξουμε. Παιχνίδι ρόλων στο μουσείο. Το παιχνίδι οργάνωσε η ομάδα Gamecraft (www.gamecraft.gr)
"Θεσσαλονίκη, Βυζαντινή Αυτοκρατορία 999 μ.Χ
Μία ομάδα πολιτών της Θεσσαλονίκης έχει, χωρίς να το γνωρίζει, ραντεβού με το πεπρωμένο της στις 26 Σεπτεμβρίου του 999 μ.Χ.
Απλοί πολίτες που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους, συναντιούνται μυστικά υπό την αιγίδα ενός ανθρώπου που φαίνεται πως ξέρει πολλά για την προσωπική τους ζωή. Ένα κοινό αντικείμενο που φαίνεται πως η μοίρα έφερε στα χέρια του καθενός από τους συμμετέχοντες, πρόκειται σύντομα να ρίξει όλη την ομάδα μέσα σε ένα κυκεώνα περιπέτειας. Αντιμέτωποι με περίεργα και πολλές φορές παράδοξα συμβάντα οι παίκτες θα πρέπει να αποδείξουν πως μέσα σε κάθε απλό πολίτη κρύβεται ένας ηρωικός χαρακτήρας..."

Ορισμένοι παίκτες είναι χαρισματικοί, χωρίς αμφιβολία. Η ομάδα μας είχε τετοιους παίκτες. Είχαμε όμως και καλούς αφηγητές-οδηγούς στο παιχνίδι.
Ήταν η τρίτη χρονιά που παίζαμε. Ξανασυναντήσαμε τα παιδιά που οργάνωσαν και αυτήν την φορα το παιχνίδι, τώρα είχαν φτιάξει μια νεα ομάδα την gamecraft, ήταν εκεί ο Αλέξανδρος Μυροφορίδης, ο Άλκης Χατζόπουλος, ο Γρηγόρης Αναστασιάδης, ο Ορέστης Ρώσσιος, ο Κώστας Βαλαβάνης, ο Δημήτρης Παπαδόπουλος, ο Αστέριος Ρούπας, ο Αλέξανδρος Γιοβανέλης. Για μια ακόμη χρονιά συναντήσαμε την Αναστασία (Σίσσυ) Καραδημητρίου, αρχιτεκτονα του ΜΒΠ που είχε τον συντονισμό των παικτών. Η καλημεροπαρεα έπαιξε σε τεσσερις ομάδες. Ξεπερνούσαμε κάθε φορα τον προβλεπόμενο αριθμό συμμετοχών αλλα νομίζω ότι αυτό δεν μας εμπόδισε καθόλου να παίξουμε. Τώρα, εντυπώσεις και για το παιχνίδι και για όλες τις εκδηλώσεις του διημέρου στα μουσεία, δικές σας.









Η Άννα Μποζοπούλου απο το Μ.Β.Π. με παίκτες πυ έπαιξαν ήδη και συμπληρώνουν τα ερωτηματολόγια του Μουσείου


Μέλη της ομάδας Gamecraft







Κουρασμένες μπορεί να ήμαστε, τόσες ώρες στο πόδι, αλλα χαμογελάμε ακόμα, αυτό έχει σημασία. Με τη Σίσσυ απο το Μ.Β.Π.

Σαββατοκύριακο στο μουσείο (μέρος Α΄)...

