Ευρωπαϊκές Μέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς θεσπίστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1991. Από το 1999, οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς διοργανώνονται από κοινού από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως επιστέγασμα, απονέμει κάθε χρόνο το Βραβείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Europa Nostra – για να τιμήσει την αριστεία και την αφοσίωση αρχιτεκτόνων, τεχνικών, πολιτιστικών οργανώσεων, εθελοντών, σχολείων, τοπικών κοινοτήτων και μέσων ενημέρωσης.(παρεμπιπτόντως, φετος στην κατηγορία Education, training and awareness-raising, δράσεις εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης, το μεγάλο βραβείο δόθηκε στην Ελλάδα, στο πρόγραμμα "ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΙΓΑΙΟ" της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού - http://www.egaio.gr/)
Η Ελλάδα συμμετέχει στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς από το 1994. Στόχος του θεσμού είναι η συνειδητοποίηση της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας, η ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών σε θέματα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και η διεξαγωγή ενός διαπολιτισμικού διαλόγου μέσα από την ανάδειξη των ιδιαιτεροτήτων κάθε λαού που κατοικεί στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Κάθε χρόνο, στο τελος του Σεπτέμβρη, μουσεία και μνημεία σε όλη την Ευρώπη αναζητούν πιο άμεσους, ευχάριστους και διασκεδαστικούς τρόπους να προσεγγίσουν το κοινό τους. Εν τελει, το πιο απλό και άμεσο που συμβαίνει είναι οπωσδήποτε το ότι με αφορμή ποικίλες εκδηλώσεις που διοργανώνονται, πολύς κόσμος, ίσως και για πρώτη φορα, μπαινει σε μουσεία, γνωρίζει αλλιώς τα μνημεία και την ιστορία του και με άλλη διάθεση επικοινωνεί μαζί τους.

Για φέτος το θέμα που έχει επιλεγεί στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς είναι : "Μάγοι, ξόρκια και φυλακτά: Η μαγεία στον αρχαίο και χριστιανικό κόσμο".

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά η ΠαρέαΤηςΚαλημέρας ετοιμαζόμαστε να πάρουμε μέρος σε εκδηλώσεις και δρασεις που διοργανώνουν μουσεία της Θεσσαλονίκης για τον θεσμό.
Έτσι λοιπόν, το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, στις 11 το πρωί συναντιόμαστε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού για μια θεματική ξενάγηση σε επιλεγμένα αντικείμενα των συλλογών του μουσείου, το θεμα ειδικά για το συγκεκριμένο μουσείο εξειδικευεται ως εξής: «Μαγεία και θρησκεία: θεοί, άγιοι και δαίμονες». Στη συνέχεια στη 1 το μεσημέρι, θα πραγματοποιήσουμε μια περιήγηση, και αυτή θα είναι ειδικά για μας οργανωμένη, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης σε ευρήματα του μουσείου που αναδεικνύουν τη χρήση της μαγείας στον αρχαίο κόσμο από την προϊστορική μέχρι και τη ρωμαϊκή εποχή.
Την επόμενη μέρα, την Κυριακή 27 Οκτωβρίου, σε συγκεκριμένες ώρες, θα πάρουμε μέρος σε παιχνίδι ρόλων που θα πραγματοποιηθεί στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση του παιχνιδιού ρόλων πραγματοποιείται από την GAMECRAFT. Μάλλον θα συναντήσουμε παλιούς μας γνώριμους από τις δύο προηγούμενες χρονιές που παίξαμε ξανά και μείναμε ενθουσιασμένοι, ο Αλέξανδρος παντως, ο Αιγύπτιος από το περσινό μας παιχνίδι θα είναι εκεί, σίγουρα. Οι φίλοι της Καλημέρας θα παίξουμε σε τέσσερα ξεχωριστά γκρουπ, τα οποία έχουν ήδη οργανωθεί, στις 12.30, στις 2, στις 2.30 και στις 3 το μεσημέρι. Κάνοντας μια διασκεδαστική αλλά και εκπαιδευτική περιήγηση στο Μουσείο, ως Βυζαντινοί πολίτες της εποχής, θα λύσουμε γρίφους, θα ανακαλύψουμε κρυμμένα μυστικά σε αντικείμενα, θα συνομιλήσουμε με χαρακτήρες της εποχής.
Τέλος, στο Βυζαντινό Μουσείο, το Σάββατο στις 6.30 το απόγευμα και την Κυριακή στις 11.30 το πρωί, μπορούμε να ακούσουμε αφήγηση λαϊκών παραμυθιών για παιδιά Δημοτικού με την Ανθή Θάνου και συνοδεία ζωντανής μουσικής από τον Παναγιώτη Κούλελη με τίτλο «η Λυγερή και το πουλί τ΄αηδόνι». Αναλυτικά όλο το πρόγραμμα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού εδώ: http://www.mbp.gr/html/gr/nea_programma.htm.

Η είσοδος στα μουσεία θα είναι ελευθερη όλο το Σαββατοκύριακο.
Αναλυτικό πρόγραμμα για αντίστοιχες εκδηλώσεις που διοργανώνονται σε όλη τη Ελλάδα μπορείτε να βρείτε σε αυτήν την διευθυνση: http://ec.europa.eu/ellada/news/news/20090922_heritage_day_el.htm

"Κλάψε, κλάψε καημένη Γκόλφω..."

