Η δικιά μας ζωή

Όταν ο γιος μου ήταν πολύ μικρός ακόμη - τριών; τόσο πάνω κάτω - σε μια απο τις καθημερινές περπατάδες μας, αλωνίζαμε τα απογευματα με το καρότσι στην αρχή, περπατώντας μετα, όχι μόνο τη γειτονιά μας αλλα και αρκετα πιο μακριά. Μάθαινε την πόλη, την μάθαινα κι εγώ. Περπατώντας την. Ζώντας την. Τα ωραία και τα άσχημα, και πιο πολύ όλα αυτα που θα μπορούσαν να είναι τόσο ωραία, ανθρώπινα και με απλή λογική τόσο μα τόσο διαφορετικά. Μικρα πραγματα θα μου πεις. Όμως αυτα αλλαζουν τη ζωή σου και σου δίνουν δύναμη να φτάξεις και τα άλλα, τα μεγάλα.
Ενα τετοιο απόγευμα, λοιπόν, εκεί που περπατάμε και ρωτάει ο μικρός για αυτό και για εκείνο, από τι φτιάχνεται αυτό, εεε, τι αυτό εκεί ψηλά; και συμπληρώνω κι εγώ - μη χάσω...η γνωστή Αναστασία, ο σπασίκλας που λέει η κόρη μου, τώρα - ξερεις αυτό το δεντρο είναι λεύκα και...κτλ κτλ, αρχίζει ο αέρας και μυρίζει περίεργα. Ο ουρανος της Θεσσαλονίκης σχεδόν μώβισε και η μυρωδιά γύρω ανυπόφορη. "Αμαν πια, αυτή η βρωμοπόλη", μονολόγησα φωναχτα. Το παιδί γυρίζει, με κοιταζει στα μάτια και με ενα βλέμμα που δεν ξεχάσω ποτέ, μου λέει, "Μαμά, αυτή είναι η πόλη μου". Μαγκώθηκα. Μούδιασα. Εκείνος αποκλείεται να το θυμάται, εγώ δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Αν μπορούσα θα άνοιγα τη γη να με καταπιεί. Καταλαβες τι έκανες κυρία μου, ελεγα στον εαυτό μου. Εσύ μεγάλωσες στο χωριό σου, αλλιώς, ακόμα δυσκολεύεσαι στην πόλη, ακόμα μαθαίνεις τα χούγια της, το παιδί σου όμως αυτήν έχει πόλη. Πώς μιλάς έτσι για αυτήν; Κι από την άλλη, όσο σκεφτόμουν τη πρότασή του, τόσες αλλες σκεψεις έρχονταν στο νου μου. Ακόμη μετρούσα πιο πολλά τα χρόνια που είχα ζήσει στο χωριό μου απο εκείνα που ζούσα στην Θεσσαλονίκη. Κι όμως, αυτή πια ήταν η πόλη μου. Με τον τόπο αυτό δενόμουν, εδώ έφτιαχνα καινούριες ρίζες. Ήταν κι εμενα πλεον αυτή η πόλη μου, εδώ ήταν η ζωή μου. Τι κάνω για αυτό; Μιλάω, σχολιάζω και κάνω την έξυτπνη;
Πέρασαν χρόνια πολλά απο τότε. Έφερα, σχεδόν αμεσως μετα από αυτό το περιστατικό, τα εκλογικά μου δικαιώματα στην πόλη μου. Αυτήν όπου ζω καθημερινά. Εχουμε εκλογές για την τοπική αυτοδιοίκηση. Θα εκλεξουμε τους ανθρώπους που θα μας εκπροσωπήσουν και θα ορίσουν την καθημερινότητά μας, με πολλές αρμοδιότητες, πολλές περισσότερες απο ό,τι μέχρι τώρα, για τα επόμενα χρόνια. Στην πόλη μας, εχω την ευκαιρία να αλλαξω τα πραγματα. Αρκετα χαμηλώσαμε τον πήχυ. Πολλοί είναι αυτοί και άνθρωποι που δεν φανταζεσαι- αυτήν την γνώμη, συγγνώμη, δεν μου την αλλαζεις- από ανικανότητα ή επιλογή που βολευτηκαν σε αυτόν τον χαμηλό πήχυ, της διαφθορας, της απραξίας. Τι "νοστιμές" άκουσα, μου είπαν και σε αυτές τις εκλογές...