...για την ακρίβεια σε δυο μουσεία. Ευρωπαϊκές Μέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς, τα λεγαμε στην προηγούμενη ανάρτηση, καλημεροεξορμήσεις, για μια φορα ακόμη στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
Το Σάββατο ξεκινήσαμε στο Βυζαντινό, βρεθήκαμε στις 11 το πρωί. Δεν θα βαρεθώ να το λέω, αυτό το Μουσείο το αγαπώ πολύ. Η σχεση μου με την θρησκεία και τα δόγματα ανύπαρκτη, τι σημασία έχει; Δεν θα με εκανε νομίζω η πίστη στον χριστανισμό να εκτιμήσω περισσότερο αυτό το μουσείο, αυτό το εμπνευσμένο κτίριο του Κυριάκου Κρόκου, αυτήν την μουσειολογική αντίληψη εκθεσης αντικειμένων και προσέγγισής τους. Μπαινω στο μουσείο και όπου κι αν σταθώ χαίρομαι, θαυμάζω, όχι τα χρυσά αριστουργήματα, αυτα νομίζω δεν θα με εντυπωσίαζαν εύκολα, αλλα όλα αυτα που βλέπω σε επίπεδο εκθεμάτων και δηλώνουν μια αληθινή ζωή που ήταν το παρόν των ανθρώπων που έζησαν πριν απο μένα στην ίδια αυτή πόλη. Είναι κι αυτό το κτίριο, γη κι αέρας μαζί... Ό,τι κι αν σου πω πρεπει να μπεις μεσα του για να το νιώσεις.
Μη σε ζαλίζω άλλο όμως. Πάμε στα του Σαββάτου.
Μαζευτήκαμε πολλοί τελικά, γίναμε δύο ομάδες, μας ξενάγησαν δύο αρχαιολογοι, η Αντιγόνη Τζιτζιμπάση και ο Νίκος Μπονόβας.
Η ξενάγησή τους, παρακολούθησα κυρίως την δευτερη ομάδα, λίγο όμως μπήκα και στην πρώτη, μου έμαθε πολλά που δεν ήξερα και αρκετα θέλω να τα ψάξω ακόμη περισσότερο. Η μαγεία, οι μάγοι, η αναφορα που δεν ήξερα για τους μάγους, κάστα των Μηδων, στην Κάθοδο των Μυρίων του Ξενοφώντα, τα φυλακτα και τα ξόρκια, οι κατάδεσμοι...
Οι επιρροές ανατολικών θρησκειών, αιγυπτιακές θεότητες που λατρευονταν στην περιοχή μας στα βυζαντινά χρόνια. Δεν νομίζω ότι ξέρω πολλά για το Βυζάντιο. Άραγε είναι σωστό όταν ταυτίζουμε απόλυτα όλη εκείνη την περίοδο μόνο με τον χριστιανισμό; Δεν ξέρω, η ζωή των ανθρώπων και όσα εκείνα μας άφησαν, σημάδια του πολιτισμού και της καθημερινότητάς τους κάθε φορα με κάνει και αμφιβάλλω για το πόσο δογματική και μονολιθική ήταν εκείνη η ιστορική περίοδος. Πολύ πιο πολυπολιτισμική και εξοικειωμένη με το απο αλλού φερμένο μου φαίνεται, απ'όσο τουλάχιστον μαθαίναμε στα σχολικά βιβλία...
Λίγες φωτογραφίες (τις τραβηξαν η Νιόβη, η Κλαίρη, η Έρι κι εγώ) από την πρωινο-σαββατιάτικη ξενάγησή μας στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης









Περισσότερες φωτογραφίες θα ανεβάσω σε ξεχωριστό φάκελο σε λίγες μέρες, για την ώρα όμως οπωσδήποτε μία φωτογραφία ακόμα, του πιο δυναμικού κομματιού της καλημεροπαρέας τη στιγμή που τα μέλη της γνωρίζουν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο το πωλητήριο του Μουσείου


Μετα το Βυζαντινό, πήγαμε στο Αρχαιολογικό Μουσείο. Μια ανάσα δρόμος, δίπλα είναι τα μουσεία δεν ήταν καθόλου δύσκολο, στη μία είμασταν εκεί και αμέσως ξεκίνησε η περιήγησή μας. Κάποιοι είχαν αποχωρήσει, προστεθηκαν καινούριοι στην παρέα, γίναμε πάλι δυο ομάδες. Με ξεναγούς τον Χρήστο Γκατζόλη και την Μαρία Κοκορότσκου, ξεκινήσαμε απο την αίθουσα της προϊστορίας, περασαμε από την περιοδική έκθεση με τα ευρήματα απο κεχριμπαρι που προέρχονται από την Κάτω Ιταλία, περασαμε όλη την μόνιμη έκθεσή του και στο τελος καταλήξαμε στο ευήκοο αυτί, αυτό είναι απο τα αγαπημένα μου ευρήματα στο αρχαιολογικό μουσείο, της θεάς που ήρθε κι αυτή από αλλού για να ακούει τις επιθυμίες και τις παρακλήσεις των ανθρώπων που είχαν την ανάγκη της. . Περιηγηθήκαμε όλο το Μουσείο, που είναι νομίζω τόσο γνώριμο πια σε πολλούς της καλημεροπαρεας. Στο Αρχαιολογικό εχουμε κάνει τόσες εξαιρετικές περιηγήσεις με την Τζενη Γεωργάκη ώστε νομίζω πως οι περισσότεροι της καλημεροπαρεας ξέρουμε πια αρκετα καλά το μουσείο.
Λίγες φωτογραφίες (από την Νιόβη, την Έρι και λίγες απο μένα)











Αυτα για το Σάββατο λοιπόν... Για τα κυριακάτικα παραμύθια με την Ανθη Θάνου και τον Παναγιώτη Κούλελη και το παιχνίδι ρόλων που παιξαμε με την ομάδα Gamecraft, στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, αύριο και λόγια και φωτογραφίες. Για την ώρα, καλή καινούρια εβδομάδα!