Ήταν πολύ ωραία στο Μουσείο την Κυριακή, έρχονται κι άλλα ωραία τα ερχόμενα Σαββατοκύριακα, κανονικά για αυτα πρεπει να σας γράψω... αύριο όμως....να ανεβασω και φωτογραφίες, να γραψω και αναλυτικά τα σχεδια για αυτα που έρχονται. Μη σου πω ότι όλο κι έρχονται ιδέες πού αλλού να πάμε, φετος δεν μας βλέπω να καθόμαστε στους καναπέδες μας τα σαββατοκύριακα, όλο στους δρόμους θα είμαστε. Μια χαρα δηλαδή, αν αντεξουμε βεβαια!
Στο μεταξύ, δουλειά, σπίτι, όλα στο φουλ. Αρχή χρονιάς και είναι η ώρα να λύσεις αυτό το σουντόκου που λεγεται πώς θα χωρεσουν και θα συνδυαστούν όλα - αγγλικά, μπαλετο, βόλεϊ και τα υπόλοιπα της μικρής, με τα της μαμας της τα καινούρια, mon chéri, και ξανα μανά pilates, τρομάρα μου, ο μεγαλος δεν παίζει στο ίδιο κρατος είναι πλεον αυτόνομος και ανεξαρτητος- πώς θα γίνει να έχει η μέρα σαρανταοκτώ ώρες γιατί οι εικοσιτεσσερις όλο λίγες φαίνονται, να μπουν όλα μεσα, και δουλειά και σπίτι και παιδιά κι όλο και κάτι που βγαίνει τελευταία στιγμή, άσε τα καθημερινά από τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ ή το μαγείρεμα - το'χω κι αυτό το χαζοχούι να μαγειρευω δυο φορες τη μέρα, θύμησέ μου να το κόψω- και όλα τα υπόλοιπα, όλοι τα ίδια κάνουμε, τι να τα λέω τώρα. Και τρεχα από το ενα στο άλλο, και να, να βοηθήσεις λίγο κι εδώ κι εκεί, ζόρικες κι οι ταξεις φετος και των δυο στο σχολείο. Εκεί λοιπόν που λες, ρε, θα προλάβω ή θα τα παίξω, γίνονται, άν όχι όλα, αυτα που πρεπει να γίνουν γίνονται. Μη με ρωτας πώς, γίνονται. Και κάθε χρόνο τελικά τα προλαβαίνω και μια χαρα. Αφού καμιά φορα αναρωτιεμαι μήπως το μηχανημα, moi αυτοπροσώπως, είναι μυστηριωδώς και μεταφυσικά επανατροφοδοτούμενο, αλήθεια σου λεω...Ενταξει, δεν κοιταω ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, ψεμματα να μην σου πω, ούτε ψίχουλα κυνηγάω, ούτε με τη σφουγγαρίστρα είμαι κάθε μέρα, τελεια νοικοκυρά εγώ, ξεχασέ το... Οπότε είναι μαλλον τι θεωρεί ο καθενας ότι πρεπει να γίνει, ε; Δίκιο έχεις.
Άσε το σπίτι τωρα και τις δουλειές του. Γνήσια χαζομαμά, θα σου πω τι με κανει να νιώθω περηφάνια, σε αυτό, το μαμαδίστικο κομμάτι, κι από αυτό μπορεί να καταλάβεις πώς είναι κι αλλού τα πραγματα. Οκ, όταν τα καταφερνουν στα μαθήματα ή αλλού καμαρώνω, όταν παίρνουν καλούς βαθμούς, όταν ακούω καλά λόγια από δασκαλους και καθηγητές χαίρομαι, το καλυτερο όμως είναι όταν βλεπω ότι καταφερνουν να συνεννοούνται, να μπορούν να είναι μαζί καλά, όταν τα καταφερνουν ο καθενας χωρια κι ίσως κι οι δυο μαζι σε κάτι χωρίς να τους βοηθήσω, μόνοι τους, και πάρα πολύ, όταν γελάνε, όταν ξεδιπλώνουν το χιούμορ τους.
Υπάρχει μια φάση, εκεί στην αρχή της εφηβείας περίπου νομίζω, που εγώ τη λεω περίοδος μουγκρητού. Ρωτας κάτι το παιδί σου κι ακούς να έρχεται ενα αδιόρατο μμμμ, μουγκρητό θολό και συνεχες στον αερα, σαν μίρλα, σαν "τι με ρωτας τώρα", σαν "ο κόσμος είναι χαλια κι εγώ ακόμα χειρότερα"...άλλες φορες πιο θυμωμένο, αλλες πιο γκρινιάρικο, άλλες πιο ουγκ, πάντα όμως μουγκρητό. Κι όχι μόνο απαντώντας, καμιά φορα αρχίζει και σαν μονόλογος τω αγνώστω εχθρω... Λοιπόν, σε μια τετοια φαση ο μεγαλος μουρμουριζομούγκριζε, με το προαναφερθεν μοτίβο, η μικρή τριγυρναγε στο δωμάτιό τους, τον άκουγε για αρκετή ώρα, οπότε κάποια στιγμή, δήθεν αδιαφορα; πειρακτικά; δεν μου το διευκρίνησαν αυτό, του λέει "κλάψε, κλάψε καημένη Γκόλφω...". Αυτό ήταν. Εκείνος λύθηκε στα γελια, η γκρίνια κόπηκε μαχαίρι και η ατακα έμεινε θρυλική...
Την ιστορία της Γκόλφως και της προδομένης της αγάπης, την ξέρεις, σίγουρα. Η Σαββίνα την έμαθε βλεποντας, πολύ μικρή, πριν χρόνια, δυο φορες, σε δυο διαφορετικές εκδοχές, την παρασταση των παιδιών από την εταιρεία θεάτρου Χώρος, μια εξαιρετική παρασταση που είχε σκηνοθετήσει ο Σίμος Κακάλας (αν θες ρίξε μια ματιά : Goλfω reloaded) κι απ' ό,τι φαίνεται την θυμόταν καλά, γιατί η ατακα είναι από το κείμενο του έργου. Την πήρε λοιπόν και την χρησιμοποίησε μια χαρα, κάνοντας τον αδελφό της να αλλαξει διαθεση.
Δεν την ήξερα αυτήν την σκηνή μεταξύ τους, την παραμονή του αγιασμού, η μικρή ήταν λίγο άρρωστη, πυρετος και αδιαθεσία που κρατησε ευτυχώς μόνο μία μέρα, πώς περνάς μια τετοια μερα; προσπαθώντας να θυμάσαι αστεία, να γελάς όσο μπορείς, αγκαλιές και πειραγματα, ρε, μη γελάς, θεραπευτικά είναι όλα αυτα, χρόνια δοκιμασμενα, τι νομίζεις, ό,τι νάναι σου λέω; Εκεί λοιπόν, είπε γελώντας κι ο Αγγελος αυτό το περιστατικό, και ακόμα το θυμάμαι και γελάω.
Βεβαια αυτόν τον θαυμασμό μου για την πετυχημένη ατακα εχω να σε πω τον "πλήρωσα" κομμάτι ακριβά, γιατί μετα πήρε θαρρος, αφού της δίνεις αερα μου λεει ο αδελφός της, αλλιώς το λεει αλλα δεν το θυμαμαι τωρα ακριβώς, και με δημιουργικό οίστρο μαζί με την αυτοπεποίθησή της στα ύψη εφτιαξε εναν ιστό αραχνης από κλωστες, παναγία μου, λεπτοδουλειά να δεις εσύ... πάνω ακριβώς από το κρεβάτι μου, τον οποίο δεν έπρεπε να χαλασω για δύο μέρες και κοιμόμουν μπαίνοντας προσεκτικά στον κενό χώρο που έμοιαζε με σπηλιά. Τα θελω και τα παθαίνω, ε; Ενταξει, δεν υπέφερα κιόλας. Άσε που εκείνα τα δύο βραδια είδα πολύ ωραία όνειρα. Μήπως μου έφτιαξε τεραστια ονειροπαγίδα και εγώ την υποτίμησα;
Σοβαρα πάντως τώρα, για αυτό που σου έλεγα πριν, όταν ξεπροβάλλει το χιούμορ τους σε δύσκολες ή μουρτζούφικες ή αδιαφορες στιγμές, και ανατρεπει το κλίμα, χαίρομαι, δε φανταζεσαι πόσο.
Λοιπόν, τώρα το συνειδητοποίησα, δεν είναι περηφανια αυτό που νιώθω όταν το ζω αυτό, τουλάχιστον δεν είναι μόνο περηφανια, είναι σιγουριά - αβάσιμη; μπορεί...- ότι θα τα καταφερουν, ό,τι κι αν γίνει δεν θα το βάλουν κάτω και θα το παλέψουν και με χιούμορ και με δύναμη που έχει και δίνει αυτό, και με ό,τι έχουν. Αυτό είναι, τελικά.
Και τωρα λέω να πάω να βγαλω το φαγητό απο φούρνο, γιατί πέρασε η ώρα...

Υ.Γ. Το καλοκαίρι, σε ενα βιβλίο που διαβαζα υπάρχει αυτή η φραση του Δαλάι Λάμα, είναι απαντηση σε ερώτηση για το γελιο "....μερικές φορες το βρίσκω χρησιμο να κάνω αστεία, γιατί τότε το μυαλό σου γίνεται λίγο πιο ανοιχτό. Είναι χρησιμο να εχεις καινούριες ιδέες. Αν σκεπτεσαι με πολύ μεγαλη σοβαρότητα, τότε το μυαλό σου παραμενει κλειστό..."

09/09/09

(η φωτογραφία από την ιστοσελίδα: http://www.easypedia.gr/)

Τρία εννιάρια στη σειρά
Μέρα η σημερινή.
Εξόχως φθινοπωρινή.
"Γρήγορα που σκοτεινιάζει. Φθινοπώριασε. Δεν αντέχω τους ανθρώπους άλλο. Χώρια εσέ.", λεει το ποίημα που έγινε τραγούδι.