Όμως αυτή είναι η ζωή μου και η ζωή των παιδιών μου. Είναι το σχολείο τους, το πεζοδρόμιό μας, οι δημόσιοι χώροι, η καθαριότητα, η ασφυξία στους δρόμους, τα οικονομικά ενός δήμου που πληρώνω αδρα και απαιτώ να είναι διαφανή και να ελέγχονται, η αλληλεγγύη και η έγνοια για τους πιο αδύναμους, τα προβλήματα που θελουν ανθρώπους, προσωπικότητες με γνώση, ικανότητες, ανοιχτό μυαλό και διαθεση να τα λύσουν. Και πιο πολύ απο απ'όλα, εκεί ξαναγυρνάει στο μυαλό μου η φραση "αυτή είναι η πόλη μου", τι κάνω, τι θα κάνω συνεχεια για αυτήν, για μένα δηλαδή στην ουσία, για μας, στο "μας" όλος ο κόσμος μου, εκείνοι που συναναστρεφομαι και αγαπώ, για να μη λεω αόριστες θεωρίες. Απλά πραγματα. Είναι η καθημερινή, μικρή ζωή μου. Κι αν αλλαξω αυτήν, μπορεί να αλλαξω κι άλλα μετα.
Ένα ωραίο τραγούδι λεει, "έτσι ο δρόμος ανοίγεται κι έτσι η ζωή προχωρά. Πάρε το μικρό σου όνειρο και ρίξτο στη μεγάλη φωτιά"
Μετα απο ενα χθεσινό ολοημερο, ναι, ναι, δεν διάβασες λάθος, παρτυ γενεθλίων της ευφάνταστης κόρης μου. Στο πόδι απο το πρωί, πτωμα αργα το βράδυ. Δεκαπέντε εντεκάχρονα παιδιά στο σπίτι, πρωινό, μεσημερινό, βραδινό, εγώ κυρίως στην κουζίνα, σαν να μαγείρευα σε κατασκήνωση ήταν, κρεπες, pancakes, σνίτσελ, ποπ κορν, πίτσες (αα, αυτες τις έφτιαξαν μόνα τους, ο καθένας τη δικιά του) και άλλα που όλο προέκυπταν, ήταν υπεροχα. Τα παιδιά έπαιζαν, χόρευαν, εκαναν διαγωνισμού, είδαν ταινία, μάλωναν και τα ξαεβρισκαν, χαμός έγινε. Απίστευτη κούραση αλλα μεγαλη χαρά, τα χαρούμενα πρόσωπα των παιδιών δε γίνεται να μη σε κάνουν κι εσένα χαρούμενο. Μετα από αυτήν τη μέρα και στο ενδιαμεσο μιας προσωπικά, για πολλούς λόγους, πολύ δύσκολης χρονικής περιόδου, γι' αυτό χάθηκα και έλειψα και μου λείψατε τόσο πολύ, πηγαίνω να ψηφίσω για να αλλαξουν τα πραγματα, να μεγαλώνουν τα παιδιά μου σε πόλη που τους αξίζει. Χαίρομαι που εχω αυτό το δικαίωμα, θυμαμαι παντα πότε οι γυναίκες με αγώνες το απέκτησαν, πόσοι άνθρωποι στον κόσμο δεν το είχαν ποτέ, ή δεν το έχουν τώρα που μιλάμε. Και από αυριο θα επιστρεψω, να παίξω - επιτέλους!- ενα ωραίο θαλασσενιο παιχνίδι, να σας πω νεα για την ξενάγησή μας στο Τελλόγλειο, την Κυριακή 21 Νοεμβρίου. Να ξαναβρεθούμε. Καλημέρα!