Ευρωπαϊκές Μέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς θεσπίστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1991. Από το 1999, οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς διοργανώνονται από κοινού από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως επιστέγασμα, απονέμει κάθε χρόνο το Βραβείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Europa Nostra – για να τιμήσει την αριστεία και την αφοσίωση αρχιτεκτόνων, τεχνικών, πολιτιστικών οργανώσεων, εθελοντών, σχολείων, τοπικών κοινοτήτων και μέσων ενημέρωσης.(παρεμπιπτόντως, φετος στην κατηγορία Education, training and awareness-raising, δράσεις εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης, το μεγάλο βραβείο δόθηκε στην Ελλάδα, στο πρόγραμμα "ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΙΓΑΙΟ" της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού - http://www.egaio.gr/)
Η Ελλάδα συμμετέχει στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το 1994. Στόχος του θεσμού είναι η συνειδητοποίηση της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας, η ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών σε θέματα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και η διεξαγωγή ενός διαπολιτισμικού διαλόγου μέσα από την ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων κάθε λαού που κατοικεί στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Κάθε χρόνο, στο τελος του Σεπτέμβρη, μουσεία και μνημεία σε όλη την Ευρώπη αναζητούν πιο άμεσους, ευχάριστους και διασκεδαστικούς τρόπους να προσεγγίσουν το κοινό τους. Εν τελει, το πιο απλό και άμεσο που συμβαίνει είναι οπωσδήποτε το ότι με αφορμή ποικίλες εκδηλώσεις που διοργανώνονται, πολύς κόσμος, ίσως και για πρώτη φορα, μπαινει σε μουσεία, γνωρίζει αλλιώς τα μνημεία και την ιστορία του και με άλλη διάθεση επικοινωνεί μαζί τους.

Για φέτος το θέμα που έχει επιλεγεί στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς είναι : "Μάγοι, ξόρκια και φυλακτά: Η μαγεία στον αρχαίο και χριστιανικό κόσμο".

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά η ΠαρέαΤηςΚαλημέρας ετοιμαζόμαστε να πάρουμε μέρος σε εκδηλώσεις και δρασεις που διοργανώνουν μουσεία της Θεσσαλονίκης για τον θεσμό.
Έτσι λοιπόν, το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, στις 11 το πρωί συναντιόμαστε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού για μια θεματική ξενάγηση σε επιλεγμένα αντικείμενα των συλλογών του μουσείου, το θεμα ειδικά για το συγκεκριμένο μουσείο εξειδικευεται ως εξής: «Μαγεία και θρησκεία: θεοί, άγιοι και δαίμονες». Στη συνέχεια στη 1 το μεσημέρι, θα πραγματοποιήσουμε μια περιήγηση, και αυτή θα είναι ειδικά για μας οργανωμένη, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης σε ευρήματα του μουσείου που αναδεικνύουν τη χρήση της μαγείας στον αρχαίο κόσμο από την προϊστορική μέχρι και τη ρωμαϊκή εποχή.
Την επόμενη μέρα, την Κυριακή 27 Οκτωβρίου, σε συγκεκριμένες ώρες, θα πάρουμε μέρος σε παιχνίδι ρόλων που θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του παιχνιδιού ρόλων πραγματοποιείται από την GAMECRAFT. Μάλλον θα συναντήσουμε παλιούς μας γνώριμους από τις δύο προηγούμενες χρονιές που παίξαμε ξανά και μείναμε ενθουσιασμένοι, ο Αλέξανδρος παντως, ο Αιγύπτιος από το περσινό μας παιχνίδι θα είναι εκεί, σίγουρα. Οι φίλοι της Καλημέρας θα παίξουμε σε τέσσερα ξεχωριστά γκρουπ, τα οποία έχουν ήδη οργανωθεί, στις 12.30, στις 2, στις 2.30 και στις 3 το μεσημέρι. Κάνοντας μια διασκεδαστική αλλά και εκπαιδευτική περιήγηση στο Μουσείο, ως Βυζαντινοί πολίτες της εποχής, θα λύσουμε γρίφους, θα ανακαλύψουμε κρυμμένα μυστικά σε αντικείμενα, θα συνομιλήσουμε με χαρακτήρες της εποχής.
Τέλος, στο Βυζαντινό Μουσείο, το Σάββατο στις 6.30 το απόγευμα και την Κυριακή στις 11.30 το πρωί, μπορούμε να ακούσουμε αφήγηση λαϊκών παραμυθιών για παιδιά Δημοτικού με την Ανθή Θάνου και συνοδεία ζωντανής μουσικής από τον Παναγιώτη Κούλελη με τίτλο «η Λυγερή και το πουλί τ΄αηδόνι». Αναλυτικά όλο το πρόγραμμα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού εδώ: http://www.mbp.gr/html/gr/nea_programma.htm.

Η είσοδος στα μουσεία θα είναι ελευθερη όλο το Σαββατοκύριακο.
Αναλυτικό πρόγραμμα για αντίστοιχες εκδηλώσεις που διοργανώνονται σε όλη τη Ελλάδα μπορείτε να βρείτε σε αυτήν την διευθυνση: http://ec.europa.eu/ellada/news/news/20090922_heritage_day_el.htm

"Κλάψε, κλάψε καημένη Γκόλφω..."