Θα αλλάξει πάλι, λενε, επίσης, ο καιρός. Θα έρθει ενα μικρό, ινδιανικο, καλοκαίρι μες στο φθινόπωρο.
Δηλαδή, αν στρώσει ο καιρός λες να ακούω αλλιώς αυτό το τραγούδι, να μην του δίνω σημασία; Μπα, δε νομίζω. Είναι Σεπτεμβριος, το είπαμε.


Ποιο τραγούδι είναι αυτό για το νησί που έπαιξες σήμερα, ρωτούσε η Άννα.
Είναι αυτό, Μάνος Ελευθερίου, Στέργιος Γαργάλας, Μπάμπης Στόκας:

Και βεβαια υπαρχει το νησί, είπε η Ελένη.
Και ο Γιάννης μου θυμισε μια φορα που είχα πει ότι και οι άνθρωποι νησιά είναι.
Σαν νησιά για να ταξιδευουμε και σαν δεντρα για να έχουμε ρίζες και κλαδιά.
Δεν ξερω αν θα το έλεγα τώρα έτσι.
Σαν τι είμαστε, δεν ξερω, μήπως και είμαστε όλοι το ίδιο θα μου πεις;
Είμαστε ό,τι κάνουμε, ό,τι ονειρευόμαστε, ό,τι μας αγαπαει και αγαπαμε, αυτό θα σου έλεγα σήμερα, έτσι νομίζω. Όμως κι αυτά πάλι λόγια είναι, ε;

Υ.Γ. Ααα, αυτα τα τραγούδια δεν είναι να τα ακούς, τελικά...σκέτη ζημιά, όχι αστεία...

Υ.Γ. 2 Για δυο μέρες δεν θα τα πούμε στο ραδιόφωνο. Θα βρεθούμε, στην εκπομπή τη Δευτέρα και βεβαια κανονικά, την Κυριακή, στη Μονή Λαζαριστών, στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τεχνης, στις 12 παρα τεταρτο για να ξεκινήσουμε την ξενάγηση στις 12. Τα λέμε λοιπόν εκεί.

«Rodchenko & Popova: Ορίζοντας τον Κονστρουκτιβισμό»

Την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου 2009 ακροατές και φίλοι της "Καλημέρας" ετοιμαζόμαστε για την πρώτη μας στη νεα περίοδο, επίσκεψη και ξενάγηση σε έκθεση εικαστικών. Θα επισκεφτούμε την έκθεση «Rodchenko & Popova: Ορίζοντας τον Κονστρουκτιβισμό» στον εκθεσιακό χώρο του Κ.Μ.Σ.Τ. στη Μονή Λαζαριστών.
Η ξενάγησή μας θα ξεκινήσει στις 12 το μεσημέρι.

Η έκθεση παρουσιάζει έργα δύο καλλιτεχνών, από τους πιο σημαντικούς της Ρωσικής Πρωτοπορίας, της Λιουμπόβ Ποπόβα(1889-1924) και του Αλεξάντρ Ρότσενκο(1891-1956)οι οποίοι πρωτοστατησαν στο κίνημα του Κονστρουκτιβισμού και περιλαμβάνει περίπου 350 πίνακες ζωγραφικής, σχέδια, κατασκευές, ανακατασκευές, φωτογραφίες και αρχειακό υλικό. Επίσης, σχέδια για σκηνικά θεάτρου, εξώφυλλα περιοδικών, μοτίβα για υφάσματα και ενδύματα.
Μεταξύ των έργων συμπεριλαμβάνονται καμβάδες από τη σειρά των «Ζωγραφικών Αρχιτεκτονημάτων» της Ποπόβα (1917-1919), κινηματογραφικές αφίσες, κοστούμια και σκηνικά του Ρότσενκο.Ενδεικτικά αναφέρονται οι αφίσες για την κλασική ταινία «Το Θωρηκτό Ποτέμκιν» σε σκηνοθεσία Σεργκέϊ Αϊζενστάιν το 1925, όπως και τα έργα των δυο καλλιτεχνών που είχαν παρουσιαστεί στην ιστορική έκθεση του 1921 με τίτλο"5 x 5 = 25".
Τα εργα της Ποπόβα στη ζωγραφική, στο θέατρο, τη γραφιστική και στο σχέδιο υφασμάτων συνέβησαν παρά την κλονισμένη υγεία της και την προσωπική της τραγωδία –ο άντρας της πέθανε από τύφο το 1919, και η ίδια πέρασε ένα χρόνο προσπαθώντας να αναρρώσει. Πέντε χρόνια αργότερα πέθαναν και η ίδια και ο γιος της από οστρακιά.
Ο Ρότσενκο του οποίου η γυναίκα Βαρβάρα Στεπάνοβα ήταν και η ίδια σπουδαία καλλιτέχνης (συμμετείχε και εκείνη στην έκθεση "5 x 5 = 25"), δημιούργησε έργα σε ενα ευρύ φάσμα του κινήματος του Κονστρουκτιβισμού, από τη διαφήμιση μέχρι τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο.

Επιμελητές της έκθεσης είναι η Margarita Tupitsyn και ο Vicente Todoli. Από ελληνικής πλευράς την επιμέλεια της έκθεσης στο ΚΜΣΤ έχουν η διευθύντρια του ΚΜΣΤ Μαρία Τσαντσάνογλου και η επιμελήτρια του ΚΜΣΤ, Αγγελική Χαριστού.
Η έκθεση ή οποία παρουσιάστηκε ήδη στην Tate Modern του Λονδίνου, θα βρίσκεται στον εκθεσιακό χώρο του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στη Μονή Λαζαριστών μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου. Στη συνέχεια (19 Οκτωβρίου 2009 – 31 Ιανουαρίου 2010) θα ταξιδέψει στην Πινακοθήκη Reina Sofia, στη Μαδρίτη.
(η παραπάνω φωτογραφία είναι από την ιστοσελίδα www.onculture.eu)

Λιουμπόβ Ποπόβα και Αλεξάντρ Ρότσενκο στη συλλογή Κωστάκη στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τεχνης
(αποσπάσματα από κείμενο της διευθύντριας του Μουσείου κ.Μαρίας Τσαντσάνογλου)

Ποπόβα Λιουμπόβ, "Νεκρή φύση"

Ποπόβα Λιουμπόβ, "Γυναίκα που ταξιδεύει" (1915)

"Τα 200 και πλέον έργα (πίνακες και σχέδια) της Λιουμπόβ Ποπόβα στη συλλογή Κωστάκη του ΚΜΣΤ δίνουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσει κανείς όλη την πορεία της τόσο σπουδαίας αυτής καλλιτέχνιδας
Ο Κωστάκης απέκτησε τους πίνακες της Ποπόβα σχεδόν αποκλειστικά από την οικογένεια της καλλιτέχνιδας και κυρίως από τον αδελφό της Πάβελ Σεργκέεβιτς και τον θετό του γιό. Ο Κωστάκης διηγείται πως ο Π.Σ. δέχτηκε να του πουλήσει ό,τι είχε φυλαγμένο στο διαμέρισμά του εκτός από έναν μικρό πίνακα που αποφάσισε να κρατήσει ως αναμνηστικό της αδελφής του. Ο ίδιος ο Π.Σ. πρότεινε στον Κωστάκη να επισκεφθεί τον θετό του γιο στην πόλη Ζβένιγκοροντ. Σ’ ένα περιποιημένο ρωσικό σπίτι με κήπο, ο Κωστάκης ανακάλυψε πολλά ακόμη έργα τα οποία και αγόρασε. Το σημαντικότερο όμως εύρημά του ήταν το “Ζωγραφικό Αρχιτεκτόνημα” του 1921, ένα μεγάλο έργο σε κοντρα-πλακέ διαστάσεων 113 Χ 113 εκ. Ο Κωστάκης διηγείται πως το έργο αυτό ήταν καρφωμένο στο παράθυρο της αποθήκης για να προστατεύει τον χώρο από τη βροχή. Ο ιδιοκτήτης είπε στον συλλέκτη ότι θα του το δώσει μόνο εάν του φέρει ένα κομμάτι κόντρα – πλακέ για να το αντικαταστήσει. Έτσι και έγινε, και το έργο αυτό περιήλθε στη συλλογή Κωστάκη."