(1+1-1, 2009, του Θοδωρή Λάλου, 

από την έκθεση του με τίτλο "say I’m a dreamer", 

στην vlassis art gallery, μεχρι τις 30 Νοεμβρίου)

«Πώς κάνεις έτσι; Ζωή είναι, θα περάσει.»

Μια ματιά γύρω φτανει. Κοντα και μακρια. Τόσοι ανθρωποι και το λενε και το εννοούν. Ζουν, σε αναμονή του τελους. Σαν αγώνας σε παραταση. Και η αγωνία να είναι, πότε επιτελους θα τελειώσει. Ο δρόμος, ο αγώνας. Της ζωής. Το λένε. Δυσκολεύομαι να πιστεψω ότι το εννοούν. Μπορεί και να το λενε μόνο για να το πουν ή για να δείξουν πόσο δύσκολη είναι, ή ενίοτε νομίζουν ότι είναι η ζωή τους. Ή, μια αλλη σοβαρη περίπτωση, σαν μια επίδειξη υστερίας, η οποία πάντα θελει τον θεατή της ή τον παραλήπτη της. Σε μια τετοια περίπτωση, κανενας δεν επιδεικνύει την παραίτησή του απο τη ζωή, την απελπισία και την απόγνωσή του, όλως τυχαίως, αν είναι μόνος, δεν εχει νόημα έτσι, θελει κοινό να την ανακοινώσει.Αυτα όταν ετσι θελεις να δείξεις, γιατί εχεις τους λόγους και το ρόλο σου.
Από την αλλη, είναι και δύσκολοι, αληθινα δύσκολοι καιροί. Για όλους, άντε, εχεις δίκιο, τους πιο πολλούς, είναι και καποιοι που δεν εχουν αναγκη ποτέ. Ζορισμένοι μαζί, και ο καθενας χωριστα. Ώρες ώρες με πιάνει κι εμενα απελπισία, που δεν θα ελεγα ότι το συνηθίζω. Πρεπει να παρεις μια σοβαρη απόφαση και νιώθεις αμηχανία. Τι να κανεις και πώς. Πώς θα πανε τα πραγματα, πώς θα είναι αύριο. Ακούω συχνα, μπορεί και να το νιωθω καμια φορα, "καλα το τωρα, κουτσα στραβα θα παει, με το αύριο τι γίνεται;" Το κοντινό και το μακρινό αύριο. Μήπως καμια φορα ανησυχώντας για το αύριο χανουμε το σήμερα; Το μόνο που πραγματικά έχουμε; Και αυτό περνάει. Τίποτα μετα δεν ερχεται πίσω. Και μια ζωή ολόκληρη μπορεί να περασει έτσι. Σου μοιαζουν ανησυχιες πολυτελείας; Μπορεί.Διαβαζα αυτό το άρθρο του Κ.Γιαννακίδη τις προάλλες στο protagon. Στην αρχή του αρθρου, γιατί μετα αναφερεται και σ' ενα αλλο συγκεκριμενο σοβαρό, μαλλον, σύγχρονο πρόβλημα, γραφει τα εξής:
"«Πώς κάνεις έτσι; Ζωή είναι, θα περάσει.» Το άκουσα να βγαίνει από ένα στόμα που το φαντάζομαι γεμάτο άφθες, ξέρετε αυτές τις εσωτερικές πληγές που είναι σαν τα ψυχικά τραύματα: πρέπει ο άλλος να σου μιλήσει για να αντιληφθείς την ύπαρξη τους. Ναι, ζωή είναι, θα περάσει. Λένε ότι οι άνθρωποι εκδηλώνουν αυτά τα συμπτώματα αναχωρητισμού από την ίδια τη ζωή όταν τα πράγματα στριμώχνονται και η αναπνοή δυσκολεύει. Δεν αμφιβάλω, έτσι θα είναι. Αλλωστε αυτό που ζούμε δεν είναι ένα είδος θητείας; Μόνο που, του κερατά, είναι κρίμα να μετράς με ανακούφιση την πορεία προς το τέλος της ζωής σου. Μπορεί να περιμένεις να μεγαλώσουν τα παιδιά, να βγεις στη σύνταξη, να περάσει η κρίση, να ξοφλήσεις το δάνειο, να ταξιδέψεις. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο περιμένεις να περάσει ο χρόνος, κατά βάθος κάνεις υπομονή να γεράσεις, να φύγει και αυτό και εσύ μαζί του..."
Είναι ζωή αυτό; Αντεχεται; Ακόμα κι όταν "τα πράγματα στριμώχνονται και η αναπνοή δυσκολεύει"; Μόνο ετσι μπορεί να είναι;