Ήταν πολύ ωραία στο Μουσείο την Κυριακή, έρχονται κι άλλα ωραία τα ερχόμενα Σαββατοκύριακα, κανονικά για αυτα πρεπει να σας γράψω... αύριο όμως....να ανεβασω και φωτογραφίες, να γραψω και αναλυτικά τα σχεδια για αυτα που έρχονται. Μη σου πω ότι όλο κι έρχονται ιδέες πού αλλού να πάμε, φετος δεν μας βλέπω να καθόμαστε στους καναπέδες μας τα σαββατοκύριακα, όλο στους δρόμους θα είμαστε. Μια χαρα δηλαδή, αν αντεξουμε βεβαια!
Στο μεταξύ, δουλειά, σπίτι, όλα στο φουλ. Αρχή χρονιάς και είναι η ώρα να λύσεις αυτό το σουντόκου που λεγεται πώς θα χωρεσουν και θα συνδυαστούν όλα - αγγλικά, μπαλετο, βόλεϊ και τα υπόλοιπα της μικρής, με τα της μαμας της τα καινούρια, mon chéri, και ξανα μανά pilates, τρομάρα μου, ο μεγαλος δεν παίζει στο ίδιο κρατος είναι πλεον αυτόνομος και ανεξαρτητος- πώς θα γίνει να έχει η μέρα σαρανταοκτώ ώρες γιατί οι εικοσιτεσσερις όλο λίγες φαίνονται, να μπουν όλα μεσα, και δουλειά και σπίτι και παιδιά κι όλο και κάτι που βγαίνει τελευταία στιγμή, άσε τα καθημερινά από τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ ή το μαγείρεμα - το'χω κι αυτό το χαζοχούι να μαγειρευω δυο φορες τη μέρα, θύμησέ μου να το κόψω- και όλα τα υπόλοιπα, όλοι τα ίδια κάνουμε, τι να τα λέω τώρα. Και τρεχα από το ενα στο άλλο, και να, να βοηθήσεις λίγο κι εδώ κι εκεί, ζόρικες κι οι ταξεις φετος και των δυο στο σχολείο. Εκεί λοιπόν που λες, ρε, θα προλάβω ή θα τα παίξω, γίνονται, άν όχι όλα, αυτα που πρεπει να γίνουν γίνονται. Μη με ρωτας πώς, γίνονται. Και κάθε χρόνο τελικά τα προλαβαίνω και μια χαρα. Αφού καμιά φορα αναρωτιεμαι μήπως το μηχανημα, moi αυτοπροσώπως, είναι μυστηριωδώς και μεταφυσικά επανατροφοδοτούμενο, αλήθεια σου λεω...Ενταξει, δεν κοιταω ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, ψεμματα να μην σου πω, ούτε ψίχουλα κυνηγάω, ούτε με τη σφουγγαρίστρα είμαι κάθε μέρα, τελεια νοικοκυρά εγώ, ξεχασέ το... Οπότε είναι μαλλον τι θεωρεί ο καθενας ότι πρεπει να γίνει, ε; Δίκιο έχεις.
Άσε το σπίτι τωρα και τις δουλειές του. Γνήσια χαζομαμά, θα σου πω τι με κανει να νιώθω περηφάνια, σε αυτό, το μαμαδίστικο κομμάτι, κι από αυτό μπορεί να καταλάβεις πώς είναι κι αλλού τα πραγματα. Οκ, όταν τα καταφερνουν στα μαθήματα ή αλλού καμαρώνω, όταν παίρνουν καλούς βαθμούς, όταν ακούω καλά λόγια από δασκαλους και καθηγητές χαίρομαι, το καλυτερο όμως είναι όταν βλεπω ότι καταφερνουν να συνεννοούνται, να μπορούν να είναι μαζί καλά, όταν τα καταφερνουν ο καθενας χωρια κι ίσως κι οι δυο μαζι σε κάτι χωρίς να τους βοηθήσω, μόνοι τους, και πάρα πολύ, όταν γελάνε, όταν ξεδιπλώνουν το χιούμορ τους.
Υπάρχει μια φάση, εκεί στην αρχή της εφηβείας περίπου νομίζω, που εγώ τη λεω περίοδος μουγκρητού. Ρωτας κάτι το παιδί σου κι ακούς να έρχεται ενα αδιόρατο μμμμ, μουγκρητό θολό και συνεχες στον αερα, σαν μίρλα, σαν "τι με ρωτας τώρα", σαν "ο κόσμος είναι χαλια κι εγώ ακόμα χειρότερα"...άλλες φορες πιο θυμωμένο, αλλες πιο γκρινιάρικο, άλλες πιο ουγκ, πάντα όμως μουγκρητό. Κι όχι μόνο απαντώντας, καμιά φορα αρχίζει και σαν μονόλογος τω αγνώστω εχθρω... Λοιπόν, σε μια τετοια φαση ο μεγαλος μουρμουριζομούγκριζε, με το προαναφερθεν μοτίβο, η μικρή τριγυρναγε στο δωμάτιό τους, τον άκουγε για αρκετή ώρα, οπότε κάποια στιγμή, δήθεν αδιαφορα; πειρακτικά; δεν μου το διευκρίνησαν αυτό, του λέει "κλάψε, κλάψε καημένη Γκόλφω...". Αυτό ήταν. Εκείνος λύθηκε στα γελια, η γκρίνια κόπηκε μαχαίρι και η ατακα έμεινε θρυλική...
Την ιστορία της Γκόλφως και της προδομένης της αγάπης, την ξέρεις, σίγουρα. Η Σαββίνα την έμαθε βλεποντας, πολύ μικρή, πριν χρόνια, δυο φορες, σε δυο διαφορετικές εκδοχές, την παρασταση των παιδιών από την εταιρεία θεάτρου Χώρος, μια εξαιρετική παρασταση που είχε σκηνοθετήσει ο Σίμος Κακάλας (αν θες ρίξε μια ματιά : Goλfω reloaded) κι απ' ό,τι φαίνεται την θυμόταν καλά, γιατί η ατακα είναι από το κείμενο του έργου. Την πήρε λοιπόν και την χρησιμοποίησε μια χαρα, κάνοντας τον αδελφό της να αλλαξει διαθεση.
Δεν την ήξερα αυτήν την σκηνή μεταξύ τους, την παραμονή του αγιασμού, η μικρή ήταν λίγο άρρωστη, πυρετος και αδιαθεσία που κρατησε ευτυχώς μόνο μία μέρα, πώς περνάς μια τετοια μερα; προσπαθώντας να θυμάσαι αστεία, να γελάς όσο μπορείς, αγκαλιές και πειραγματα, ρε, μη γελάς, θεραπευτικά είναι όλα αυτα, χρόνια δοκιμασμενα, τι νομίζεις, ό,τι νάναι σου λέω; Εκεί λοιπόν, είπε γελώντας κι ο Αγγελος αυτό το περιστατικό, και ακόμα το θυμάμαι και γελάω.
Βεβαια αυτόν τον θαυμασμό μου για την πετυχημένη ατακα εχω να σε πω τον "πλήρωσα" κομμάτι ακριβά, γιατί μετα πήρε θαρρος, αφού της δίνεις αερα μου λεει ο αδελφός της, αλλιώς το λεει αλλα δεν το θυμαμαι τωρα ακριβώς, και με δημιουργικό οίστρο μαζί με την αυτοπεποίθησή της στα ύψη εφτιαξε εναν ιστό αραχνης από κλωστες, παναγία μου, λεπτοδουλειά να δεις εσύ... πάνω ακριβώς από το κρεβάτι μου, τον οποίο δεν έπρεπε να χαλασω για δύο μέρες και κοιμόμουν μπαίνοντας προσεκτικά στον κενό χώρο που έμοιαζε με σπηλιά. Τα θελω και τα παθαίνω, ε; Ενταξει, δεν υπέφερα κιόλας. Άσε που εκείνα τα δύο βραδια είδα πολύ ωραία όνειρα. Μήπως μου έφτιαξε τεραστια ονειροπαγίδα και εγώ την υποτίμησα;
Σοβαρα πάντως τώρα, για αυτό που σου έλεγα πριν, όταν ξεπροβάλλει το χιούμορ τους σε δύσκολες ή μουρτζούφικες ή αδιαφορες στιγμές, και ανατρεπει το κλίμα, χαίρομαι, δε φανταζεσαι πόσο.
Λοιπόν, τώρα το συνειδητοποίησα, δεν είναι περηφανια αυτό που νιώθω όταν το ζω αυτό, τουλάχιστον δεν είναι μόνο περηφανια, είναι σιγουριά - αβάσιμη; μπορεί...- ότι θα τα καταφερουν, ό,τι κι αν γίνει δεν θα το βάλουν κάτω και θα το παλέψουν και με χιούμορ και με δύναμη που έχει και δίνει αυτό, και με ό,τι έχουν. Αυτό είναι, τελικά.
Και τωρα λέω να πάω να βγαλω το φαγητό απο φούρνο, γιατί πέρασε η ώρα...