Ροτσένκο Αλεξάντρ, "Εκφραστικός Ρυθμός"

Ροτσένκο Αλεξάντρ, "Κατασκευή σε άσπρο (Ρομπότ)" (1920)

"Ιδιαίτερης αξίας είναι η συλλογή πινάκων και σχεδίων του Αλεξάντρ Ρότσενκο που χρονολογούνται πριν από το 1921. Ο Ρότσενκο αποκήρυξε τη ζωγραφική το 1921 και στράφηκε στη φωτογραφία. Η εξαιρετικά σπάνια προγενέστερη ζωγραφική του περίοδος έχει μοναδική εκπροσώπηση (και συνεπώς σπουδαιότητα) στη συλλογή Κωστάκη του ΚΜΣΤ. Εξίσου σημαντικά είναι και τα ζωγραφικά έργα του Ρότσενκο από τη μεταγενέστερη περίοδο (τέλη 1930 – αρχές 1940).
Ο Κωστάκης διηγείται πως γνώρισε τον Ρότσενκο την εποχή που κανείς δεν τον θεωρούσε ζωγράφο. Όλοι πίστευαν ότι είναι ένας πολύ σημαντικός φωτογράφος και είχαν ξεχάσει τη σχέση του με τη ζωγραφική. Ο ίδιος είχε σε μεγάλο βαθμό επιδιώξει αυτή την λήθη. Ο Κωστάκης θεωρούσε ότι η ζωγραφική περίοδος του Ρότσενκο ήταν η πιο ενδιαφέρουσα. Όταν η επιτροπή της Πινακοθήκης Τρετιακόφ έκανε την επιλογή των έργων της συλλογής που θα έμεναν στην ΕΣΣΔ και εκείνων που ο συλλέκτης θα έπαιρνε μαζί του, του είπαν να πάρει όλα τα ζωγραφικά έργα του Ρότσενκο. Ο λόγος αυτής της προσφοράς ήταν πως ο Ρότσενκο «δεν είναι ζωγράφος, είναι φωτογράφος». Αγνόησαν έτσι αυτή την εξαιρετικά σημαντική περίοδο του Ρότσενκο, η οποία εκπροσωπείται επάξια σήμερα, χάρη στον Κωστάκη, στη συλλογή του ΚΜΣΤ. Ίσως αυτός να ήταν και ο λόγος που ο Κωστάκης δεν ενδιαφέρθηκε να αποκτήσει φωτογραφίες του Ρότσενκο (υπάρχουν πολύ λίγες στο αρχείο του Κωστάκη). Θα παραθέσω τα λόγια του ίδιου του Κωστάκη για την σχέση του με τον Ρότσενκο και με τα ζωγραφικά έργα (Peter Roberts, A Russian Life in Art, Carlton University Press, 1994):
Ο Ρότσενκο ήταν μεγάλος πειραματιστής, όμως η σημαντική για το έργο του περίοδος από το 1916 ως το 1920 είχε μικρή διάρκεια, κράτησε μόνο πέντε χρόνια. Μετά το 1920 πήρε μια φωτογραφική μηχανή κι άρχισε να ασχολείται πολύ δραστήρια με τη φωτογραφία. Έκανε τα γνωστά, εξαιρετικά φωτογραφικά πορτρέτα του Μαγιακόφσκι και εργάστηκε στο φωτομοντάζ. Την εποχή εκείνη ο Ρότσενκο ήταν πρωτοπόρος στο είδος αυτό, μεγάλος πειραματιστής με μεγάλη και ενδιαφέρουσα παραγωγή έργου. Όμως την ζωγραφική την εγκατέλειψε. Νομίζω πως ο λόγος ήταν ότι ήδη από τις αρχές του 1920, πολύ προτού ξεκινήσουν οι σταλινικές διώξεις και η καταδίκη της πρωτοπορίας, ο Ρότσενκο για κάποιο λόγο είχε αποφασίσει ότι αυτά που έκανε τα προηγούμενα χρόνια δεν ήταν αυτό που ο κόσμος και το σοβιετικό προλεταριάτο είχαν ανάγκη. Πρέπει να πω πως ο Ρότσενκο ήταν αφοσιωμένος κομουνιστής και γι αυτό παράτησε χωρίς καμμία πίεση από τις αρχές αυτό που τόσο εξαιρετικά δημιούργησε στο διάστημα ανάμεσα στο 1915 και το 1920. Όμως κάποια στιγμή στη δεκαετία του 1920 επέστρεψε στη ζωγραφική, όχι την αφηρημένη αλλά την παραστατική, κάτι σαν τον Φράνσις Μπέικον χωρίς τις παραμορφώσεις στο πρόσωπο και στο σώμα. Την εποχή εκείνη ζωγράφιζε κλόουν, τσίρκα, ορισμένα πορτρέτα. Στη δεκαετία του 1940 επέστρεψε στην αφαίρεση και δημιούργησε μια σπουδαία σειρά έργων που θυμίζουν την τεχνική του Χανς Αρπ. Το 1942 δημιούργησε μια σύνθεση σε μακρύ παραλληλόγραμμο χαρτί με τεχνική που θυμίζει τον Τζάκσον Πόλοκ.
Ο Κωστάκης διηγείται ακόμη πώς απέκτησε την μοναδική οβάλ κατασκευή του Ρότσενκο που αργότερα το ΜΟΜΑ αγόρασε από τον συλλέκτη και σήμερα βρίσκεται στη Νέα Υόρκη:
Το 1950 ρώτησα τον Ρότσενκο τί απέγιναν οι κατασκευές του. Δεν μου απάντησε ξεκάθαρα, είπε όμως: «Νομίζω πως κάποια κατασκευή βρίσκεται εδώ, στα ράφια πάνω από τη σόμπα. Ανέβα και ρίξε μια ματιά». Έτσι πήρα μια σκάλα και ανέβηκα. Είχε πολλή σκόνη και αμέτρητα χαρτιά και περιοδικά... Μέσα σ’ αυτό το χάος ήταν ακουμπισμένη σε κομμάτια η περίφημη οβάλ κρεμαστή κατασκευή του. Ο Ρότσενκο μου είπε «Πάρτην. Θα βρεις ένα πιο ασφαλές μέρος γι’ αυτήν.»
Ο Ρότσενκο είχε δίκιο. Η κατασκευή βρήκε το νέο σπίτι της στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης. Ο Κωστάκης την πούλησε όταν ήταν άρρωστος και χρειαζόταν κάποια χρήματα για μεταμόσχευση νεφρού. Την πούλησε όμως κάπου που γνώριζε ότι το έργο θα παραμείνει ασφαλές!"

Ποπόβα Λιουμπόβ, "Φωτογραφικό πορτρέτο της Λιουμπόβ Ποπόβα, γύρω στο 1920"

Φωτογραφικό πορτρέτο του Αλεξάντρ Ρότσενκο

(Τα πορτραίτα και οι φωτογραφίες των έργων των Ποπόβα και Ροτσένκο προέρχονται από την ιστοσελίδα του Κ.Μ.Σ.Τ.: www.greekstatemuseum.com)

Καλώς το φθινόπωρο!