Aγκαλιά

Είναι αγαπημενοι μου ανθρωποι. Αλλοι κοντα. Κάποιοι, μακρια. Και το μακρια δεν είναι μόνο τοπος είναι και τόπος ομως. Όσο ακούω, μαθαινω, ζω, τα ζόρια, κυρίως της αγορας, γι' αυτό και τα δυο πρωτα ρήματα, δεν τα ζω όλα άμεσα, τα μαθαίνω όμως, τους εχω έγνοια, όπως έλεγαν παλιά. Και είναι μακρια. Δεν μπορεί να τους φτασει ενα χαδι, μια αγκαλιά. Δεν κανουν θαύματα, το ξέρω, είναι καμια φορα όμως ιαματικά. Έστω, δυναμωτικά. Και όταν ο αλλος ζορίζεται, ίσως το μόνο που μπορείς να πεις ή να δείξεις είναι "είμαι εδώ", να ακούσεις, να δώσεις μια αγκαλιά. Και μη μου πεις, όλοι το ίδιο είμαστε, στο ίδιο ζόρι. Δεν είναι έτσι. Καποιοι εχουν λίγες παραπανω υποχρεωσεις, και στο λεω ξεροντας ότι οι υποχρεωσεις μου αν δεν είχα μαθει να χαμογελαω και στα πιο δύσκολα, θα με είχαν στείλει κανονικά μεχρι τώρα στα αζητητα. Καποιοι εκτός απο τα αλλα, εχουν και παραπανω υποχρεωσεις επαγγελματικές που δεν εχω εγώ, επιταγες που τρεχουν, μισθους, υπαλλήλους, ανθρώπους που εξαρτώνται απο αυτούς.
Και ναι, το ξέρω, καταβαθος, όπως κι αν το δεις, μόνος είναι ο καθενας στη ζωή, αλλα και να νιωθεις ότι εχεις ανθρώπους με μια αγκαλιά για σενα, λίγο είναι; Γι' αυτό είναι οι δικοί, οι αγαπημένοι, οι φίλοι. Ο μόνος ο ανθρωπος μπορεί και να γονατίζει πιο εύκολα.