Υ.Γ. Το καλοκαίρι, σε ενα βιβλίο που διαβαζα υπάρχει αυτή η φραση του Δαλάι Λάμα, είναι απαντηση σε ερώτηση για το γελιο "....μερικές φορες το βρίσκω χρησιμο να κάνω αστεία, γιατί τότε το μυαλό σου γίνεται λίγο πιο ανοιχτό. Είναι χρησιμο να εχεις καινούριες ιδέες. Αν σκεπτεσαι με πολύ μεγαλη σοβαρότητα, τότε το μυαλό σου παραμενει κλειστό..."

09/09/09

(η φωτογραφία από την ιστοσελίδα: http://www.easypedia.gr/)

Τρία εννιάρια στη σειρά
Μέρα η σημερινή.
Εξόχως φθινοπωρινή.
"Γρήγορα που σκοτεινιάζει. Φθινοπώριασε. Δεν αντέχω τους ανθρώπους άλλο. Χώρια εσέ.", λεει το ποίημα που έγινε τραγούδι.

Θα αλλάξει πάλι, λενε, επίσης, ο καιρός. Θα έρθει ενα μικρό, ινδιανικο, καλοκαίρι μες στο φθινόπωρο.
Δηλαδή, αν στρώσει ο καιρός λες να ακούω αλλιώς αυτό το τραγούδι, να μην του δίνω σημασία; Μπα, δε νομίζω. Είναι Σεπτεμβριος, το είπαμε.