Προχθες, στο φραγμα της Θέρμης μπροστα μου αυτή η απίστευτη εικόνα. Ναι, στην Ελλάδα, στη Θέρμη, δυο βήματα από τη Θεσσαλονίκη, σε ενα τοπίο που σαστίζεις από την ομορφιά του.
Έχω επιτελους φωτογραφική μηχανή, καιρός ήταν.

Σήμερα σαν φθινόπωρο είναι έξω. Λένε ότι από αύριο θα πεσει η θερμοκρασία, τι πειράζει; Καλώς το φθινόπωρο! Το ημερολόγιο γράφει κιόλας 6 Σεπτεμβρίου.
Πριν δεκαπέντε χρόνια, ενα πρωινό ακριβώς σαν αυτό, ήμουν ευτυχισμένη παρόλη την κούραση και την σίγουρα και πολύ δύσκολη και απόλυτα πρωτόγνωρη μέρα που είχε προηγηθεί. Μα ήμουν σοφός, ήξερα τα "βασανα" της ζωής, γιατί να θέλω να βγω, μου λεει τώρα που είναι ενα παληκάρι δυο μέτρα και γελάμε. Ζόρικος ο μικρός. Καλό ήταν αυτό. Στα ζόρια μεγαλώνεις, στα όριά σου, που δεν τα ξέρεις κιόλας πριν, μαθαίνεις τον εαυτό σου. Εκεινη την ημέρα μου έμαθε τα όριά μου, τι αντεχω, πόσο μπορώ να παω. Του το χρωστάω, κι αυτό κι άλλα πολλά.
Σε λίγες μέρες ανοίγουν τα σχολεία. Σε λίγες μέρες έχουμε εκλογές. Γιούπι, θα κλείσουν τα σχολεία, λεει η μικρή μου. Χαρα να δεις! Που θα κλείσουν τα σχολεία που δεν άνοιξαν ακόμα...
Τη μια μέρα ανακοινώθηκαν οι εκλογές, την επομένη, πρωί-πρωί, κατα τις οκτώ ήταν, ήρθε το πρωτο sms στο κινητό μου που έλεγε ότι μαζί ήμασταν σε έναν αγώνα, μαζί θα συνεχίσουμε, μαζί θα νικησουμε, τι το καλό, με ποιον ήμουν μαζί και δεν το ήξερα; Με πόση ευκολία, πια, το λενε αυτό το μαζί; Με την ίδια ευκολία που το ξεχνάνε λίγες μέρες μετα τις εκλογές, θα μου πεις... Διάβασα μια ανάρτηση του undantag, γραφει για πραγματα που πρωτη φορα τα διαβάζω έτσι, και συμφωνώ και με τη φραση που κλεινει.
Έξω, είναι έτοιμος ο ουρανός να βρεξει.
Βγαίνω να μαζεψω τα απλωμένα ρούχα. Μαζευτηκαν πάλι μια στοίβα για σίδερο. Το απόγευμα μαζί με μια συνέντευξη που έχω να κάνω. Το φαγητό είναι έτοιμο, μια χαρά. Μ'αρεσει να εχω τα υλικά και να δοκιμάζω τα μπαχαρικά που ταιριάζουν με το καθένα από αυτά. Άλλο με το ψάρι, άλλο με τις πατατες - εδώ εκτός από το κλασικό αλατοπίπερο δοκίμασε πιπερόριζα, κόλιαντρο και κουρκουμά και θα με θυμηθείς- άλλο με το ρύζι και το κοτόπουλο.
Κι άλλο καλοκαίρι πέρασε. Μ'αρεσει το σπίτι μου το φθινόπωρο. Είναι σπιτίσια αυτή η εποχή. Για όμορφες μυρωδιές, τα πρωτα ζεστα τσαγια, πίτα ή γλυκό που βγήκε μόλις από το φούρνο, αναμένα κεριά, βιβλία - τώρα διαβάζω ενα βιβλίο που μου αρεσει πολύ, "Στην απέναντι όχθη" του Τηλέμαχου Κώτσια, θελω να το τελειώσω γρήγορα και να το δώσω στη φίλη μου την Ελεωνόρα, να μιλήσουμε μετα για αυτό, εκείνη θα ξερει καλύτερα για όλα όσα γράφει στο βιβλίο-, μουσικές,παρέα αλλα και όμορφες ώρες μοναχικότητας, σιγά το καινούριο θα μου πεις που σου λεω, και δίκιο έχεις. Θελω να παω να αγορασω χρυσανθεμα για το μπαλκόνι. Τα χρώματά τους, τα κεραμιδιά, τα σκούρα κόκκινα, τα βαθιά και φωτεινά πορτοκαλί, τα γλυκά κίτρινα, η μυρωδιά τους... Εκεί κοντα στου Άη Δημήτρη ερχονται και τα χαλιά στο σπίτι, τελεια...
Όμως το καλοκαίρι είναι ακόμα τόσα κοντα. Μην κοιτάς που σήμερα είναι κάπως ο καιρός, σιγά μη χειμωνιάσει απο τώρα. Για αυτό μ'αρεσει το φθινόπωρο, είναι στο ανάμεσα, γλυκό, σε παίρνει από το χερι και μέχρι να τελειώσει ο περίπατος που πάτε, να, άλλαξε ο καιρός, αλλα σιγά-σιγά... και τι ωραίος περίπατος...
Από το ένα στο άλλο πετάγομαι αλλά VaD, αυτό στο χρωστάω, πόσο δίκιο είχες για τις παραλίες της Κατερίνης! Λιτόχωρο, θαλασσα γυαλί, το κοριτσακι μου κολυμπάει και παιζει, περασαμε οι δυο μας τρεις υπεροχες μερες, με κρουστα, εργαστήρια, παιχνίδια για τους μικρούς, καινούρια πραγματα που μαθαμε οι μεγάλοι, τραγούδια, μουσικές, ρυθμοί, πολλά γέλια, καινούριοι φίλοι, φίλοι γνώριμοι από παλιά, όλα αυτα στην εκδρομή του Κρουστόφωνου. Θα σου γράψω πιο πολλά για την εκδρομή αυτή σε ξεχωριστή ανάρτηση, θα εχω και φωτογραφίες ελπίζω. Τώρα μονάχα μια από εκείνες τις μέρες, στο τελος του καλοκαιριού, που την αγαπάω πολύ και είμαι σίγουρη ότι καταλαβαίνεις γιατί.





Η ώρα περασε, ακόμα δεν ξεκίνησε να βρεχει αλλα ο ουρανός βαρύς και μαύρος είναι γεμάτος βρόχινα σύννεφα. Θα σου γράψω τα άλλα μετα, ξεκινάμε και τις καλημεροεξορμήσεις, αυτήν την Κυριακή που έρχεται στις 13 του μηνός η πρώτη, αν δεν άκουσες στην εκπομπή θα σου γράψω κι εδώ... Τώρα τρεχοντας πάμε στο Τελλόγλειο, μια πρώτη επίσκεψη στην έκθεση έργων του Miro, περιμένω να πάω πώς και πώς...

Κάθε Σεπτέμβρη...