Διαβαζα αυτό το κείμενο σήμερα της Ρεας Βιταλη. Για αυτό σου έλεγα σήμερα στην εκπομπή. Για αυτό σκεφτόμουν κι αυτα που σου εγραψα τώρα.
"Πλάτες
Mε την αρρώστια τα έβγαλε πέρα παλικαρίσια. Στα οικονομικά προβλήματα κώλωσε! Κατάθλιψη διαγνώσανε… Για φαντάσου! Την πόρτα του φιλαράκου μου χτύπησε η αρρώστια πριν μερικά χρόνια. Τον θυμάμαι, να ορμάει κατά πάνω της, σαν ταύρος σε κόκκινο πανί. Ξύρισε ακόμα και το κεφάλι του μόνος του, πριν του πέσουν τα μαλλιά από τις χημειοθεραπείες. Τον θαύμασα! Κέρδισε τη μάχη!
Πέρασε ο καιρός, ξεμάκρυναν οι τραγικές μέρες. Άλλαξε σελίδες η ζωή του… Μέχρι τα «διόδια» της οικονομικής κρίσης! Προβλήματα στην αγορά, στις επιχειρήσεις. Άβυσσος-μοναξιά, φόβος-μοναξιά, ευθύνες- μοναξιά, ανασφάλεια-μοναξιά, αγωνία-μοναξιά. Ο ήχος της μοναξιάς να χτυπάει μονότονα σαν μετρονόμος σε πιάνο. Πρόσφατα τον συνάντησα. Καμιά σχέση οι αντιδράσεις του και τ΄ αντανακλαστικά του, με του άνδρα που είχε πιάσει τον καρκίνο, από τα κέρατα… Πώς τα καταφέραμε έτσι οι άνθρωποι; Πόσο τεράστια αξία δώσαμε στα υλικά, υποσκελίζοντας ακόμα και το αγαθό της ζωής σε σημασία… Ο φιλαράκος μου στα οικονομικά προβλήματα γονάτισε!
Το σκεφτόμουν και απορούσα για την «αξιολόγηση» καθώς μάλιστα στατιστικές μετρούν και ξαναμετρούν θύματα κατάθλιψης από την κρίση. Κατέληξα ότι η αρρώστια, η σωματική, συνοδεύεται από οίκτο, από κατανόηση, από αγκαλιές πρόθυμες… Ενώ η οικονομική αποτυχία σε χρίζει υπόλογο, σε χρεώνει και απομακρύνει τους ανθρώπους γύρω σου. H μαύρη αλήθεια είναι ότι βιώνεις ένα δράμα! Ξαφνικά οι ανθρώπινες πλάτες σηκώνουν τεράστιο φορτίο. Πρώτη φορά καταγράφεις με τρομακτική ακρίβεια, πόσους κουβαλάς. Χρόνια σου έμοιαζε πούπουλο το βάρος τους… Άσε που σε γέμιζε και υπερηφάνεια το κατόρθωμα. Οικογένεια, συγγενείς, ενδεχομένως υπαλλήλους… «Υποχρεώσεις» τα λέμε, τις καλές μέρες… «Βαρίδια» στο σήμερα.
Η στιγμή του απόλυτου αλτρουισμού έρχεται πάντα με τις οικονομικές δυσκολίες. «Καλά με μένα…Τι μου φταίνε οι άλλοι;» σκέφτεσαι μονότονα. Είσαι υπόλογος σε όλους. Ακόμα κι αν δε μιλάνε… Χειρότερα αν δε μιλάνε…Τα μάτια τέτοιες ώρες είναι οι πιο σκληρές λέξεις. Ηρωικός ο άνθρωπος που αναμετριέται με οικονομική αποτυχία! Και μόνος. Απέραντα, απόλυτα. Πολύ περισσότερο στις μέρες μας καθώς ρηχές οι σχέσεις. Άγριο πράγμα, το μότο «σημασία έχει να περνάμε καλά»…Τι βαρβαρότητα! Ποιος είπε ότι η ζωή, ο γάμος, οι σχέσεις είναι λούνα πάρκ; Ποιος είπε ότι φιλία είναι το «να τα πούμε!»…
Λυπάμαι τους άνδρες. Βαθειά. Για την ευθύνη που φορτώνονται…Κι ας ζήσαμε απελευθερώσεις και ισότητες των φύλων… Τούτες τις ώρες ξεπετάγεται το αρχέγονο ένστικτο. Λυπάμαι τους άνδρες καθώς με αγωνία αποκρυπτογραφούν τα μάτια των ανθρώπων που αγαπούνε καθώς χτυπάνε την περηφάνια τους σαν χταπόδι… Λυπάμαι τις γυναίκες. Βαθειά. Για τα σφραγιστά στόματα που επιβάλλουν οι ώρες… Τέτοιες ώρες! Πόσο βίαια σφραγίζονται τα χείλη. Πόσο φλύαρα μιλάει η σιωπή. Πόσο κριτικά ξεσκίζει το βλέμμα και μετράει λάθη και παραλείψεις. Λυπάμαι τα ζευγάρια. Τ΄ αληθινά… Έχει αγώνα κάθε μέρα! Κι ήμαστε τόσο μικροί οι άνθρωποι και τόσο μεγάλα τα βάρη που μας αναλογούν… Τα οικονομικά βάρη…Αρρώστια κανονική… Ρε γαμώτο!
Ακούγεται παιδιάστικη η προτροπή…Αλλά αυτό ξεπηδάει στη σκέψη μου σαν φάρμακο…Ας αγκαλιαστούμε! Σφιχτά! Ας μιλήσουμε αλλά κυρίως ας ακούσουμε… Η οργή μόνο έτσι ξεθυμαίνει. Ας βουτήξουμε στις μνήμες. Όταν τα ματιά, τα χέρια, οι λέξεις του ανθρώπου μας, ασκούσε γοητεία επάνω μας…Και όταν στην πλάτη του…Είχαμε τη γυναικεία συνήθεια να ψάχνουμε μόνο για σπυράκια…Πόσο συμπονώ τους ανθρώπους που οι σχέσεις τους δοκιμάζονται από οικονομικά βαρίδια! Κι είναι τόσο όμορφη η ζωή εκεί έξω… Ρε γαμώτο!"