Ποιο τραγούδι είναι αυτό για το νησί που έπαιξες σήμερα, ρωτούσε η Άννα.
Είναι αυτό, Μάνος Ελευθερίου, Στέργιος Γαργάλας, Μπάμπης Στόκας:

Και βεβαια υπαρχει το νησί, είπε η Ελένη.
Και ο Γιάννης μου θυμισε μια φορα που είχα πει ότι και οι άνθρωποι νησιά είναι.
Σαν νησιά για να ταξιδευουμε και σαν δεντρα για να έχουμε ρίζες και κλαδιά.
Δεν ξερω αν θα το έλεγα τώρα έτσι.
Σαν τι είμαστε, δεν ξερω, μήπως και είμαστε όλοι το ίδιο θα μου πεις;
Είμαστε ό,τι κάνουμε, ό,τι ονειρευόμαστε, ό,τι μας αγαπαει και αγαπαμε, αυτό θα σου έλεγα σήμερα, έτσι νομίζω. Όμως κι αυτά πάλι λόγια είναι, ε;

Υ.Γ. Ααα, αυτα τα τραγούδια δεν είναι να τα ακούς, τελικά...σκέτη ζημιά, όχι αστεία...

Υ.Γ. 2 Για δυο μέρες δεν θα τα πούμε στο ραδιόφωνο. Θα βρεθούμε, στην εκπομπή τη Δευτέρα και βεβαια κανονικά, την Κυριακή, στη Μονή Λαζαριστών, στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τεχνης, στις 12 παρα τεταρτο για να ξεκινήσουμε την ξενάγηση στις 12. Τα λέμε λοιπόν εκεί.

«Rodchenko & Popova: Ορίζοντας τον Κονστρουκτιβισμό»

Την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2009 ακροατές και φίλοι της "Καλημέρας" ετοιμαζόμαστε για την πρώτη μας στη νεα περίοδο, επίσκεψη και ξενάγηση σε έκθεση εικαστικών. Θα επισκεφτούμε την έκθεση «Rodchenko & Popova: Ορίζοντας τον Κονστρουκτιβισμό» στον εκθεσιακό χώρο του Κ.Μ.Σ.Τ. στη Μονή Λαζαριστών.
Η ξενάγησή μας θα ξεκινήσει στις 12 το μεσημέρι.

Η έκθεση παρουσιάζει έργα δύο καλλιτεχνών, από τους πιο σημαντικούς της Ρωσικής Πρωτοπορίας, της Λιουμπόβ Ποπόβα(1889-1924) και του Αλεξάντρ Ρότσενκο(1891-1956)οι οποίοι πρωτοστατησαν στο κίνημα του Κονστρουκτιβισμού και περιλαμβάνει περίπου 350 πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, κατασκευές, ανακατασκευές, φωτογραφίες και αρχειακό υλικό. Επίσης, σχέδια για σκηνικά θεάτρου, εξώφυλλα περιοδικών, μοτίβα για υφάσματα και ενδύματα.
Μεταξύ των έργων συμπεριλαμβάνονται καμβάδες από τη σειρά των «Ζωγραφικών Αρχιτεκτονημάτων» της Ποπόβα (1917-1919), κινηματογραφικές αφίσες, κοστούμια και σκηνικά του Ρότσενκο.Ενδεικτικά αναφέρονται οι αφίσες για την κλασική ταινία «Το Θωρηκτό Ποτέμκιν» σε σκηνοθεσία Σεργκέϊ Αϊζενστάιν το 1925, όπως και τα έργα των δυο καλλιτεχνών που είχαν παρουσιαστεί στην ιστορική έκθεση του 1921 με τίτλο"5 x 5 = 25".
Τα εργα της Ποπόβα στη ζωγραφική, στο θέατρο, τη γραφιστική και στο σχέδιο υφασμάτων συνέβησαν παρά την κλονισμένη υγεία της και την προσωπική της τραγωδία –ο άντρας της πέθανε από τύφο το 1919, και η ίδια πέρασε ένα χρόνο προσπαθώντας να αναρρώσει. Πέντε χρόνια αργότερα πέθαναν και η ίδια και ο γιος της από οστρακιά.
Ο Ρότσενκο του οποίου η γυναίκα Βαρβάρα Στεπάνοβα ήταν και η ίδια σπουδαία καλλιτέχνης (συμμετείχε και εκείνη στην έκθεση "5 x 5 = 25"), δημιούργησε έργα σε ενα ευρύ φάσμα του κινήματος του Κονστρουκτιβισμού, από τη διαφήμιση μέχρι τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο.