...νιώθω ότι όλα αρχίζουν ξανά.
Πόσα καινούρια πραγματα θα ζήσω. Και θελω να κλίνω το ρήμα και στον πληθυντικό. Καλός ο ενικός, αλλα εγώ είμαι και των άλλων αριθμών... Σου έχω πει ότι αγαπησα τα αρχαία αμέσως μόλις έμαθα ότι έχουν δυικό αριθμό;
Μπαινω στο βιβλιοχαρτοπωλείο και τρελαίνομαι να μυρίζω σβύστρες, να χαζευω μολύβια, τετραδια. Λες και είμαι ακόμα στο σχολείο, η γραφική ύλη με κανει πάντα να χαμογελάω. Τι θα πει αν αγοραζω κάτι; Εννοείται! κάθε χρόνο...
Καθαρογράφω τι θελω να κάνω, πού θελω να πάω και μετά ακόμα κι αν δεν πάω εκεί, πάω αλλού και πάλι ευτυχισμένη είμαι.
Βλεπω νέα παιδιά στο δρόμο, με ρωτανε πού είναι αυτος ή ο άλλος δρόμος, μάλλον μόλις πέρασαν στο πανεπιστημιο, καλώς ήρθαν.
Μικραίνει η μέρα. Αλλάζει ο καιρός, ο ουρανός.
Χαίρομαι που τα βράδια θελω ενα ζακετάκι.
Αργά τη νύχτα κρυώνω όπως κοιμάμαι, σηκώνομαι και κλείνω το παράθυρο. Μ'αρέσει.
Μ'αρεσει που ξαφνικά αρχίζει να βρεχει.
Γελάω που φοράω φόρεμα με πέδιλα και καμπαρντίνα.
Με πιάνει μια τρελή λαχταρα να γνωρίσω, να μυρίσω, να περπατήσω...να μαγειρεψω για φίλους, να μαζευτούμε, να χουχουλιάσω...
Πετάω παλιά, ανοίγω χώρο για αέρα, ξε-καθαρίζω, πάντα έχει πιο πολύ, το ξέρω...
Κρατάω αγαπημένα βλέμματα, γελια, χαμόγελα, στιγμές... Μια φορα μια φίλη μου, σπουδαζε στην ψυχολογία και δοκίμαζε όλα τα ψυχολογικά τεστ, τα μισα τουλάχιστον δεν ήταν επιστημονικά, είμαι σίγουρη, πάνω μου. Βρήκε άνθρωπο, τι να σε πω... Εκείνες τις μέρες, πάνε είκοσιτόσα χρόνια, μάθαινε κάτι και με ρωταει στα καλά καθούμενα εκεί που πίναμε καφε στη Μελενίκου, αν εφευγα μακριά κι επαιρνα ενα πραγμα μόνο μαζί μου τι θα ήταν, αφηρημενα, να σου πω βαριόμουνα να απανταω όλο σε ξεκούδουνες ερωτήσεις που μου έκανε συνεχεια, ποιος ξερει τι δοκίμαζε πια, της λεω, "τα χαμόγελα των δικών μου". Ρε, τι κουφα μου απαντάς, είσαι καλά; ενα πραγμα πρεπει να μου πεις, να σου πω τι τύπος είσαι, μου είπε. Είμαι καλά; Έλα, ντε. Πάντως και σήμερα έτσι θα σου απαντούσα, να ξέρεις.
Είναι Σεπτεμβρης κι αντεχω κι αυτήν ακόμη την φρικτή κίνηση της πόλης. Ξερεις τι θα πει ΔΕΘ σε πλήρη λειτουργία για το κέντρο της Θεσσαλονίκης;
Μου λένε καλό χειμώνα και σκεφτομαι, μπα είναι μακριά ακόμα. Γλυκαίνω όταν σκεφτομαι ότι πλησιάζει όμως.
Φυσαει αερας τα μάγουλά μου, και είναι ωραία που φτασαμε εδώ που αγαπάω και θελω και περιμένω και χαίρομαι και γελάω. Που πάντα εχω κάτι καινούριο να μάθω.
Και κάθε Σεπτέμβρης είναι αλλιώς. Ευτυχώς.
Τα καλύτερα είναι αυτα που έρχονται. Αν είσαι εκεί. Αν δεν τα προσπεράσεις. Πριν φύγουν για να έρθουν άλλα. Όπως το μαύρισμα του καλοκαιριού. Όπως τα άσπρα σημάδια του μαγιώ στο σώμα που θα εχεις για λίγο ακόμα πάνω σου.

φωτιές, τώρα, Guns N' Roses και...

Από μακριά κοιτώντας και μαθαίνοντας από το πρωί του Σαββάτου τι συμβαίνει κάτω, όταν στη Θεσσαλονίκη λέμε κάτω εννοούμε την Αθήνα. Η κατασταση φαίνεται εφιαλτική. Ψάχνω στο χάρτη να καταλαβαω τι σημαίνει ανατολική Αττική. Άσχετη είμαι απο Αθήνα και πέριξ, έτσι κι αλλιώς. Επίσης, έτσι κι αλλιώς, το πρωτο που σκέφτομαι δεν είναι τα μέρη, είναι οι άνθρωποι. Η έκταση, μου φαίνεται τεράστια. Μιλάω με όσους φίλους μπορώ στην Αθήνα, ό,τι βλέπουν κι αυτοί από την τηλεόραση. Κοίτα, κοίτα στην τηλεόραση, το μάτι συνηθίζει την εικόνα της φωτιάς που γλύφει σπίτια, του καπνού που σκεπαζει τα πλάνα, την κλείνω.
Σαν ίδιο μου φαίνεται με κατι που έχω δει πιο παλιά και αυτό με τρομάζει, ρε. Μόνο αυτό να ήταν, θα μου πεις.
Κι όμως ποτε δεν είναι τίποτα ίδιο. Όλα αλλαζουν κι εμείς μαζί τους. Ή εμείς αλλαζουμε κι αλλαζουν όλα. Ή συμβαίνουν και τα δυο. Αυτό νομίζω είναι πιο πολύ, εκείνα αλλαζουν εμάς κι εμείς εκείνα.
Τις προάλλες διαβαζα ένα βιβλίο. "Αν το είχα διαβασει πριν απο πολλά χρόνια θα ήταν αλλιώς η ζωή μου", θα μπορούσα να πω, μη σου πω μου ήρθε να το πω. Δε γινόταν όμως. Γιατί...το είχα πρωτοδιαβασει πριν πολλά χρόνια, όντως. Γιατί λοιπόν τότε δεν το διαβασα έτσι; Άρα; Τι άρα; Ξέρεις πότε κάτι θα σε αλλάξει; Όταν θα έρθει η ώρα σου θα αλλαξεις. Μη ρωτάς τι κάνεις μέχρι τότε. Ζεις. Το τώρα.
Πριν λίγες μέρες μιλούσα με την Όλια Λαζαρίδου, κάναμε μια συνέντευξη. Τη ρώτησα αν είναι άνθρωπος που νοσταλγεί. "Μόνο στη δουλειά μου, στη ζωή καθόλου. Ίσως επειδή έχω την ευκαιρία να τα επεξεργάζομαι στη δουλειά μου όπου είναι πολύ δημιουργικά όταν γίνονται εκεί, έχω γλιτώσει από το να το κάνω στη ζωή μου. Στη ζωή πιστεύω ότι είναι ανθυγιεινό. Σε αποσπά από το να συγκεντρώσεις την προσοχή σου στο μόνο που πραγματικά έχουμε να διαχειριστούμε και είναι το παρόν μας. Αυτό γενικά το παραμελούμε πάρα πολύ γιατί είμαστε απασχολημένοι είτε να αναπολούμε είτε να κάνουμε σχέδια για το μέλλον και δεν το ζούμε στην πραγματικότητα. Μας φεύγει μέσα απ’ τα χέρια και λέμε, μα πού πήγε η χθεσινή μέρα, πού πήγε ο χρόνος ο περσινός; Έτσι κι αλλιώς ό,τι κι αν κάνει κανείς, τα πράγματα κυλάνε μέσα από τα δάκτυλά του ανεπαισθήτως, αυτή η επίγνωση πρέπει πιστεύω να μας κάνει να δινόμαστε στο παρόν μας. Να αποφεύγουμε να νοσταλγούμε, να μην επαναπαυόμαστε, να μη μισοκοιμόμαστε, αυτό κάνουμε οι περισσότεροι άνθρωποι, περνάμε τη ζωή μας σαν μισοκοιμισμένοι."
Μια ωραία απαντηση.
Οταν καταλαβαίνεις ότι ο χρόνος φευγει σαν αερας, περνά σαν το νερό ανάμεσα στα δάκτυλά σου, τι κάνεις; Τον κοιτάς να περνάει; Λες, άσε, αυτό θα το ζήσουμε μετά; Το ίδιο απελπισμένα -γιατί το ίδιο είναι, μη ξεγελιέσαι- λες, ό,τι κι αν κάνω είναι μάταιο, όλα περνάνε, όλα πεθαίνουν; Ή σε πιάνει μια λαχταρα να ζήσεις δυνατά με ό,τι, όσους κι όπως αγαπάς; Τι με ρωτάς; Ξέρεις τι θα απαντήσω αφού, δεν ξέρεις;