Επιμελητές της έκθεσης είναι η Margarita Tupitsyn και ο Vicente Todoli. Από ελληνικής πλευράς την επιμέλεια της έκθεσης στο ΚΜΣΤ έχουν η διευθύντρια του ΚΜΣΤ Μαρία Τσαντσάνογλου και η επιμελήτρια του ΚΜΣΤ, Αγγελική Χαριστού.
Η έκθεση ή οποία παρουσιάστηκε ήδη στην Tate Modern του Λονδίνου, θα βρίσκεται στον εκθεσιακό χώρο του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη Μονή Λαζαριστών μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου. Στη συνέχεια (19 Οκτωβρίου 2009 – 31 Ιανουαρίου 2010) θα ταξιδέψει στην Πινακοθήκη Reina Sofia, στη Μαδρίτη.
(η παραπάνω φωτογραφία είναι από την ιστοσελίδα www.onculture.eu)

Λιουμπόβ Ποπόβα και Αλεξάντρ Ρότσενκο στη συλλογή Κωστάκη στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τεχνης
(αποσπάσματα από κείμενο της διευθύντριας του Μουσείου κ.Μαρίας Τσαντσάνογλου)

Ποπόβα Λιουμπόβ, "Νεκρή φύση"

Ποπόβα Λιουμπόβ, "Γυναίκα που ταξιδεύει" (1915)

"Τα 200 και πλέον έργα (πίνακες και σχέδια) της Λιουμπόβ Ποπόβα στη συλλογή Κωστάκη του ΚΜΣΤ δίνουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσει κανείς όλη την πορεία της τόσο σπουδαίας αυτής καλλιτέχνιδας
Ο Κωστάκης απέκτησε τους πίνακες της Ποπόβα σχεδόν αποκλειστικά από την οικογένεια της καλλιτέχνιδας και κυρίως από τον αδελφό της Πάβελ Σεργκέεβιτς και τον θετό του γιό. Ο Κωστάκης διηγείται πως ο Π.Σ. δέχτηκε να του πουλήσει ό,τι είχε φυλαγμένο στο διαμέρισμά του εκτός από έναν μικρό πίνακα που αποφάσισε να κρατήσει ως αναμνηστικό της αδελφής του. Ο ίδιος ο Π.Σ. πρότεινε στον Κωστάκη να επισκεφθεί τον θετό του γιο στην πόλη Ζβένιγκοροντ. Σ’ ένα περιποιημένο ρωσικό σπίτι με κήπο, ο Κωστάκης ανακάλυψε πολλά ακόμη έργα τα οποία και αγόρασε. Το σημαντικότερο όμως εύρημά του ήταν το “Ζωγραφικό Αρχιτεκτόνημα” του 1921, ένα μεγάλο έργο σε κοντρα-πλακέ διαστάσεων 113 Χ 113 εκ. Ο Κωστάκης διηγείται πως το έργο αυτό ήταν καρφωμένο στο παράθυρο της αποθήκης για να προστατεύει τον χώρο από τη βροχή. Ο ιδιοκτήτης είπε στον συλλέκτη ότι θα του το δώσει μόνο εάν του φέρει ένα κομμάτι κόντρα – πλακέ για να το αντικαταστήσει. Έτσι και έγινε, και το έργο αυτό περιήλθε στη συλλογή Κωστάκη."

Ροτσένκο Αλεξάντρ, "Εκφραστικός Ρυθμός"

Ροτσένκο Αλεξάντρ, "Κατασκευή σε άσπρο (Ρομπότ)" (1920)