Υ.Γ.
Μαμά, να σε βάψω;
Γελάμε, με βάφει.
Α, είσαι το ωραιότερό μου έργο.
Καλά, είσαι και το πρωτο μου σε ζωγραφική προσώπου, εδώ που τα λέμε, συμπληρώνει με ενα τσαχπίνικο βλέμμα.
Ξαναγελάμε.


Και μετά...
Να σου βάλω τώρα ένα τραγούδι της εποχής σου, να, με εκείνους με μια μαλούρα να...
Άρχισε να πληκτρολογεί στο youtube, και άκου τι με έβαλε να ακούσω:

Καλά, πού τους έμαθε το μικρό μου κοριτσάκι, τους Guns N' Roses; "Don't Cry"; Και το σφυρίζει και τελεια όσο το ακούμε...

Summer in the city

Καλοκαίρι, με τον παραξενο καιρό του. Στη Θεσσαλονίκη, τουλάχιστον. Μέρες που καίνε και μέρες με δυνατές βροχές. Καλοκαίρι παντού. Μέρες μεγάλες και νύχτες που ξεμυαλιζουν. Δε μαλώνεις ποτε τα παιδιά που κοιμούνται αργα το καλοκαίρι, ποτέ... Δεν έχει ώρες το καλοκαίρι. Δεν εχει ξυπνητήρι, εχει τον χρόνο να κυλάει κανονικά σαν το νερό στα σώματα, σαν τα βήματα με γυμνά πόδια στα πλακάκια της κουζίνας, στο μπαλκόνι με τα πεσμενα φύλλα από την χθεσινή βροχή ή, αν μπορείς, στην άμμο. Με τα ελάχιστα ρούχα, καλοκαιρινά μικρα φορεματα, ο ήλιος να χαιδευει τα σώματα που διψάνε για δροσιά και χάδι. Ενα φιλί εκεί που δεν το περιμένεις, ενα άγγιγμα, ενα χαμόγελο. Καλοκαίρι. Με την μυρωδιά του στον αέρα. Τους ήχους του. Έντομα, ζουζούνια, δεντρα, σιωπή και όλα στο φως. Ενα άσπρο φως όλα. Να κλείνεις τα μάτια, να ζαρώνεις το μέτωπο και να παίζεις κρυφτό με τον ήλιο. Μια βουτιά στον Αχέροντα, στα κρύα νερά του. Να νικας την αγριάδα του και να σε νικάει κι εκείνη. Πόσο μου έχει λείψει...
Φετος, διακοπές στην πόλη. Summer in the city.
Να κοιμάσαι όσο αργα θες. Να ξυπνας πάλι νωρίς, μη σου πω και πιο νωρίς από το χειμώνα, αλλα είναι αλλιώς... Ανοίγεις τα μάτια και ξυπνάς, η μέρα χωρίς ξυπνητήρι...
Γέλια με τα παιδιά, να είμαστε τόσες ώρες μαζί, τι ωραία που είναι... Πρωινές κουβέντες από μπαλκόνι σε μπαλκόνι με τους γείτονες που απεμειναν, χαλαρά δουλειές στο σπίτι, αυτα που αν είσαι στο σπίτι κάθε πρωί μπορεί να τα έχεις βαρεθεί αν όμως δεν τα ζεις είναι αλλιώς, πάλι αλλιώς. Πώς την λένε την ηλικιωμένη κυρία στο απέναντι μπαλκόνι, ακόμα δεν ξέρω το όνομά της, εκείνη ξέρει το δικό μου; Την επόμενη φορα θα τη ρωτήσω. "Πολύ ωραία αυτή η πλεκτή κουβέρτα", μου λεει τη στιγμή που πάω να την μαζεψω από τα κάγκελα,"έχω πλέξει κι εγώ τετοιες" μου λεει με χαμόγελο, "πω, πω, μπραβο σας", απαντάω εγώ και το εννοώ, αυτα τα χερια πάντα τα θαυμάζω.
Μιλάμε, γελάμε με τα παιδιά, σκραμπλ με τη Σαββίνα, othelo, επιτραπεζια παιγνίδια με κλέφτες κι αστυνόμους, όνομα-φυτό-ζώο-πόλη-πραγμα, ταινίες στο dvd, Λουί ντε Φινές αλλά και Βιζυηνό που βλέπαμε χθες στο κανάλι της Βουλής, "αχ ψυχή μου, τίποτα δεν είδες...", και θερινό σινεμά πήγαμε παρέα, ήταν πολύ ωραία, στις Συκιές, στο Άλσος. Βλέπουμε πολλές γαλλικές ταινίες αυτό το καλοκαίρι, σου είπα να δεις το "είναι τρελλοί αυτοί οι βόρειοι"; Δες το και αν μπορείς, πες μου και ποιος εκανε τη μεταφραση των υποτίτλων, μπραβο του, πραγματικά! Ακούμε γαλλικά, τα ξαναθυμάμαι,της λεω λεξεις, εκφρασεις, φετος θα κανει γαλλικά στο σχολείο, το περιμένει πώς και πώς! Έρχονται φίλοι της στο σπίτι. Φτιάχνει κρύες σοκολάτες, ο Δημήτρης της λεει ότι είναι τελεια μαγείρισσα, πίνουν σοκολάτες και τρώνε αυτοσχεδιες λιχουδιές της. Αν το μεσημέρι μείνουν για φαγητό, το μενού διαμορφώνεται ανάλογα, η ομορφιά της έκπληξης. Τι τρώνε τα παιδιά; Μαγείρεμα, φαγητό και παιχνίδι, περνάνε τα μεσημέρια. Δεν θυμάμαι ούτε ενα μεσημέρι που να ήθελα να κοιμηθώ παιδί, μα ούτε ένα. Το ίδιο κι αυτά, άδικο έχουν; Φευγουν οι φίλοι και ραντεβού για αύριο το πρωί πάλι. Ακούει την Χάνα Μοντάνα, ο αδελφός της την πειραζει, με βάζει να ακούω στο i pod τα δικά του. Έλα να χορεψουμε, λεει η μικρή και καλά εκείνη κάνει χορό τόσα χρόνια εγώ πώς θα τη θυμάμαι όλη αυτήν την χορογραφία; Δεν είναι πια μικρή. Το καλοκαίρι μεγαλώνει τα παιδιά. Ξαφνικά γυρίζω το κεφάλι να την κοιταξω εκεί που λέει κάτι με λεξεις που χρησιμοποιεί για πρωτη φορα κι αν είμαι τυχερή τη βλεπω με καινούριο βλεμμα και σαστίζω, πόσο μεγάλωσε το μωρό μου, όχι, δεν είναι πια μωρό, το μικρό μου έβγαλε φτερά, "δεν είμαι πια μωρό, μαμά"
Καλοκαίρι στην πόλη. Με ό,τι λείπει. Όπως πάντα. Με ό,τι ονειρευεσαι να έρθει. Με ό,τι λαχταράς. Με υπομονή. Όλα θελουν το χρόνο τους κι ωραία είναι όλα μόνο στον καιρό τους, στην ώρα τους. Αυτό νομίζω ότι εμαθα στα καλοκαίρια της ζωής μου. Να εμπιστευομαι τις ώρες που έρχονται. Χωρίς άγχος να τις μετράω. Το καινούριο ρολόι στο σπίτι μας, ενα υπέροχο δώρο της Νιόβης κάθε ώρα φερνει το κελάηδημα, τον ήχο κι άλλου πουλιού. Δεν έμαθα ακόμη να τα ξεχωρίζω, πού θα πάει όμως. Δεν ξερεις τι ωραίο που είναι να αλλαζουν έτσι οι ώρες. Βλέπω από το παραθυρο την ελιά που φούντωσε, βαρια τα κλαδιά της, ζορίστηκαν στην χθεσινή μεγάλη μπόρα. Αμα σου πω τι μου άλλο μου λείπει τα καλοκαίρια. Να γρατσουνιστούν χερια και πόδια απο φυτα γεμάτα ντομάτες, μελιτζανες και πιπεριές, να τα μυρίζω μόλις κοπούν, να τριγυρίσω σε ενα κτήμα, ενα χωραφι, εναν μπαχτσε. Μυρωδιά απο φύλλα ντοματιάς. Το πιο νόστιμο φαγητό απο μόλις μαζεμένα λαχανικά.
Με χαρα γυρισαμε χθες από το βιβλιοπωλείο, η κάθεμιά με την πραμάτεια της. Μια τσαντα βιβλία, τελεια! Βιαζομαι να χωθώ στις σελίδες τους, χθες με τη βροχή λίγο πρόλαβα να ξεκινήσω ένα, μετά ξεκινήσαμε μια κατασκευή, ενα μωσαϊκό στο τζάμι, αυτό διάλεξε από το βιβλιοπωλείο, με τη Σαββίνα, ήθελε χρόνο... Χαζευαμε και τους πλημμυρισμένους δρόμους, τι μπουρίνι, μαύρισε ο ουρανός και τα νερά να πέφτουν με μανία. Φυσικά βγήκαμε κι ας βραχήκαμε, εννοείται, τι ρωτάς; Πάντα το κάνουμε, μη σου πω το κάνουμε επίτηδες για να βραχούμε αλλα δεν το λεμε, ε, δεν πρόλαβα να διαβάσω πολύ. Σήμερα όμως...
Μέχρι να βάλω το μεσημεριανό φαγητό να γίνεται προλαβαίνω, μια χαρά!