"Ιδιαίτερης αξίας είναι η συλλογή πινάκων και σχεδίων του Αλεξάντρ Ρότσενκο που χρονολογούνται πριν από το 1921. Ο Ρότσενκο αποκήρυξε τη ζωγραφική το 1921 και στράφηκε στη φωτογραφία. Η εξαιρετικά σπάνια προγενέστερη ζωγραφική του περίοδος έχει μοναδική εκπροσώπηση (και συνεπώς σπουδαιότητα) στη συλλογή Κωστάκη του ΚΜΣΤ. Εξίσου σημαντικά είναι και τα ζωγραφικά έργα του Ρότσενκο από τη μεταγενέστερη περίοδο (τέλη 1930 – αρχές 1940).
Ο Κωστάκης διηγείται πως γνώρισε τον Ρότσενκο την εποχή που κανείς δεν τον θεωρούσε ζωγράφο. Όλοι πίστευαν ότι είναι ένας πολύ σημαντικός φωτογράφος και είχαν ξεχάσει τη σχέση του με τη ζωγραφική. Ο ίδιος είχε σε μεγάλο βαθμό επιδιώξει αυτή την λήθη. Ο Κωστάκης θεωρούσε ότι η ζωγραφική περίοδος του Ρότσενκο ήταν η πιο ενδιαφέρουσα. Όταν η επιτροπή της Πινακοθήκης Τρετιακόφ έκανε την επιλογή των έργων της συλλογής που θα έμεναν στην ΕΣΣΔ και εκείνων που ο συλλέκτης θα έπαιρνε μαζί του, του είπαν να πάρει όλα τα ζωγραφικά έργα του Ρότσενκο. Ο λόγος αυτής της προσφοράς ήταν πως ο Ρότσενκο «δεν είναι ζωγράφος, είναι φωτογράφος». Αγνόησαν έτσι αυτή την εξαιρετικά σημαντική περίοδο του Ρότσενκο, η οποία εκπροσωπείται επάξια σήμερα, χάρη στον Κωστάκη, στη συλλογή του ΚΜΣΤ. Ίσως αυτός να ήταν και ο λόγος που ο Κωστάκης δεν ενδιαφέρθηκε να αποκτήσει φωτογραφίες του Ρότσενκο (υπάρχουν πολύ λίγες στο αρχείο του Κωστάκη). Θα παραθέσω τα λόγια του ίδιου του Κωστάκη για την σχέση του με τον Ρότσενκο και με τα ζωγραφικά έργα (Peter Roberts, A Russian Life in Art, Carlton University Press, 1994):
Ο Ρότσενκο ήταν μεγάλος πειραματιστής, όμως η σημαντική για το έργο του περίοδος από το 1916 ως το 1920 είχε μικρή διάρκεια, κράτησε μόνο πέντε χρόνια. Μετά το 1920 πήρε μια φωτογραφική μηχανή κι άρχισε να ασχολείται πολύ δραστήρια με τη φωτογραφία. Έκανε τα γνωστά, εξαιρετικά φωτογραφικά πορτρέτα του Μαγιακόφσκι και εργάστηκε στο φωτομοντάζ. Την εποχή εκείνη ο Ρότσενκο ήταν πρωτοπόρος στο είδος αυτό, μεγάλος πειραματιστής με μεγάλη και ενδιαφέρουσα παραγωγή έργου. Όμως την ζωγραφική την εγκατέλειψε. Νομίζω πως ο λόγος ήταν ότι ήδη από τις αρχές του 1920, πολύ προτού ξεκινήσουν οι σταλινικές διώξεις και η καταδίκη της πρωτοπορίας, ο Ρότσενκο για κάποιο λόγο είχε αποφασίσει ότι αυτά που έκανε τα προηγούμενα χρόνια δεν ήταν αυτό που ο κόσμος και το σοβιετικό προλεταριάτο είχαν ανάγκη. Πρέπει να πω πως ο Ρότσενκο ήταν αφοσιωμένος κομουνιστής και γι αυτό παράτησε χωρίς καμμία πίεση από τις αρχές αυτό που τόσο εξαιρετικά δημιούργησε στο διάστημα ανάμεσα στο 1915 και το 1920. Όμως κάποια στιγμή στη δεκαετία του 1920 επέστρεψε στη ζωγραφική, όχι την αφηρημένη αλλά την παραστατική, κάτι σαν τον Φράνσις Μπέικον χωρίς τις παραμορφώσεις στο πρόσωπο και στο σώμα. Την εποχή εκείνη ζωγράφιζε κλόουν, τσίρκα, ορισμένα πορτρέτα. Στη δεκαετία του 1940 επέστρεψε στην αφαίρεση και δημιούργησε μια σπουδαία σειρά έργων που θυμίζουν την τεχνική του Χανς Αρπ. Το 1942 δημιούργησε μια σύνθεση σε μακρύ παραλληλόγραμμο χαρτί με τεχνική που θυμίζει τον Τζάκσον Πόλοκ.
Ο Κωστάκης διηγείται ακόμη πώς απέκτησε την μοναδική οβάλ κατασκευή του Ρότσενκο που αργότερα το ΜΟΜΑ αγόρασε από τον συλλέκτη και σήμερα βρίσκεται στη Νέα Υόρκη:
Το 1950 ρώτησα τον Ρότσενκο τί απέγιναν οι κατασκευές του. Δεν μου απάντησε ξεκάθαρα, είπε όμως: «Νομίζω πως κάποια κατασκευή βρίσκεται εδώ, στα ράφια πάνω από τη σόμπα. Ανέβα και ρίξε μια ματιά». Έτσι πήρα μια σκάλα και ανέβηκα. Είχε πολλή σκόνη και αμέτρητα χαρτιά και περιοδικά... Μέσα σ’ αυτό το χάος ήταν ακουμπισμένη σε κομμάτια η περίφημη οβάλ κρεμαστή κατασκευή του. Ο Ρότσενκο μου είπε «Πάρτην. Θα βρεις ένα πιο ασφαλές μέρος γι’ αυτήν.»
Ο Ρότσενκο είχε δίκιο. Η κατασκευή βρήκε το νέο σπίτι της στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης. Ο Κωστάκης την πούλησε όταν ήταν άρρωστος και χρειαζόταν κάποια χρήματα για μεταμόσχευση νεφρού. Την πούλησε όμως κάπου που γνώριζε ότι το έργο θα παραμείνει ασφαλές!"

Ποπόβα Λιουμπόβ, "Φωτογραφικό πορτρέτο της Λιουμπόβ Ποπόβα, γύρω στο 1920"

Φωτογραφικό πορτρέτο του Αλεξάντρ Ρότσενκο

(Τα πορτραίτα και οι φωτογραφίες των έργων των Ποπόβα και Ροτσένκο προέρχονται από την ιστοσελίδα του Κ.Μ.Σ.Τ.: www.greekstatemuseum.com)