Υ.Γ. Αν υπάρχει ένα νησί που λαχταράω πολύ να πάω είναι η Σύρος. Την έχω δει μόνο απο μακριά, από το καραβι που πριν χρόνια πήγαινε στην Αμοργό και σταθηκε για λίγο στη Σύρα. Έρωτας με την πρωτη ματιά. Η Τζένη κάνει διακοπές εκεί. Μου έστειλε αυτές τις φωτογραφίες, να ζηλεψω ή να το βάλω σκοπό να πάω επιτέλους; Λεω να κάνω το δευτερο, άντε να δούμε πότε!

καλοκαιρι...

Δύο τη νύχτα, προχθές, Σάββατο. Πόσο να ήταν; Το ένιωθες στο δέρμα σου, ζέστη αποπνικτική. Στο μπαλκόνι, όχι ότι ήταν πιο δροσερά, μ’ ένα βιβλίο να περάσει η ώρα. Γύρω ή κλειστά παντζούρια ή γείτονες κι αυτοί ξάγρυπνοι. Τα βουητά των κλιματιστικών έβγαζαν με φούρια ζεστό αέρα, έξω, ξεφυσώντας. Καλύτερα μέσα. Για φαντάσου… Η μικρή κοιμάται του καλού καιρού, της σκουπίζω το μέτωπο, δεν την ξυπνάει η ζέστη, ευτυχώς. Ξαπλωμένη στο κρεβάτι, λοιπόν νομίζω τα μισά βιβλία της ζωής μου έτσι τα έχω διαβάσει. Το βιβλίο στα χέρια, 2009, τέσσερις αιώνες πριν οι ιστορίες του βιβλίου, άλλος κόσμος, έεελα που τότε ήταν καλύτερα, αστειεύεσαι βέβαια…κι αν δεν αστειεύεσαι, άσε τις μιζέριες… Θυμάμαι μια σκηνή από τη «Ζωή του Μπράιαν». Monty Pythons, The life of Brian. Α, γεια σου… Κάθε φορά που ακούμε με τα παιδιά, «α, τότε ήταν ωραία η ζωή, αγνή, αληθινή, καθαρή», την θυμόμαστε και γελάμε, αυτήν θυμήθηκα τώρα και χαμογελάω. Περνάει η ώρα. «Noblesse de robe», αριστοκρατία της τηβέννου, εκεί ήμουν όταν στις τρεις ακριβώς άρχισε να φυσάει. Ένα αεράκι σαν δώρο. Σε λίγο δυνάμωσε, αέρας κανονικός. Έσβησαν τα τελευταία αναμμένα φώτα στην πόλη. Ο αέρας έφερε δροσιά κι αυτή ύπνο. Πολύ θέλει νομίζεις; Τελείωσα το κεφάλαιο, αυτό το κόλλημά μου πια, στη μέση να μην μπορώ να σταματήσω. Έκλεισα το βιβλίο, έκλεισα και τα μάτια. Μια μυρωδιά καλοκαιριού στη μύτη. Ποτέ δεν είχα καλή όσφρηση. Δεν ήταν ποτέ αυτονόητη. Από παιδί. Για αυτό ο κόσμος μου είναι μυρωδιές. Άνθρωποι, πράγματα, εποχές είναι οι μυρωδιές που αγαπώ και ψάχνω.
Πρωί-πρωί. Ένας θόρυβος στην κουζίνα. Ο αέρας ξεκαρφίτσωσε χαρτάκια από τον πίνακα με φελλό που είναι στην κουζίνα Έπεσαν κάτω τα πιο καινούρια καρφιτσωμένα. Έμεινε ένα παλιό χαρτάκι. Πού το είχα βρει; Πού το είχα δει; Πού το είχα διαβάσει; Δεν θυμάμαι… «Πρόσεχε τις σκέψεις σου, γίνονται οι λέξεις σου. Πρόσεχε τις λέξεις σου, γίνονται οι πράξεις σου. Πρόσεχε τις πράξεις σου, γίνονται οι συνήθειές σου. Πρόσεχε τις συνήθειές σου, γίνονται ο χαρακτήρας σου. Πρόσεχε το χαρακτήρα σου, γίνεται το πεπρωμένο σου…»
Καμιά φορά, έλεγε μια παλιά μου φίλη η Μαρία, δεν το καταλαβαίνεις, αλλά η ζωή σου αλλάζει από μικρά πράγματα. Και μήπως ξέρεις πότε τα μικρά είναι ή γίνονται μεγάλα; Ή το ξέρεις πάντα; Καλοκαιρινές κουβέντες χωρίς σημασία.
Η Έρη μου έλεγε σήμερα, θα έρθεις στη συναυλία, τελείωσε. Άντε πια…Αφήνουμε τόσα ωραία πράγματα και περνάνε, δεν τα ζούμε, και τι είναι η ζωή, τα ωραία είναι που πρέπει να ζήσουμε. Στ’ ορκίζομαι πιο ωραία μου το είπε, τσάτρα-πάτρα στο λέω εγώ. Για αυτό σου λέω Έρη, την άλλη ιστορία εσύ θα την γράψεις, εγώ μόνο τον τίτλο θα βάλω, έλα ξεκίνα… «Dimitraaki…tsakisou…»...